Rahul Gandhi: રાહુલ ગાંધીનો BJP-RSS પર પ્રહાર: ‘શુદ્ધિકરણ’ને લઈને ઉઠાવ્યા સવાલ, બંધારણ અને દલિત સન્માનનો મુદ્દો ગરમાયો
Rahul Gandhi: લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ ‘શુદ્ધિકરણ’ની ઘટનાઓને લઈને ભારતીય જનતા પાર્ટી (BJP) અને રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) પર તીખો હુમલો કર્યો છે. તેમણે આરોપ લગાવ્યો કે BJP અને RSS દલિતો સાથે ભેદભાવની માનસિકતાને પ્રોત્સાહન આપી રહ્યા છે અને ‘શુદ્ધિકરણ’ જેવી વિધિઓ વાસ્તવમાં અસ્પૃશ્યતાનું જ બીજું સ્વરૂપ છે. રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે બંધારણે અસ્પૃશ્યતાને સમાપ્ત કરી દીધી છે અને આ પ્રકારનો ભેદભાવ કાયદાની વિરુદ્ધ છે.
રાહુલ ગાંધીએ શનિવારે કોંગ્રેસ મુખ્યાલયમાં પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન આ ટિપ્પણી કરી હતી. તેમણે કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગે સાથે જોડાયેલા હલ્દ્વાનીના મામલા અને રાજસ્થાનમાં બનેલી આવી જ ઘટનાનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે BJP અને RSS સાથે જોડાયેલા લોકો આ પ્રકારનાં કામ કરે છે અને આ માત્ર રાજકીય વિરોધનો નહીં, પરંતુ દલિતો પ્રત્યેના ભેદભાવનો સવાલ છે. તેમણે કહ્યું કે આ ઘટનાઓની તાત્કાલિક FIR થવી જોઈએ અને આરોપીઓની ધરપકડ થવી જોઈએ. તેમને આ વાતમાં જરાય રસ નથી કે PM મોદી અથવા અન્ય લોકોએ આ મુદ્દે ચૂપ્પી સાધી રાખી છે. તેઓ માત્ર Action ઇચ્છે છે.
‘શુદ્ધિકરણ’ ખરેખર અસ્પૃશ્યતા છે: રાહુલ
રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ સ્થળે ગયા બાદ તે સ્થળનું ‘શુદ્ધિકરણ’ કરવામાં આવે છે, તો તેનો સંદેશ એ જ જાય છે કે તે વ્યક્તિનું ત્યાં હોવું તે સ્થળને ‘અશુદ્ધ’ કરી દે છે. તેમના અનુસાર, આ જ વિચાર અસ્પૃશ્યતાનો આધાર છે.
તેમણે કહ્યું કે “શુદ્ધિકરણ ખરેખર અસ્પૃશ્યતાનું બીજું નામ છે.” રાહુલ અનુસાર, જ્યારે કોઈ દલિત વ્યક્તિની હાજરી બાદ કોઈ સ્થળને શુદ્ધ કરવાની વિધિ કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેનો અર્થ એ થાય છે કે દલિતને સ્પર્શ કરવો જોઈએ નહીં અથવા દલિતના કારણે કોઈ સ્થળ અશુદ્ધ થઈ જાય છે.
- રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે આ પ્રકારની પ્રવૃત્તિઓ ભારતીય બંધારણની ભાવનાની વિરુદ્ધ છે અને તેને ગુનાની શ્રેણીમાં જોવી જોઈએ.
રાજસ્થાનના મંદિરનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના નિવેદનમાં રાજસ્થાનની એક ઘટનાનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે રાજસ્થાનમાં કોંગ્રેસ વિધાનમંડળ પક્ષના નેતા એક મંદિરમાં ગયા હતા અને ત્યાં BJPના નેતાઓએ ‘શુદ્ધિકરણ’ની વિધિ કરી હતી. તેમણે તેને BJP-RSSની કથિત જાતિ આધારિત વિચારસરણી સાથે જોડતાં કહ્યું કે આવી ઘટનાઓથી સવાલ ઊભો થાય છે કે આખરે કોઈ વ્યક્તિ મંદિર અથવા કોઈ જાહેર સ્થળે ગયા બાદ શુદ્ધિકરણની જરૂરિયાત શા માટે અનુભવાય છે. તેની પાછળ તેમની મનશા શું છે.
રાહુલ ગાંધીએ કહ્યું કે આ માત્ર કોઈ એક વ્યક્તિનું અપમાન નથી, પરંતુ તે સામાજિક વ્યવસ્થા તરફ ઈશારો કરે છે જેમાં વ્યક્તિની જાતિના આધારે તેની સાથેનો વ્યવહાર નક્કી કરવામાં આવે છે.
