BNS Section 69: દેશમાં ૧ જુલાઈ ૨૦૨૪ થી જૂની ભારતીય દંડ સંહિતા (IPC) ની જગ્યાએ નવી ન્યાય સંહિતા, ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS), ૨૦૨૩ લાગુ છે. તેમાં બદલાતા સામાજિક સંબંધોને કારણે ઘણા ફેરફારો કરવામાં આવ્યા છે. પુરુષ અને સ્ત્રીના સંબંધોને લઈને જે સૌથી મોટી વાત થઈ છે, તે એ છે કે આ કલમો હેઠળ લગ્નનું જૂઠું વચન આપી શારીરિક સંબંધ બાંધવાના કેસોને એક અલગ ગુના તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવ્યા છે. BNS ની કલમ ૬૯ હેઠળ જો કોઈ વ્યક્તિ કોઈ મહિલાને માત્ર શારીરિક સંબંધ માટે રાજી કરવાના ઉદ્દેશ્યથી લગ્નનું વચન આપે છે અને શરૂઆતથી જ તે વચન પૂરું કરવાનો કોઈ ઈરાદો રાખતો નથી, તો તેની સામે ફોજદારી કાર્યવાહી થઈ શકે છે અને કડક સજા મળી શકે છે.
ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ૨૦૨૩ ની કલમ ૬૯ શું કહે છે?
સૌ પ્રથમ તો એ જાણી લો કે ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ૨૦૨૩ ની કલમ ૬૯ મુખ્યત્વે લગ્નનું જૂઠું વચન આપીને અથવા કપટપૂર્ણ સાધનો (છેતરપિંડી) દ્વારા કોઈ મહિલા સાથે શારીરિક સંબંધ બાંધવાને એક વિશિષ્ટ ગુનો જાહેર કરે છે. કલમ ૬૯ મુજબ, જો કોઈ વ્યક્તિ કપટપૂર્ણ રીત એટલે કે ‘Deceitful Means’ અપનાવીને અથવા લગ્નનું એવું વચન આપીને જેને પૂરું કરવાનો તેનો કોઈ ઈરાદો જ ન હોય, કોઈ મહિલા સાથે શારીરિક સંબંધ બાંધે છે, અને આ મામલો બળાત્કારની વ્યાખ્યામાં આવતો નથી, તો તે ગુનો ગણાશે. આનો અર્થ એ છે કે..
જો કોઈ પુરુષ કોઈ મહિલાને લગ્ન કરવાનું એવું વચન આપે છે જે પૂરું કરવાનો તેનો કોઈ ઈરાદો નથી, અને આ વચનના આધારે તે તેની સાથે શારીરિક સંબંધ બાંધે છે, તો તે દોષિત ગણાશે.
આ કલમની સ્પષ્ટતા મુજબ, છેતરપિંડી અથવા કપટપૂર્ણ સાધનોમાં નોકરી કે રોજગારનું જૂઠું વચન આપવું, નોકરીમાં બઢતીની લાલચ આપવી અથવા પોતાની સાચી ઓળખ, નામ કે ધર્મ છુપાવીને લગ્નની લાલચ આપવી જેવા કિસ્સાઓ સામેલ છે.
ભારતીય ન્યાય સંહિતા (BNS) ૨૦૨૩ ની કલમ ૬૯ ના ગુનામાં શું સજા થાય છે?
BNS, ૨૦૨૩ ની કલમ ૬૯ ની જોગવાઈઓ કહે છે કે આ હેઠળ કરવામાં આવેલો ગુનો, એક સંજ્ઞેય (Cognizable) અને બિન-જામીનપાત્ર ગુનો છે, જેની સુનાવણી સત્ર ન્યાયાલય દ્વારા કરવામાં આવે છે. અને જો કોઈ પણ BNS, ૨૦૨૩ ની કલમ ૬૯ હેઠળ દોષિત સાબિત થાય છે, તો તેને મહત્તમ ૧૦ વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે. સાથે જ ઘણા કેસોમાં જેલની સાથે-સાથે આર્થિક દંડ પણ કરવામાં આવશે.
IPC ૧૮૬૦ થી BNS ૨૦૨૩ માં શું ફેરફાર છે?
પહેલા આવા કેસોને ખાસ કરીને IPC ની કલમ ૯૦ અને બળાત્કાર સાથે જોડાયેલી જોગવાઈઓના સંદર્ભમાં જોવામાં આવતા હતા, જ્યાં ખોટી માન્યતા હેઠળ આપવામાં આવેલી સંમતિનો પ્રશ્ન હતો. પ્રથમ વખત BNS ૨૦૨૩ એ આવા કેસો માટે કલમ ૬૯ ના રૂપમાં એક અલગ ગુનો બનાવ્યો છે. આનાથી તપાસ અને કાર્યવાહી માટે અલગ અને સ્પષ્ટ કાયદાકીય માળખું ઉપલબ્ધ થયું છે. જેનાથી અદાલતોને આવા કેસોમાં ચુકાદો આપતી વખતે સજાની ગંભીરતાનું ધ્યાન રહે છે.
BNS ૨૦૨૩ ની કલમ ૬૯ હેઠળ અદાલતનો ભાર
શું લગ્નનું વચન શરૂઆતથી જ જૂઠું હતું?
શું આરોપીનો ઉદ્દેશ્ય માત્ર શારીરિક સંબંધ બાંધવાનો હતો?
શું મહિલાએ તે જ વચનના ભરોસે સંબંધ બાંધ્યા હતા?
શું બાદની પરિસ્થિતિઓને કારણે લગ્ન ન થઈ શક્યા કે શરૂઆતથી જ છેતરપિંડી હતી?
શું આરોપીએ પોતાની વૈવાહિક સ્થિતિ કે ઓળખ છુપાવી હતી?
સામાન્ય રીતે અદાલતી કાર્યવાહીમાં આ પ્રશ્નોના જવાબો જ નક્કી કરે છે કે મામલો સામાન્ય સંબંધનો વિવાદ છે કે કલમ ૬૯ હેઠળ ફોજદારી ગુનો અને આરોપીની સજા શું હશે?
લગ્નના જૂઠા વચનોથી મહિલાઓને મળી સુરક્ષા
ખરેખર તેના નવા અવતારમાં BNS ૨૦૨૩ ની કલમ ૬૯ નો મકસદ એવા કિસ્સાઓમાં મહિલાઓને કાયદાકીય સુરક્ષા આપવાનો છે, જ્યાં લગ્નનું જૂઠું વચન માત્ર શારીરિક સંબંધ બાંધવા માટે આપવામાં આવ્યું હોય. અદાલતો તથ્યો અને પુરાવાઓના આધારે તે સ્પષ્ટ કરી દે છે કે આવા કિસ્સાઓમાં આરોપીનો ઈરાદો શરૂઆતથી શું રહ્યો છે.. દિલથી લગ્નનો પ્રસ્તાવ કે પછી શાતિર પ્લાનિંગ સાથે મહિલાના વિશ્વાસને તોડીને તેને છેતરવી.
આ પણ વાંચો: PAN Card Update: પાન કાર્ડ પર ફોટો કે સહી બદલવી છે? ઘરે બેઠા આ રીતે કરો અપડેટ – Newz Cafe
