Ayushman Bharat Scheme: ભારત સરકારે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોની સ્વાસ્થ્ય સુવિધાને બહેતર બનાવવા માટે ઘણી યોજનાઓ શરૂ કરી છે. આમાંની સૌથી મહત્વની યોજના આયુષ્માન ભારત પ્રધાનમંત્રી જન આરોગ્ય યોજના (PM-JAY) છે. આ યોજનાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય દેશના ગરીબ અને વંચિત લોકોને ગંભીર બીમારીઓની સારવારમાં આર્થિક મદદ આપવાનો છે. આયુષ્માન ભારત યોજના હેઠળ પાત્ર લાભાર્થીઓને વાર્ષિક ૫ લાખ રૂપિયા સુધીની મફત સારવાર પૂરી પાડવામાં આવે છે. આનો અર્થ એ છે કે જો કોઈ વ્યક્તિને હોસ્પિટલમાં દાખલ થઈને સારવારની જરૂર પડે છે, તો તેના પૂરા ખર્ચની જવાબદારી સરકાર ઉઠાવે છે. આનાથી ગરીબ પરિવારો પર સ્વાસ્થ્ય સંબંધી ખર્ચનો મોટો બોજ પડતો નથી.
આ યોજનાનો લાભ લેવા માટે આયુષ્માન કાર્ડ બનાવવું સૌથી જરૂરી છે. સારી વાત એ છે કે હવે તેને ડિજિટલ રીતે ઘરે બેઠા જ બનાવી શકાય છે. બસ આ માટે કેટલાક જરૂરી ડોક્યુમેન્ટ્સ અને પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવાની હોય છે. પરંતુ, આયુષ્માન કાર્ડ હોવાનો અર્થ એ નથી કે દરેક પ્રકારની સારવાર મફત મળશે. કેટલીક બીમારીઓ અને સારવારને આ યોજનામાં કવર કરવામાં આવી નથી. તેથી એ જાણવું જરૂરી છે કે આયુષ્માન કાર્ડ દ્વારા કયા કયા ખર્ચ તમારે જાતે જ ઉઠાવવા પડશે.
આયુષ્માન યોજનામાં કઈ બીમારીઓની સારવાર નથી થતી
૧. OPD (Out Patient Department) ની સારવાર – જો તમારી બીમારી એટલી હળવી છે કે તેની સારવાર માત્ર ડોક્ટરની સલાહથી OPD માં જ થઈ શકે છે, તો આ માટે તમારે ખર્ચ જાતે ઉઠાવવો પડશે એટલે કે માત્ર ડોક્ટરને બતાવવા અથવા સામાન્ય તપાસ કરાવવા માટે તમે આયુષ્માન કાર્ડનો ઉપયોગ કરી શકતા નથી.
૨. માત્ર ટેસ્ટ કરાવવાનો ખર્ચ – જો તમે હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા વગર માત્ર ટેસ્ટ કરાવી રહ્યા છો, તો તેનો ખર્ચ યોજનામાં કવર થશે નહીં પરંતુ જો ડોક્ટરની સલાહ પછી ટેસ્ટ થયો અને તમે તે જ હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા, તો આ ખર્ચ કવરમાં સામેલ થઈ શકે છે.
૩. વિટામિન અને ટોનિક – સામાન્ય સ્વાસ્થ્ય અથવા તાકાત વધારવા માટે લેવામાં આવતા વિટામિન અને ટોનિકનો ખર્ચ તમારે જાતે આપવો પડશે પરંતુ જો કોઈ બીમારી કે ઈજાને કારણે ડોક્ટરે વિટામિન કે ટોનિક જરૂરી ગણાવ્યું હોય, તો તેના માટે કવર મળી શકે છે.
૪. દાંતની સારવાર – દાંત સાથે જોડાયેલી સામાન્ય સમસ્યાઓ અથવા સારવારનો ખર્ચ આ યોજનામાં કવર નથી. માત્ર એક્સિડન્ટ, ઈજા, ટ્યુમર કે સિસ્ટ જેવી ગંભીર સ્થિતિમાં દાંત કે હાડકા સાથે જોડાયેલી સારવાર માટે કવર મળી શકે છે.
૫. IVF અને સહાયક પ્રજનન તકનીક – માતા-પિતા બનવા માટે IVF અથવા અન્ય કોઈ સહાયક પ્રજનન તકનીકનો ખર્ચ પણ યોજનામાં કવર થતો નથી.
૬. અન્ય બિન-જરૂરી અથવા કોસ્મેટિક સારવાર – કોઈપણ પ્રકારનું વેક્સિનેશન કે Immunization, યુવાન દેખાવા માટે કોસ્મેટિક સર્જરી, ટેટૂ હટાવવાની લેસર પ્રક્રિયા, મેદસ્વીપણું ઘટાડવા માટે ફેટ હટાવવાની સર્જરી, Neck Lift, નાકની સર્જરી, માત્ર મેડિકલ મશીનો પર નિર્ભર જીવન, ૨ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકોની સુન્નત (માત્ર બીમારીની સ્થિતિમાં કવર), આ તમામ ખર્ચ પણ યોજનામાં કવર થતા નથી.
કયા લોકોને આયુષ્માન કાર્ડનો લાભ નહીં મળે?
આયુષ્માન યોજના મુખ્યત્વે ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકો માટે બનાવવામાં આવી છે. તેથી કેટલાક લોકોને આનો લાભ મળશે નહીં, જેમ કે સંગઠિત ક્ષેત્રમાં કામ કરતા લોકો, જેઓ સમયસર ટેક્સ ભરે છે, ઈએસઆઈસી (ESIC) નો લાભ લેનારા, જેમની સેલરીમાંથી પીએફ કપાય છે અને સરકારી નોકરી કરતા લોકોને આયુષ્માન કાર્ડનો લાભ મળશે નહીં.