‘આ બંધારણ વિરુદ્ધનો ગુનો છે’
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના નિવેદનમાં બંધારણનો ઉલ્લેખ કરતાં કહ્યું કે ભારતમાં અસ્પૃશ્યતા નાબૂદ કરવામાં આવી છે. બંધારણનો અનુચ્છેદ 17 અસ્પૃશ્યતાને સમાપ્ત કરે છે. રાહુલનો આરોપ છે કે તેમ છતાં BJP-RSS સાથે જોડાયેલા લોકો ખુલ્લેઆમ આવી માનસિકતાનું પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે જ્યારે કોઈ દલિત વ્યક્તિની હાજરી બાદ કોઈ મંચ અથવા સ્થળનું ‘શુદ્ધિકરણ’ કરવામાં આવે છે, ત્યારે સંદેશ જાય છે કે દલિત અશુદ્ધ છે અને તેમને સ્પર્શ કરવા જોઈએ નહીં. રાહુલ ગાંધીએ તેને બંધારણ હેઠળનો ગુનો ગણાવ્યો.
ખડગેના હલ્દ્વાની કાર્યક્રમનો મામલો
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના આરોપોના સમર્થનમાં કોંગ્રેસ અધ્યક્ષ મલ્લિકાર્જુન ખડગેના હલ્દ્વાની પ્રવાસનું પણ ઉદાહરણ આપ્યું. ખડગેએ 8 ઓગસ્ટે હલ્દ્વાનીના રામલીલા મેદાનમાં કોંગ્રેસની એક રેલીને સંબોધિત કરી હતી. તેના બે દિવસ બાદ 10 ઓગસ્ટે દક્ષિણપંથી સંગઠન શ્રી રામ સેના ધર્માર્થ સેવા ન્યાસ સાથે જોડાયેલા લોકોએ ત્યાં ‘શુદ્ધિકરણ’ માટે હવન કર્યો હતો.
આ ઘટના બાદ ખડગેએ રાજ્યસભામાં આ મામલો ઉઠાવ્યો હતો. તેમણે કહ્યું હતું કે તેમણે પોતાના ભાષણમાં કોઈ જાતિ અથવા ધર્મનું નામ લીધું નહોતું અને માત્ર જનતા સાથે જોડાયેલા મુદ્દાઓ પર વાત કરી હતી. તેમ છતાં તેમના કાર્યક્રમ બાદ મંચનું શુદ્ધિકરણ કરવામાં આવ્યું. ખડગેએ તેને પોતાના માટે અપમાનજનક ગણાવતા કહ્યું હતું કે આ ઘટનાએ તેમને અસ્પૃશ્યતાનો અનુભવ કરાવ્યો.
ખડગેએ એવી પણ માંગ કરી હતી કે શુદ્ધિકરણ કરનારાઓ વિરુદ્ધ અસ્પૃશ્યતા સાથે સંબંધિત કાયદા હેઠળ કેસ નોંધવામાં આવે અને તેમની ધરપકડ કરવામાં આવે. પરંતુ ઉત્તરાખંડની BJP સરકારે આ અંગે અત્યાર સુધી કોઈ કાર્યવાહી કરી નથી.
જાતિ અને રાજકારણ પર ફરી તેજ થઈ ચર્ચા
રાહુલ ગાંધીના નિવેદનથી BJP અને કોંગ્રેસ વચ્ચે જાતિ, સામાજિક સમાનતા અને બંધારણને લઈને રાજકીય ચર્ચા વધુ તેજ થવાની શક્યતા છે. કોંગ્રેસ આ ઘટનાને દલિત સન્માન અને બંધારણની રક્ષાના મુદ્દા સાથે જોડી રહી છે, જ્યારે BJPએ હલ્દ્વાનીની ઘટનાથી પાર્ટીને અલગ કરતાં તપાસનું આશ્વાસન આપ્યું છે.
હલ્દ્વાનીની ઘટના એવા સમયે સામે આવી છે જ્યારે ઉત્તરાખંડમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણીની તૈયારીઓ ચાલી રહી છે. ખડગેએ પણ પોતાની રેલીને આગામી ચૂંટણીની તૈયારીઓના સંદર્ભમાં સંબોધિત કરી હતી. તેથી ‘શુદ્ધિકરણ’ વિવાદે રાજકીય રંગ પણ લઈ લીધો છે. રાહુલ ગાંધીએ આ સમગ્ર વિવાદને માત્ર ખડગેના વ્યક્તિગત અપમાનનો મામલો ન માનતાં તેને દલિતો પ્રત્યેના સામાજિક ભેદભાવ અને બંધારણમાં આપવામાં આવેલા સમાનતાના અધિકાર સાથે જોડી દીધો છે. તેમનું કહેવું છે કે ‘શુદ્ધિકરણ’ની આવી ઘટનાઓ તે અસ્પૃશ્યતાની માનસિકતા દર્શાવે છે જેને બંધારણે સમાપ્ત કરી દીધી છે.
