Office Hours: અમેરિકામાં લોકોના કામના કલાકો કાયમી બનાવવા માટે લાંબો સંઘર્ષ થયો, ત્યારબાદ ૮ કલાક કામ કરવાનો ટ્રેન્ડ શરૂ થયો, એટલે કે અઠવાડિયામાં કુલ ૪૦ કલાક કામ કરવાનો ટ્રેન્ડ શરૂ થયો. આનો શ્રેય સામાન્ય રીતે હેનરી ફોર્ડને જાય છે. આ ક્રમમાં આગળ વધતાં, દુનિયાએ તેને અપનાવ્યું અને અઠવાડિયામાં ૪૦ કલાક કામ કરવાનો ટ્રેન્ડ વધતો ગયો. આ પછી, ધીમે ધીમે તેમાં ફેરફારો થયા અને હવે ૯ અને ૧૦ કલાક કામ કરવાનો ટ્રેન્ડ પણ ચાલી રહ્યો છે.
આ ક્રમમાં, હવે મહારાષ્ટ્ર કેબિનેટે ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓના કામના કલાકો નવથી વધારીને ૧૦ કલાક કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. ફેક્ટરી એક્ટ અને શોપ્સ એન્ડ એસ્ટાબ્લિશમેન્ટ એક્ટમાં સુધારો કરીને, ઓવરટાઇમ મર્યાદા પણ પ્રતિ ક્વાર્ટર ૧૪૪ કલાક કરવામાં આવી છે. આ નિયમો ૨૦ થી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવતી સંસ્થાઓમાં લાગુ થશે. સરકાર કહે છે કે આનાથી રોકાણ વધશે. આવી સ્થિતિમાં, તમારા માટે એ સમજવું મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે કે 8, 9 અને 10 કલાકની શિફ્ટમાં શું તફાવત છે અને આ સમય દરમિયાન તમારા કયા અધિકારો છે…
સૌપ્રથમ 8 કલાકની શિફ્ટ વિશે જાણો
જે કંપનીઓ પોતાના કર્મચારીઓને 8 કલાક કામ કરાવે છે તેઓ તેમને અઠવાડિયામાં કુલ 48 કલાક કામ કરાવી શકે છે. જો કોઈ કંપની પોતાના કર્મચારીઓને આનાથી વધુ સમય કામ કરાવે છે, તો તેણે નિયમો હેઠળ કર્મચારીઓને ઓવરટાઇમ એટલે કે ઓટી આપવો પડે છે. આ શિફ્ટના કર્મચારીઓને અઠવાડિયામાં એક રજા આપવી પણ ફરજિયાત છે. આ ઉપરાંત, આ શિફ્ટમાં ઓછામાં ઓછો અડધો કલાકનો લંચ બ્રેક પણ આપવો પડે છે.
હવે આપણે 9 કલાક વિશે જાણીશું
હવે 9 કલાકની શિફ્ટનું ગણિત સમજીએ. જે કંપનીઓ પોતાના કર્મચારીઓને 9 કલાક કામ કરાવે છે તેઓ તેમને અઠવાડિયામાં કુલ 45 કલાક કામ કરાવી શકે છે. જો આ કલાકો કરતાં વધુ કામ કરાવે છે, તો આ માટે ઓવરટાઇમ આપવો પડે છે. આમાં, દરરોજ અડધો કલાકનો બ્રેક આપવો પણ ફરજિયાત છે. 9 કલાકની શિફ્ટમાં, કંપનીએ તેના કર્મચારીઓને અઠવાડિયામાં 2 રજાઓ આપવી પડે છે.
10 કલાકની શિફ્ટ વિશે જાણો
વાસ્તવમાં, કેટલાક રાજ્યોએ તાજેતરમાં 10 કલાકની શિફ્ટ એટલે કે અઠવાડિયામાં 4 દિવસ કામ કરવાની મંજૂરી આપી છે, પરંતુ શરત એ છે કે અઠવાડિયાનો કુલ સમય 48 કલાકથી વધુ ન હોવો જોઈએ. ઉદાહરણ તરીકે, તાજેતરમાં મહારાષ્ટ્ર સરકારે “દુકાનો અને સ્થાપના અધિનિયમ” માં ફેરફાર કરીને 10 કલાક કામ કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. આમાં 3 દિવસની રજા અને અડધા કલાકનો વિરામ શામેલ છે.
આ તમારા અધિકારો છે:-
દર 4-5 કલાક કામ કર્યા પછી, ઓછામાં ઓછો 30 મિનિટનો વિરામ મળવો જોઈએ
જો અઠવાડિયાના નિર્ધારિત કલાકો કરતાં વધુ કામ કરવામાં આવી રહ્યું હોય, તો ઓવરટાઇમ ચૂકવવો પડશે
સાપ્તાહિક રજા ફરજિયાત છે
કંપનીએ કર્મચારીઓ માટે સાપ્તાહિક રજા વગેરે ઉપરાંત રજાઓની જોગવાઈ કરવી પડશે.
