National Consumer Rights Day: આપણે બધા મોલ કે દુકાનોમાંથી શોપિંગ કરીએ છીએ અને આપણી જરૂરિયાતનો સામાન લઈએ છીએ, પરંતુ શું તમને તમારા અધિકારો વિશે ખબર છે? ૨૪ ડિસેમ્બરે રાષ્ટ્રીય ગ્રાહક દિવસ (National Consumer Day) આખા ભારતમાં મનાવવામાં આવે છે, જેના હેઠળ ગ્રાહકોને તેમના અધિકારો પ્રત્યે સચેત અને જાગૃત કરવામાં આવે છે. જ્યારે તમે કોઈ દુકાન કે મોલમાંથી સામાન ખરીદો છો, ત્યારે ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ ૧૯૮૬ હેઠળ તમને અધિકારો મળે છે, જેથી ખરીદનાર કે ગ્રાહક સાથે દુકાનદાર કોઈ પણ પ્રકારનું ચીટિંગ ન કરી શકે. જો ખરીદનારને કોઈ પણ પ્રકારની અસુવિધા કે છેતરપિંડી થાય છે, તો તે ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ હેઠળ અવાજ ઉઠાવી શકે છે.
શું દુકાનદાર કેરી બેગના પૈસા લઈ શકે છે?
જો તમે દુકાન કે મોલમાંથી કોઈ પણ પ્રકારનો સામાન ખરીદો છો, તો મોલ કે દુકાનદાર તરફથી ગ્રાહકને તેના ખરીદેલા સામાનને લઈ જવા અને પકડવા માટે કેરી બેગ આપવામાં આવે છે, જે મફત હોય છે. પરંતુ જો મોલ કે દુકાનદાર કેરી બેગના પૈસા ગ્રાહક પાસેથી ચાર્જ કરે છે, તો આ કિંમત ગ્રાહકને પહેલા જણાવવી પડશે અથવા સામાનના બિલ પર દર્શાવવી પડશે. જો મોલ કે દુકાનદાર પોતાના ગ્રાહકને કોઈ લોગો (Logo) કે કોઈ બ્રાન્ડની કેરી બેગ આપે છે, તો તે દુકાનદાર તે કેરી બેગના પૈસા ગ્રાહક પાસેથી વસૂલી શકતો નથી, કારણ કે તે લોગો અને બ્રાન્ડ નામવાળી કેરી બેગથી દુકાન કે બ્રાન્ડનો પ્રચાર થઈ રહ્યો હોય છે. જો દુકાનદાર કે સેલ્સમેન પોતાના ગ્રાહકને બ્રાન્ડ અને લોગો વગરની એટલે કે સાદી કેરી બેગ આપે છે, તો દુકાનદાર કે સેલ્સમેન તે કેરી બેગના પૈસા ગ્રાહક પાસેથી વસૂલી શકે છે, પરંતુ વધારે નહીં, માત્ર ૫ થી ૧૦ રૂપિયાની વચ્ચે, તેનાથી વધારે નહીં.
ખરાબ સામાન મળવા પર ગ્રાહકના અધિકાર
જો તમે કોઈ પણ દુકાન કે મોલમાંથી સામાન ખરીદો છો અને જો તમારા ખરીદેલા સામાનમાં કોઈ પણ પ્રકારનો ડિફેક્ટ (ખામી) કે ખરાબી છે, તો ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમ તમને આ અધિકાર આપે છે કે તમે તે ખરાબ સામાનને એક્સચેન્જ કરાવી શકો છો અથવા તમારા પૈસા પાછા મેળવી શકો છો, પરંતુ આ માટે તમારી પાસે તે સામાનનું બિલ હોવું જરૂરી છે. ખરાબ સામાનને તમે નક્કી કરેલા સમયની અંદર દુકાનદારને પાછો આપી શકો છો. જો તમારા દ્વારા ખરીદાયેલો સામાન સાચી હાલતમાં છે, એટલે કે તમારી પાસે તે પ્રોડક્ટ કે આર્ટિકલનું બિલ છે, તમે તે સામાનનો ઉપયોગ કર્યો નથી અને તેની હાલત ઠીક છે, તો દુકાનદારની એક્સચેન્જ પોલિસી અને નક્કી કરેલા સમયની અંદર તમે તે સામાનને એક્સચેન્જ કરાવી શકો છો.
ફરિયાદ ક્યાં અને કેવી રીતે કરવી?
દુકાનદાર કે મોલ ભલે તે ગમે તેટલો મોટો કે નાનો હોય, જો તે ગ્રાહક સુરક્ષા અધિનિયમનું ઉલ્લંઘન કરે છે, તો તમે તે દુકાનદાર કે સ્ટોરની ફરિયાદ નેશનલ કન્ઝ્યુમર હેલ્પલાઇન નંબર ૧૯૧૫ પર કોલ કરીને કરી શકો છો. જો દુકાનદાર ત્યારે પણ નથી માનતો, તો કાયદા હેઠળ તેની વિરુદ્ધ કાર્યવાહી પણ થઈ શકે છે.
