New Seed Act 2026: ભારત સરકારના કેન્દ્રીય કૃષિ અને પંચાયત મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે રાયપુરમાં એક મોટી જાણકારી આપી છે. મંગળવારે રાયપુરથી ડોંગરગઢ રવાના થતી વખતે કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ જણાવ્યું કે કેન્દ્ર સરકાર ટૂંક સમયમાં એક કડક કાયદો લાવવા જઈ રહી છે. રાયપુરમાં મંત્રી ચૌહાણે કહ્યું કે આજે ભારત સરકાર અને યુરોપિયન યુનિયન વચ્ચે એક મહત્વપૂર્ણ સમજૂતી થઈ છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીના નેતૃત્વમાં ભારતનો સર્વાંગી વિકાસ થઈ રહ્યો છે. ભારત આજે ચોખાના ઉત્પાદનમાં વિશ્વમાં પ્રથમ સ્થાને પહોંચી ગયું છે. સરકાર દ્વારા પેસ્ટિસાઇડ એક્ટ (Pesticides Act) અને નવા સીડ એક્ટ (Seed Act 2026) પર જનતાના સૂચનો પણ માંગવામાં આવ્યા છે અને ટૂંક સમયમાં કઠોર કાયદો લાવવામાં આવશે.
૧૯૬૬નો જૂનો કાયદો હવે થશે આધુનિક
શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે જણાવ્યું કે, “૧૯૬૬નો સીડ એક્ટ જૂના સમયનો હતો જ્યારે ન તો ટેકનોલોજી હતી કે ન તો ડેટા. હવે અમે એક આધુનિક કાયદો લાવી રહ્યા છીએ, જે ટ્રેસિબિલિટી (Traceability), ડિજિટલ રેકોર્ડ અને જવાબદારીના સિદ્ધાંત પર આધારિત છે જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પણ ખેડૂત છેતરાય નહીં.”
નવા સીડ એક્ટમાં શું છે?
કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રીએ કહ્યું કે આ વિધેયક ખેડૂતોની સુરક્ષા, બીજની ગુણવત્તા અને પારદર્શિતા સુનિશ્ચિત કરનારું ઐતિહાસિક પગલું છે.
ટ્રેસિબિલિટી સિસ્ટમ: અત્યાર સુધી ખેડૂતને ખબર પડતી નહોતી કે બીજ ક્યાંથી આવ્યું અને ક્યાં ઉત્પાદિત થયું. હવે આખી સિસ્ટમ હશે જેનાથી ખબર પડશે કે ડીલર પાસે બીજ ક્યાંથી આવ્યું, કોણે બનાવ્યું?
QR કોડ સ્કેન: જેમ જ ખેડૂત QR કોડ સ્કેન કરશે, તેને બીજ ક્યાં બન્યું તેની મૂળ વિગતો મળી જશે. આનાથી ખરાબ બીજ સિસ્ટમમાં આવશે જ નહીં અને જો આવશે તો પકડાઈ જશે. જે વ્યક્તિ નકલી બીજ આપશે તેને દંડ કરી શકાશે.
સીડ કંપનીનું રજીસ્ટ્રેશન થશે
નવા કાયદા હેઠળ સીડ કંપનીનું રજીસ્ટ્રેશન કરવામાં આવશે. રજીસ્ટ્રેશનની આ વ્યવસ્થાથી કઈ કંપનીઓ માન્ય છે તેની ખબર પડશે. જો કોઈ બિનઅધિકૃત રીતે બીજ વેચશે, તો તેની જાણકારી તાત્કાલિક પ્રાપ્ત કરી શકાશે.
પરંપરાગત બીજનું શું થશે?
પરંપરાગત બીજ, જે ખેડૂત વર્ષોથી વાવતો આવ્યો છે, તેના પર કોઈ પ્રતિબંધ લાગુ થશે નહીં. ખેડૂત બીજની અદલાબદલી કરી શકે છે, પોતાનું બીજ વાવી શકે છે અને બીજા ખેડૂતને પણ આપી શકે છે.
૫૦૦ રૂપિયા નહીં, હવે ૩૦ લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ
મંત્રીએ જણાવ્યું કે અત્યાર સુધી માત્ર ૫૦૦ રૂપિયા સુધીનો દંડ હતો, પરંતુ હવે પ્રસ્તાવ છે કે ૩૦ લાખ રૂપિયા સુધીનો દંડ ફટકારવામાં આવે. જો કોઈ જાણી જોઈને અપરાધ કરે છે તો સજાની પણ જોગવાઈ છે. બધી કંપનીઓ ખરાબ નથી, પરંતુ જે ખેડૂતને છેતરશે તેમની સામે કડક કાર્યવાહી થશે.
રાજ્ય સરકારોના અધિકાર રહેશે યથાવત
કેટલાક લોકોએ આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે નવો કાયદો રાજ્યોના અધિકાર ઘટાડશે, જેના પર મંત્રીએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, “કૃષિ એ રાજ્યનો વિષય છે. રાજ્ય સરકારોના અધિકાર યથાવત રહેશે. કેન્દ્ર માત્ર સંકલન કરશે અને રાજ્યોના સહયોગથી જ આ કાયદો લાગુ થશે.”
