Indian Navy P-8I Acquisition: ભારત અમેરિકા પાસેથી વધુ છ બોઇંગ P-8I નેપ્ચ્યુન લાંબા અંતરના દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ વિમાનો ખરીદવા જઈ રહ્યું છે. ભારત સરકારના આ નિર્ણય પર પાકિસ્તાન સતત નજર રાખી રહ્યું છે. પાકિસ્તાની થિંક ટેન્ક્સનું કહેવું છે કે ભારતનું આ પગલું હિંદ મહાસાગરમાં તેના સતત વિસ્તરણ અને બદલાયેલી નીતિને દર્શાવે છે. ભારત આ એરક્રાફ્ટ એવા સમયે ખરીદી રહ્યું છે જ્યારે સબમરીનની સંખ્યામાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે અને મલક્કા સ્ટ્રેટથી અરબ સાગર સુધી વ્યૂહાત્મક પડકારો વધી રહ્યા છે.
પાકિસ્તાનના ઇસ્લામાબાદ સ્થિત થિંક ટેન્ક CISS એ લખ્યું છે કે ભારત ૧૧૪ રાફેલ લડાયક વિમાનો ખરીદવા જઈ રહ્યું છે જે લગભગ ૪૦ અબજ ડોલરના હશે. આ ઉપરાંત P-8I એરક્રાફ્ટ ખરીદવાનો નિર્ણય દર્શાવે છે કે નવી દિલ્હી હવે દરિયાઈ ક્ષેત્રની જાગૃતિ અને લાંબા અંતરની સબમરીન વિરોધી યુદ્ધ (ASW) ક્ષમતાને વાયુસેનાની ક્ષમતા જેટલું જ મહત્વ આપી રહ્યું છે.
ભારતના P-8I એરક્રાફ્ટ સોદાથી પાકિસ્તાન કેમ ડર્યું?
ભારતીય સંરક્ષણ મંત્રાલયે સત્તાવાર યાદીમાં જણાવ્યું છે કે “P-8I વિમાનોની ખરીદીથી નૌકાદળની લાંબા અંતરની સબમરીન વિરોધી યુદ્ધ, દરિયાઈ દેખરેખ અને દરિયાઈ હુમલાની લડાયક ક્ષમતામાં ઘણો વધારો થશે.” પાકિસ્તાની થિંક ટેન્કે લખ્યું છે કે આ ક્ષમતા હિંદ મહાસાગર ક્ષેત્રમાં નૌકાદળ શક્તિના બદલાતા સંતુલન વચ્ચે ભારતની સ્થિતિને વધુ મજબૂત કરે છે.
રિપોર્ટ મુજબ, પૂર્વ તટ પર INS રજાલી અને પશ્ચિમ તટ પર INS હંસ વચ્ચે નવા વિમાનોની તૈનાતીથી ભારત અરબ સાગર અને બંગાળની ખાડીમાં પ્રવેશતી સબમરીન પર સતત નજર રાખી શકશે. એટલે કે ભારતને દરેક સેકન્ડે ખબર હશે કે કઈ સબમરીન ક્યાં ઓપરેટ થઈ રહી છે.
P-8I એરક્રાફ્ટની ક્ષમતા શું છે?
APY-10 રડાર: આ રડાર સેંકડો કિલોમીટર દૂરથી સબમરીનને ઓળખી લે છે.
મેગ્નેટિક એનોમલી ડિટેક્ટર: સમુદ્રની ઊંડાઈમાં છુપાયેલી લોખંડની સબમરીનને કારણે પૃથ્વીના ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં થતા સૂક્ષ્મ ફેરફારોને આ તરત જ પકડી લે છે.
સોનોબોય: આ વિમાન સમુદ્રમાં નાના સેન્સર ફેંકે છે જે પાણીની અંદરના અવાજો રેકોર્ડ કરીને વિમાનને સિગ્નલ મોકલે છે, જેનાથી સબમરીનનું ચોક્કસ લોકેશન મળી જાય છે.
ઘાતક હથિયારો: આમાં MK-54 હળવા ટોર્પીડો અને હાર્પૂન એન્ટી-શિપ મિસાઈલો લાગેલી હોય છે જે સબમરીન અને જહાજોને નષ્ટ કરવામાં સક્ષમ છે.
લાંબી ઉડાન: આ વિમાન સતત લગભગ ૧૦ કલાક સુધી હવામાં રહીને આશરે ૨૨૦૦ કિમી સુધીનું અંતર કાપી શકે છે.
ચીની સબમરીન પર નજર: ચીન પાકિસ્તાનને ૮ નવી હેંગોર ક્લાસ સબમરીન આપી રહ્યું છે જે AIP ટેકનોલોજીથી સજ્જ છે. P-8I ની સિસ્ટમ આ અત્યંત શાંત સબમરીનને પણ શોધી કાઢવા માટે સક્ષમ છે.
પાકિસ્તાની થિંક ટેન્કે વધુમાં લખ્યું છે કે આ ખરીદી માત્ર વિમાનોનું સંપાદન નથી, પરંતુ હિંદ મહાસાગરના પાણીની અંદરના યુદ્ધ ક્ષેત્રમાં માહિતી પર પોતાનું વર્ચસ્વ જાળવી રાખવા માટેનું વ્યૂહાત્મક રોકાણ છે. આનાથી ભારત પાસે દક્ષિણ એશિયામાં સૌથી મોટું દરિયાઈ પેટ્રોલિંગ દળ હશે જે મલક્કા સ્ટ્રેટ (જ્યાંથી ચીનનો ૮૦% તેલ વેપાર પસાર થાય છે) થી લઈને અરબ સાગર સુધી કડક નજર રાખશે.
