Helle Lyng Account Suspended: ઓસ્લોમાં ભારતીય પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીથી સવાલ પૂછીને ચર્ચામાં આવેલા નોર્વેના પત્રકાર હેલા લેંગે દાવો કર્યો છે કે તેમનું ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવ્યું છે. તેમણે એક્સ પર પોસ્ટ કરીને આ વાત કહી. તેમણે લખ્યું, “જો તમે ઇન્સ્ટાગ્રામ કે ફેસબુક પર મારો સંપર્ક કરવાની કોશિશ કરી રહ્યા છો, તો હું તમને જણાવવા માંગું છું કે મારા બંને એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવ્યા છે. હું વધુમાં વધુ ભારતીયોને જવાબ આપવા માંગતી હતી, પરંતુ હવે મારા જવાબ આપવામાં વિલંબ થશે. મને આશા છે કે મને મારા એકાઉન્ટ પાછા મળી જશે.” આ પહેલા તેમણે એક બીજી પોસ્ટમાં લખ્યું, “આખો દિવસ મને મારા ઇન્સ્ટાગ્રામ એકાઉન્ટમાં લોગ ઇન કરવામાં પરેશાની થતી રહી. હવે મારું એકાઉન્ટ સસ્પેન્ડ કરી દેવામાં આવ્યું છે. પ્રેસની આઝાદી માટે આ ચૂકવવામાં આવેલી એક નાની કિંમત છે, પરંતુ મેં પહેલા ક્યારેય આવો અનુભવ કર્યો ન હતો.” ઉલ્લેખનીય છે કે નોર્વેના પ્રધાનમંત્રી યોનાસ ગાર સ્ટોરે સાથે મીટિંગ પછી જ્યારે પીએમ મોદી જઈ રહ્યા હતા ત્યારે હેલા લેંગે તેમને સવાલ પૂછ્યો હતો પરંતુ પીએમ જવાબ આપ્યા વિના આગળ વધી ગયા. તે પછી ઓસ્લોમાં ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયની પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પણ તેમની અને મંત્રાલયના સચિવ સીબી જ્યોર્જ અને પ્રવક્તા રણધીર જાયસ્વાલની તીખી નોકઝોક જોવામાં આવી. આ બંને જ ઘટનાઓની ભારતમાં ઘણી ચર્ચા થઈ રહી છે. લોકસભામાં નેતા વિપક્ષ રાહુલ ગાંધી અને તૃણમૂલ કોંગ્રેસના નેતા મહુઆ મોઇત્રા સહિત કેટલાય લોકોએ આના પર પ્રતિક્રિયા આપી છે.
પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં પત્રકાર હેલા લેંગે ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયથી દેશમાં ‘માનવાધિકારોના ઉલ્લંઘન’ના આરોપ અને પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીના ‘મુશ્કેલ સવાલોનો સામનો ના કરવા’થી જોડાયેલો સવાલ પૂછ્યો. ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયે આના જવાબમાં ભારતને ‘એક મહાન દેશ’ અને ‘પ્રાચીન સભ્યતાવાળો દેશ’ ગણાવ્યો અને કહ્યું કે કોવિડ મહામારી દરમિયાન ભારતે ‘કેટલાય દેશોને વેક્સિન આપી’ અને આ પ્રકારના કેટલાય કામોના કારણે ‘આખી દુનિયા ભારત પર ભરોસો કરે છે.’
શું હતો મામલો
ઓસ્લોમાં ભારતીય વિદેશ મંત્રાલયની પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં હેલા લેંગે સવાલ પૂછ્યો, “ભારત અને નોર્વે એકબીજા સાથે મજબૂત ભાગીદારી કરી રહ્યા છે. પરંતુ અમે તમારા પર ભરોસો કેમ કરીએ? શું તમે વાયદો કરો છો કે તમારા દેશમાં થઈ રહેલા માનવાધિકાર ઉલ્લંઘનને રોકશો. તમારા પ્રધાનમંત્રી મુશ્કેલ સવાલોના જવાબ આપવાનું ક્યારે શરૂ કરશે.” જ્યારે વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા રણધીર જાયસ્વાલે કહ્યું કે તેમણે સવાલ સાંભળી લીધો છે અને આનો જવાબ આપશે, તો નોર્વેના તે પત્રકારે કહ્યું કે તેમને આનો જવાબ તરત જ જોઈએ.
