PM Kisan 21st instalment: કેન્દ્ર સરકારની મુખ્ય યોજના પ્રધાનમંત્રી કિસાન સન્માન નિધિ (PM-KISAN) હેઠળ દેશભરના 10 કરોડથી વધુ ખેડૂતોને વાર્ષિક ₹6,000 ની નાણાકીય સહાય ત્રણ સમાન હપ્તામાં મળે છે. અગાઉ એવી અપેક્ષા હતી કે ₹2,000 નો 21મો હપ્તો દિવાળી પહેલા જમા થશે, પરંતુ હવે વિવિધ અહેવાલો સૂચવે છે કે સરકાર આ હપ્તો નવેમ્બરના પહેલા અઠવાડિયામાં જારી કરી શકે છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, બિહાર વિધાનસભાની ચૂંટણીના પ્રથમ તબક્કા (6 નવેમ્બર) ના થોડા દિવસો પહેલા આ જાહેરાત થઈ શકે છે. જોકે બિહારમાં હાલમાં આદર્શ આચારસંહિતા અમલમાં છે, પરંતુ અગાઉ મંજૂર કરાયેલી PM કિસાન જેવી યોજનાઓ હેઠળ ચુકવણી ચાલુ રાખી શકાય છે.
કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે તાજેતરમાં જાહેરાત કરી હતી કે આગામી હપ્તો પાત્ર ખેડૂતોના ખાતામાં ટૂંક સમયમાં જમા કરવામાં આવશે. તેમણે તમામ રાજ્ય સરકારોને સ્પષ્ટ વિનંતી કરી છે કે તેઓ આધાર સીડિંગ, ઈ-કેવાયસી અને અન્ય જરૂરી ઔપચારિકતાઓ પૂર્ણ કરે. ચુકવણી પ્રક્રિયામાં વિલંબ ટાળવા માટે, લાભાર્થીઓની ચકાસાયેલ યાદીઓ જલદી કેન્દ્ર સરકારને મોકલવા માટે સૂચના આપવામાં આવી છે.
તાજેતરમાં જમ્મુ અને કાશ્મીરની મુલાકાત દરમિયાન મંત્રી ચૌહાણે કહ્યું હતું કે સરહદી વિસ્તારોમાં જમીન માલિકીના રેકોર્ડ અધૂરા હોય તેવા ખેડૂતોના નામ ચકાસણી બાદ સબમિટ કરવાથી તેમને પણ યોજનાનો લાભ મળી શકે છે. આના લગભગ 18 દિવસ પછી, કેન્દ્ર સરકારે જમ્મુ અને કાશ્મીરના 8.5 લાખથી વધુ ખેડૂતોના ખાતામાં ₹171 કરોડ ટ્રાન્સફર કર્યા હતા.
રસપ્રદ વાત એ છે કે, કેન્દ્ર સરકારે કેટલાક રાજ્યોમાં 21મો હપ્તો પહેલેથી જ જારી કરી દીધો છે, જે તબક્કાવાર મુક્તિ પ્રક્રિયા તરફ સંકેત આપે છે. 26 સપ્ટેમ્બર, 2025 ના રોજ, કૃષિ મંત્રીએ પંજાબ, હરિયાણા અને હિમાચલ પ્રદેશ ના ખેડૂતોને આ હપ્તો જારી કર્યો હતો, જે આ રાજ્યોને પૂર અને ભૂસ્ખલનથી થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ માટેની આગોતરી રાહત હતી. ત્યાર બાદ 7 ઓક્ટોબર, 2025 ના રોજ, જમ્મુ અને કાશ્મીરના ખેડૂતોને પણ ચુકવણી મળી હતી. આનો અર્થ એ છે કે કેન્દ્ર સરકારે ટેકનિકલ પ્રક્રિયાઓ પૂર્ણ કરી લીધી છે અને બાકીના રાજ્યોને નવેમ્બરમાં ચુકવણી કરવામાં આવી શકે છે.
કૃષિ મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે યોજનાના લાભોમાં પારદર્શિતા જાળવવી અત્યંત જરૂરી છે. મંત્રાલયે ચેતવણી આપી છે કે જે ખેડૂતોએ નીચેની આવશ્યકતાઓ પૂર્ણ કરી નથી, તેમને 21મો હપ્તો મળશે નહીં: e-KYC (ઇલેક્ટ્રોનિક નો યોર કસ્ટમર) પ્રક્રિયા પૂર્ણ ન કરી હોય. બેંક ખાતામાં આધાર સીડિંગ (Aadhaar Seeding) ન કરાવ્યું હોય. બેંક ખાતાના અન્ય જરૂરી વેરિફિકેશન પૂર્ણ ન કર્યા હોય.
