Fighter Jet Engine Manufacturers: રશિયાએ ભારતના વાંધાઓને અવગણીને પાકિસ્તાનને આધુનિક ફાઇટર જેટ એન્જિન પૂરા પાડવાનો નિર્ણય લીધો છે. અહેવાલો અનુસાર, રશિયાએ તેના JF-17 થંડર વિમાન માટે પાકિસ્તાની વાયુસેનાને અદ્યતન RD-93MA એન્જિન પૂરા પાડવા સંમતિ આપી છે. કોઈપણ ફાઇટર વિમાનની સાચી તાકાત તેના એન્જિનમાં રહેલી છે. આ એન્જિન વિમાનને ગતિ, શક્તિ અને લાંબા અંતરની ક્ષમતાઓ આપે છે.
પરંતુ શું તમે જાણો છો કે વિશ્વના ફક્ત થોડા જ દેશો પોતાના ફાઇટર જેટ એન્જિન ડિઝાઇન અને ઉત્પાદન કરી શકે છે? આનું કારણ એ છે કે આ કાર્ય અત્યંત જટિલ, ખર્ચાળ અને તકનીકી રીતે મુશ્કેલ છે. ચાલો જાણીએ કે કયા દેશો ફાઇટર જેટ એન્જિન બનાવે છે.
કયા દેશોમાં આ ક્ષમતા છે?
આજે, ફક્ત યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ, રશિયા, ફ્રાન્સ, બ્રિટન, ચીન અને જર્મની જેવા દેશો જ આ ક્ષેત્રમાં સંપૂર્ણપણે આત્મનિર્ભર માનવામાં આવે છે. અમેરિકન કંપનીઓ GE એવિએશન અને પ્રેટ એન્ડ વ્હીટની F-22 રેપ્ટર અને F-35 જેવા અત્યાધુનિક વિમાનો માટે એન્જિન બનાવે છે. રશિયાની સેટર્ન અને ક્લિમોવ કંપનીઓ Su-30 અને Su-57 જેવા ફાઇટર જેટને પાવર આપે છે. ફ્રાન્સની સફ્રાન રાફેલ માટે એન્જિન બનાવે છે, જ્યારે બ્રિટનની રોલ્સ-રોયસ યુરોફાઇટર ટાયફૂન માટે મુખ્ય સપ્લાયર છે.
ચીને WS શ્રેણીના એન્જિન વિકસાવ્યા છે, પરંતુ તકનીકી વિશ્વસનીયતાના સંદર્ભમાં તેઓ હજુ પણ પશ્ચિમી દેશોથી પાછળ છે. જર્મનીના MTU એરો એન્જિન યુરોપિયન પ્રોજેક્ટ્સનો મુખ્ય ઘટક છે. ભારત હજુ સુધી સંપૂર્ણપણે સ્વદેશી એન્જિન વિકસાવવામાં સફળ થયું નથી. જો કે, DRDO અને HAL લાંબા સમયથી કાવેરી એન્જિન પર કામ કરી રહ્યા છે, અને ભારત પણ ભવિષ્યમાં આ ટેકનોલોજીમાં આત્મનિર્ભર બનવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે.
એન્જિન બનાવવા માટે કેટલો ખર્ચ થાય છે?
ફાઇટર જેટ એન્જિન બનાવવું એ કોઈપણ દેશ માટે સરળ કે સસ્તું કાર્ય નથી. ફક્ત સંશોધન અને વિકાસ માટે આશરે $2 થી $3 બિલિયનનો ખર્ચ થઈ શકે છે. દરમિયાન, એક એન્જિનનો ઉત્પાદન ખર્ચ $10 થી $25 મિલિયન અથવા આશરે ₹80 થી ₹200 કરોડ (આશરે $1.8 બિલિયન થી $2 બિલિયન) સુધીનો છે. આ ખર્ચ જેટ એન્જિન અને ઉપયોગમાં લેવાતી અદ્યતન ટેકનોલોજી પર આધાર રાખે છે.
આ કાર્ય આટલું મુશ્કેલ કેમ છે?
ફાઇટર જેટ એન્જિનને અત્યંત ઊંચા તાપમાન, ઊંચી ગતિ અને સતત દબાણનો સામનો કરવો પડે છે. આ માટે સુપર-એલોય મેટલ્સ, માઇક્રો-ટર્બાઇન ટેકનોલોજી અને જટિલ ડિઝાઇનની જરૂર પડે છે. આ જ કારણ છે કે મોટાભાગના દેશો હજુ પણ એન્જિન ટેકનોલોજી માટે મોટી કંપનીઓ પર આધાર રાખે છે.
