Exacum Loheri Flower: ફિલિપાઈન્સમાં એક ફૂલ 100 વર્ષથી વધુ સમય બાદ ફરી જોવા મળ્યું છે. મસુન્ગી જિયોરિઝર્વે જણાવ્યું છે કે ઇતિહાસમાં ખોવાઈ ગયેલું માનવામાં આવતું આ ફૂલ રિઝાલમાં ફરી ખીલી રહ્યું છે. રિઝાલના સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ગયા રવિવારે પોતાના સોશિયલ મીડિયા અકાઉન્ટ પર માહિતી આપી હતી કે તેમને પોતાના એક માર્ગ પર એક્સકમ લોહેરી (Exacum loheri)ના અનેક છોડ ખીલેલા જોવા મળ્યા, જે માત્ર ફિલિપાઈન્સના કેટલાક વિસ્તારોમાં જોવા મળતું ફૂલ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે મસુન્ગીમાં આશરે 130 વર્ષ બાદ આ ‘ખોવાયેલું’ ફૂલ ખીલ્યું છે.
એક્સકમ લોહેરી એક અક્લોરોફિલસ (ક્લોરોફિલ રહિત) અને માઇકોહેટેરોટ્રોફિક છોડ છે. એટલે કે તેમાં ક્લોરોફિલ હોતું નથી, પરંતુ તે માઇકોહેટેરોટ્રોફિક હોય છે. આવી સ્થિતિમાં તે પોષક તત્ત્વો માટે પ્રકાશસંશ્લેષણને બદલે જમીનમાં રહેલા ફૂગ પર આધાર રાખે છે. તેની સૌપ્રથમ શોધ 1895માં સ્વિસ વનસ્પતિશાસ્ત્રી ઑગસ્ટ લોહેરે ફિલિપાઈન્સના રિઝાલ પ્રાંતમાં કરી હતી.
અચાનક ખોવાઈ ગયો હતો છોડ
એવું માનવામાં આવ્યું હતું કે આ છોડ સમયની સાથે ખોવાઈ ગયો હતો. તે માત્ર એક સદી જૂના ઐતિહાસિક સંગ્રહોમાં જ જોવા મળતો હતો, ત્યાં સુધી કે ગયા વર્ષે મસુન્ગીના ચૂનાના પથ્થરના જંગલોમાં ગોકળગાયના સર્વેક્ષણ અભ્યાસ દરમિયાન તેને ફરી શોધવામાં આવ્યો. સંશોધકોએ વાદળી-જાંબલી રંગના નાના ફૂલના ફોટોગ્રાફ લીધા હતા, જેના કારણે 130થી વધુ વર્ષોમાં એક્સકમ લોહેરીનો આ પ્રથમ પ્રમાણિત રેકોર્ડ બન્યો.
સંશોધકોએ તે સમયે જણાવ્યું હતું કે તેના મર્યાદિત ફેલાવાને જોતા એવું માનવામાં આવે છે કે આ પ્રજાતિ ખૂબ જ દુર્લભ છે અને કદાચ હજુ પણ જોખમમાં છે. આ મહત્વપૂર્ણ શોધના એક વર્ષ બાદ હવે મસુન્ગીના ડિસ્કવરી ટ્રેલની બાજુમાં એક્સકમ લોહેરીના વધુ છોડ જોવા મળ્યા છે. આથી નિષ્ણાતોને આશા જાગી છે કે આ ખોવાયેલી પ્રજાતિ ફરીથી વિકસી અને ફૂલી-ફાલી શકે છે.
એક્સકમ લોહેરી એક એવી પ્રજાતિ છે, જે ખોવાઈ ગઈ હતી પરંતુ આશરે સવા સો વર્ષ બાદ ફરી મળી છે અને તેના ફૂલ પણ ખીલી રહ્યા છે. ખાસ વાત એ છે કે તે પોતાના પોષણ માટે ફોટોસિન્થેસિસ એટલે કે પ્રકાશસંશ્લેષણને બદલે જમીનમાં રહેલા ફૂગ પર આધાર રાખે છે. – મસુન્ગી જિયોરિઝર્વ
નિષ્ણાતોમાં જાગી નવી આશા
મસુન્ગી તરફથી જાહેર કરવામાં આવેલા નિવેદનમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ વાત યાદ અપાવે છે કે જાણીતી જગ્યાઓમાં પણ એવી પ્રજાતિઓ હોઈ શકે છે, જે જોવા, અભ્યાસ કરવા અને સંરક્ષણ મેળવવાની રાહ જોઈ રહી હોય. ક્યારેક સંરક્ષણનો અર્થ એ સુનિશ્ચિત કરવાનો હોય છે કે વિજ્ઞાનની નજરથી ખોવાઈ ગયેલી પ્રજાતિને ફરીથી ખીલવા માટે જગ્યા મળે.
