India BRI Stand: બિશ્કેકમાં ભારતે BRIથી અંતર જાળવ્યું, સંપ્રભુતાના સન્માન સાથે કનેક્ટિવિટી પર PM મોદીએ આપ્યો ભાર
India BRI Stand: કિર્ગિસ્તાનમાં યોજાયેલી શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO) સમિટ દરમિયાન ચીનના BRI પ્રોજેક્ટ પર ભારતે પોતાનું જૂનું વલણ જાળવી રાખ્યું અને તેનું સમર્થન કર્યું નથી. વર્ષ 2018માં પૂર્ણ સભ્ય બન્યા બાદથી દરેક સમિટની જેમ બિશ્કેકમાં પણ ભારતે ચીનના બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI)નું સમર્થન કરતા ફકરાથી અંતર જાળવ્યું. આ પ્રોજેક્ટ સામે ભારતના અનેક વાંધા છે કારણ કે તે કાશ્મીરના એવા વિસ્તારોમાંથી પસાર થાય છે, જે ભારતનો ભાગ છે પરંતુ તેના પર પાકિસ્તાનનો ગેરકાયદેસર કબજો છે.
બેલારુસ, ઈરાન, કઝાકિસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન, પાકિસ્તાન, રશિયા, તાજિકિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાને BRI અને યુરેશિયન ઇકોનોમિક યુનિયન સાથે તેના તાલમેલ (એકીકરણ) માટે પોતાનું સમર્થન ફરી વ્યક્ત કર્યું. નવી દિલ્હીએ સતત BRIને સમર્થન આપવાનો ઇનકાર કર્યો છે. કિર્ગિસ્તાનમાં પણ ભારતે SCOના અન્ય સભ્ય દેશોથી અલગ વલણ અપનાવીને તેનો વિરોધ કર્યો.
SCOનો આર્થિક એજન્ડા
SCOના આર્થિક એજન્ડામાં એક જટિલતા જોવા મળી છે. વર્ષ 2023ની સમિટમાં નવી દિલ્હીએ SCO ઇકોનોમિક ડેવલપમેન્ટ સ્ટ્રેટેજી 2030થી અંતર જાળવ્યું હતું. આ વખતે પણ ઘોષણાપત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સભ્ય દેશો 2030 સુધીના સમયગાળા માટે SCO ઇકોનોમિક ડેવલપમેન્ટ સ્ટ્રેટેજીનો અમલ ચાલુ રાખશે. તેમાં કોઈ સ્પષ્ટ શરત ઉમેરવામાં આવી નથી.
SCO સમિટમાં પોતાના ભાષણમાં PM નરેન્દ્ર મોદીએ આ વાત પર ભાર મૂક્યો કે કનેક્ટિવિટીએ સંપ્રભુતાનું સન્માન કરવું જોઈએ. તેમણે કહ્યું કે એવી કનેક્ટિવિટી જે સંપ્રભુતાની અવગણના કરે છે, તે અંતે વિશ્વાસ અને મહત્વ બંને ગુમાવે છે. PM મોદીએ પોતાના ભાષણમાં સભ્ય દેશોને આતંકવાદના તમામ સ્વરૂપો સામે કડક વલણ અપનાવવાની અપીલ કરી.
From the SCO Summit in Bishkek. pic.twitter.com/GDlPpVkSLR
— Narendra Modi (@narendramodi) September 1, 2026
ઈરાન પર હુમલાની નિંદા
શાંઘાઈ કોઓપરેશન ઓર્ગેનાઈઝેશન (SCO)એ મંગળવારે (1 સપ્ટેમ્બર) ઈરાન પર થયેલા લશ્કરી હુમલાઓની નિંદા કરી અને ભારત સહિત તમામ દસ સભ્ય દેશોના સમર્થનવાળા એક ઘોષણાપત્રમાં સંઘર્ષના રાજકીય અને રાજદ્વારી ઉકેલને સમર્થન આપ્યું. જોકે ગયા વર્ષની જેમ આ વખતે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકાનું નામ લેવામાં આવ્યું નથી.
બિશ્કેક ઘોષણાપત્રમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે સભ્ય દેશો ઇસ્લામિક રિપબ્લિક ઓફ ઈરાનના વિસ્તારમાં લશ્કરી હુમલાઓની નિંદા કરતી SCOની અગાઉ જણાવાયેલી સ્થિતિને ફરી વ્યક્ત કરે છે. તેના કારણે સામાન્ય નાગરિકોના મોત થયા અને મોટું આર્થિક નુકસાન થયું. આવી કાર્યવાહીથી આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા અને UN ચાર્ટરના સિદ્ધાંતો તથા નિયમોનું ઉલ્લંઘન થયું છે.
BRI અને ભારતનો વિરોધ
ચીનનું મહત્વાકાંક્ષી બેલ્ટ એન્ડ રોડ ઇનિશિયેટિવ (BRI) એક માળખાકીય વિકાસ અને સંપર્ક પ્રોજેક્ટ છે. તેનો હેતુ ચીનને માર્ગ, રેલવે અને જળમાર્ગ દ્વારા યુરોપ, આફ્રિકા અને એશિયા સાથે જોડવાનો છે. ચીનના આ પ્રોજેક્ટનો ભારતે સતત વિરોધ કર્યો છે. હકીકતમાં BRI હેઠળ બેઇજિંગ CPEC (ચીન-પાકિસ્તાન આર્થિક કોરિડોર) પર કામ કરી રહ્યું છે. આ કોરિડોર POKમાંથી પસાર થાય છે. આવી સ્થિતિમાં તેના પર ભારતનો કડક વાંધો રહ્યો છે.
