Iran Leadership Conflict: ઈરાનની રાજકીય લીડરશિપ અને ઈસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) વચ્ચે કથિત રીતે ખેંચતાણ વધી રહી છે. આ ટકરાવના કેન્દ્રમાં ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેજેશ્કિયાન અને IRGC પ્રમુખ અહમદ વાહિદી છે. બંને વચ્ચે અમેરિકા-ઈઝરાયેલ સાથે યુદ્ધ ચાલુ રાખવા અને ખાસ કરીને પાડોશી ખાડી દેશો પર હુમલા કરવાને લઈને એકમતી નથી. બંને વચ્ચેની આ ખેંચતાણ યુદ્ધના થોડા દિવસો પછી જ શરૂ થઈ ગઈ હતી, જે તાજેતરના દિવસોમાં વધી છે.
ઈઝરાયેલની ન્યૂઝ વેબસાઈટ ‘યરુશલમ પોસ્ટ’નો દાવો છે કે ઈરાન ઈન્ટરનેશનલે તેહરાનના સૂત્રોના હવાલાથી મસૂદ પેજેશ્કિયાન અને અહમદ વાહિદી વચ્ચે અણબનાવની જાણકારી આપી છે. લંડન સ્થિત ઈરાની વિરોધ પક્ષના મીડિયા આઉટલેટ અનુસાર, પેજેશ્કિયાન પાડોશી દેશો પર હુમલો કરવાના IRGCના વલણથી નારાજ છે. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે આ પગલાંની ઈરાની અર્થવ્યવસ્થા પર ખરાબ અસર પડશે.
રાષ્ટ્રપતિ અને IRGC એકમત નથી
રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે પેજેશ્કિયાને માંગ કરી છે કે યુદ્ધ સાથે જોડાયેલા કાર્યકારી નિર્ણયો IRGCના બદલે ઈરાની સરકારે લેવા જોઈએ. વાહિદીએ મસૂદની આ માંગ સ્વીકારી નથી. વાહિદીએ કહ્યું છે કે યુદ્ધ અને કોના પર કેટલા હુમલા કરવા, તે નિર્ણય સરકાર નહીં પણ IRGCના કમાન્ડરો જ લેશે.
IRGCના ચીફએ પેજેશ્કિયાનની ટીકા કરતા કહ્યું છે કે વર્તમાન યુદ્ધ શરૂ થયા પહેલા વ્યવસ્થાની અંદરની સમસ્યાઓ ઉકેલવા માટે તેઓ માળખાકીય સુધારા લાગુ કરી શક્યા નથી. આ દાવાઓ એવા સમયે આવ્યા છે જ્યારે ઈરાનના ટોચના નેતાઓના મોત અને એક મહિનાના યુદ્ધ પછી દેશ અનેક પ્રકારની મુશ્કેલીઓનો સામનો કરી રહ્યો છે.
ઈરાન યુદ્ધમાં શું-શું થયું?
ઈઝરાયેલ-અમેરિકા ગઠબંધન અને ઈરાન વચ્ચે લડાઈને એક મહિનો પૂરો થઈ ગયો છે. આ લડાઈ ૨૮ ફેબ્રુઆરીએ ઈરાન પર હુમલા સાથે શરૂ થઈ હતી.
ઈઝરાયેલ-અમેરિકાના તેહરાન પરના હુમલામાં ઈરાનના તત્કાલીન સુપ્રીમ લીડર સહિત દેશના મોટાભાગના મોટા નેતાઓ અને સેનાના ટોચના કમાન્ડરો માર્યા ગયા છે.
ઈરાન દ્વારા ઈઝરાયેલમાં વળતા હુમલા કરવામાં આવ્યા છે. ઈરાને સાઉદી અરેબિયા, કુવૈત, કતાર, યુએઈ જેવા ખાડી દેશોમાં અમેરિકાના સૈન્ય મથકો પર હુમલા કર્યા છે.
ઈઝરાયેલ-અમેરિકાના ઈરાન પર કરવામાં આવી રહેલા હવાઈ હુમલામાં અત્યાર સુધી ૨,૦૦૦ થી વધુ ઈરાની લોકો માર્યા ગયા છે. ઈઝરાયેલના પણ અનેક શહેરોમાં તબાહી થઈ છે.
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાનને યુદ્ધ રોકવા માટે ૧૫ પોઈન્ટની ઓફર આપવામાં આવી હતી. ઈરાને તેને ફગાવી દઈને પોતાની શરતો રજૂ કરી છે.
પાકિસ્તાન, તુર્કી અને ઇજિપ્ત દ્વારા તાજેતરના દિવસોમાં સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) માટે પ્રયાસ કરવામાં આવ્યા છે. પાકિસ્તાને બંને પક્ષોને ઈસ્લામાબાદ આવીને વાટાઘાટો કરવાની ઓફર આપી છે.
યુદ્ધની અસર અમેરિકા, ઈઝરાયેલ, ઈરાન અને ખાડી દેશો ઉપરાંત દુનિયાના મોટા ભાગ પર થઈ રહી છે. તેનું કારણ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટથી દરિયાઈ અવરજવર અટકવાને કારણે વધેલું તેલ-ગેસનું સંકટ છે.