બાદમાં તે જ પ્રેસ કોન્ફરન્સમાં ભારતના વિદેશ મંત્રાલયમાં સચિવ (પશ્ચિમ) સીબી જ્યોર્જે આ સવાલના જવાબમાં કહ્યું, “ભારત અત્યંત પ્રાચીન સભ્યતા છે. આશરે પાંચ હજાર વર્ષ જૂની સભ્યતા. અમે ઝીરોની શોધ કરી. અમે યોગની શોધ કરી.” જ્યારે સીબી જ્યોર્જ આ કહી રહ્યા હતા, ત્યારે પત્રકારે તેમને ફરી ટોકીને કહ્યું કે તમે સીધા મારા સવાલનો જવાબ આપો. આના પર સીબી જ્યોર્જે કહ્યું, “આ મારી પ્રેસ કોન્ફરન્સ છે. તમે સવાલ કર્યો છે. હવે તમને મારો જવાબ સાંભળવાની ધીરજ હોવી જોઈએ.” પત્રકારે ફરી કહ્યું કે તમે યોગ વગેરેની વાત ના કરીને સીધા સવાલનો જવાબ આપો.
સીબી જ્યોર્જે ત્યારે ફરી કહ્યું, “હું ભરોસાની જ વાત કરી રહ્યો છું. જ્યારે આખી દુનિયા કોવિડ મહામારી સામે ઝઝૂમી રહી હતી. ત્યારે અમે દુનિયાના ૧૫૦ થી વધુ દેશોને વેક્સિન અને દવા આપી. આખી દુનિયાને અમે સંકટમાંથી ઉગારવામાં મદદ કરી. દુનિયાએ અમારા પર વિશ્વાસ જતાવ્યો. આ હોય છે ભરોસો.” પત્રકાર વારંવાર ટોકતી રહી કે માનવાધિકાર ઉલ્લંઘન વિશે પૂછેલા તેના સવાલનો સીધો જવાબ આપવામાં આવે. સીબી જ્યોર્જે આના જવાબમાં ભારતમાં આયોજિત જી૨૦ સમિટનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ જેવી મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં ભારતની મેઝબાનીમાં તમામ દેશો એક જ પ્લેટફોર્મ પર આવ્યા. તેમણે કહ્યું, “ભારતે બધાને એક કર્યા અને પહેલીવાર આફ્રિકન યુનિયનને અમે જી૨૦ના સ્થાયી સભ્ય બનાવવામાં સફળ રહ્યા. આફ્રિકી દેશોની ચિંતાઓને ભારતે મંચ આપ્યો. આ હોય છે ભરોસો.” સીબી જ્યોર્જના જવાબ આપવા દરમિયાન જ તે પત્રકાર પ્રેસ કોન્ફરન્સ છોડીને ચાલી ગઈ.
નોર્વેના પત્રકારનો પીએમ મોદીથી સવાલ
આ પહેલા નોર્વેના પ્રધાનમંત્રી યોનાસ ગાર સ્ટોરે સાથે મીટિંગ પછી પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીથી પણ હેલા લેંગ સવાલ પૂછતી નજરે પડી, જ્યારે પ્રધાનમંત્રી ત્યાંથી જતા દેખાઈ રહ્યા છે. વીડિયોમાં પત્રકાર હેલા લેંગને એવું કહેતા સાંભળી શકાય છે કે, “પ્રધાનમંત્રી મોદી, તમે દુનિયાના સૌથી સ્વતંત્ર પ્રેસના સવાલો કેમ નથી લેતા?” બાદમાં હેલા લેંગે વીડિયો શેર કરતા લખ્યું, “ભારતના પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ મારા સવાલનો જવાબ ન આપ્યો. મને આની આશા પણ ન હતી. વર્લ્ડ પ્રેસ ફ્રીડમ ઇન્ડેક્સમાં નોર્વે પહેલા સ્થાન પર છે અને ભારત ૧૫૭મા સ્થાન પર છે.” આના જ પછી તેમના આ પોસ્ટનો જવાબ આપતા નોર્વેમાં ભારતીય દૂતાવાસે એક્સ પર પોસ્ટ કર્યું હતું કે દૂતાવાસ એક પ્રેસ કોન્ફરન્સનું આયોજન કરી રહ્યું છે જેમાં તેઓ આવીને પોતાનો સવાલ પૂછી શકે છે.
લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ આ વીડિયોનો ઉલ્લેખ કરીને પ્રધાનમંત્રી પર “ગભરાઈને ત્યાંથી ચાલ્યા જવાનો” આરોપ લગાવ્યો. તેમણે કહ્યું, “જ્યારે છુપાવવા માટે કંઈ હોતું નથી, ત્યારે ડરવાની પણ જરૂર નથી હોતી. જ્યારે દુનિયા એક સમજૂતી કરી ચૂકેલા પ્રધાનમંત્રીને કેટલાક સવાલોથી ગભરાઈને જતા જુએ છે, તો ભારતની છબી પર શું અસર પડે છે?” તૃણમૂલ કોંગ્રેસના નેતા મહુઆ મોઇત્રાએ એક્સ પર પોસ્ટ કર્યું, “ડિયર હેલા લેંગ! ભારતના વિપક્ષ અને કરોડો ભારતીયો વતી તમારો ધન્યવાદ. તમે એ કર્યું જે અમારું પોતાનું મીડિયા સતત કરવામાં નિષ્ફળ રહ્યું છે-સત્તાથી સવાલ પૂછવો અને જવાબદેહી માંગવી. પ્રેસ બ્રીફિંગ હોય કે પ્રેસ કોન્ફરન્સ-નામનો ફર્ક છે. ન જવાબ મળ્યા, ન સચ.”
વળી ભારતીય જનતા પાર્ટી (બીજેપી)ના આઈટી સેલના પ્રમુખ અમિત માલવીયએ એક્સ પર લખ્યું, “નોર્વેના પ્રધાનમંત્રીએ પણ બંને નેતાઓની સંયુક્ત પ્રેસ બ્રીફિંગમાં કોઈ સવાલ ન લીધો. પરંતુ રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વવાળો કોંગ્રેસનો ઉન્માદી ઇકોસિસ્ટમ એક અનુશાસનહીન પત્રકારની બેસિર-પેરની નિવેદનબાજી પર જશ્ન મનાવી રહ્યો છે. આનાથી એ સવાલ ઉઠે છે કે શું તે પત્રકારની જેમ કોંગ્રેસ નેતૃત્વ પણ એવા લોકોના પ્રભાવમાં છે જે એક મજબૂત અને શક્તિશાળી ભારત જોવા નથી માંગતા.”
હેલા લેંગે બાદમાં એક્સ પર એક વધુ પોસ્ટ કરતા કહ્યું, “પત્રકારત્વ ક્યારેક-ક્યારેક ટકરાવપૂર્ણ હોય છે. અમે સવાલોના જવાબચ્છીએ છીએ. જો કોઈ ઇન્ટરવ્યુ આપનાર, ખાસ કરીને સત્તામાં મોજૂદ વ્યક્તિ, મારા પૂછેલા સવાલનો જવાબ નથી આપતો, તો હું કોશિશ કરીશ કે વચ્ચે રોકીને વધુ સાફ અને સીધો જવાબ મેળવી શકું. આ જ મારું કામ અને મારી જવાબદારી છે. મને જવાબ જોઈએ, માત્ર તૈયાર કરેલા જુમલા નહીં.” આ પહેલા એક વધુ પોસ્ટમાં તેમણે લખ્યું, “મેં ક્યારેય નહોતું વિચાર્યું કે મારે આ લખવું પડશે, પરંતુ હું કોઈ પણ પ્રકારની વિદેશી જાસૂસ નથી, જેને કોઈ વિદેશી સરકારે મોકલી હોય. મારું કામ પત્રકારત્વ છે, અને હું મુખ્ય રૂપે હવે નોર્વેમાં કામ કરું છું.” પીએમ મોદી પાંચ દેશોની સત્તાવાર યાત્રા પર છે. તેઓ યુએઈ, નેધરલેન્ડ્સ અને સ્વીડન પછી નોર્વે પહોંચ્યા હતા.
