Iran vs US War Cost: ઈરાન સાથેના યુદ્ધમાં અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ અત્યાર સુધીમાં બે ડઝનથી વધુ ફાઈટર જેટ્સ ગુમાવી ચૂક્યા છે. આ ઉપરાંત, ઈરાને અમેરિકાના કરોડો ડોલરના રડાર પણ તબાહ કરી દીધા છે. ઈરાનના સચોટ હુમલાઓમાં અત્યાર સુધીમાં ચાર THAAD એર ડિફેન્સ સિસ્ટમના એડવાન્સ રડાર નષ્ટ થયા છે. કતારનું AN/FPS-132 Block 5 Upgraded Early Warning Radar (UEWR) રડાર પણ તબાહ કરવામાં આવ્યું છે. આ સિવાય, અમેરિકાનું સૌથી આધુનિક એરક્રાફ્ટ કેરિયર USS Gerald R Ford માં પણ આગ લાગી ગઈ અને તે હવે યુદ્ધના મેદાનમાંથી બહાર થઈ ગયું છે. જોકે, આ આગ કેવી રીતે લાગી તેની સ્પષ્ટ જાણકારી હજુ સુધી મળી નથી.
જોકે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હુમલામાં ઈરાનની યુદ્ધ લડવાની ક્ષમતાને ભારે નુકસાન પહોંચ્યું છે, પરંતુ ઈરાનના હુમલામાં આ બંને દેશોને જે નુકસાન થયું છે તેની ભરપાઈ કરવામાં વર્ષો લાગી જશે. વાત માત્ર નુકસાનની નથી, પરંતુ ઈરાન જે રીતે સસ્તા હથિયારોથી અમેરિકા-ઈઝરાયેલના મોંઘા હથિયારોને તબાહ કરી રહ્યું છે તે આધુનિક યુદ્ધમાં એક ‘કેસ સ્ટડી’ છે. ઈરાન યુદ્ધ સૌથી મોંઘા અને એડવાન્સ હથિયારોના વપરાશનું સાક્ષી બન્યું છે.
ઈરાનના સસ્તા હુમલાથી અમેરિકાના અબજો ડોલરના હથિયાર તબાહ
ઈરાને અમેરિકાની હથિયાર ઇન્ડસ્ટ્રીયલ તાકાતની શાખને ખરાબ રીતે નુકસાન પહોંચાડ્યું છે. ઉદાહરણ તરીકે F-35 સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ. જો ઈરાન પોતાના મર્યાદિત સંસાધનોથી વિશ્વના સૌથી મોંઘા ફાઈટર જેટ પર હુમલો કરી શકે છે અને તેને સામાન્ય રડારથી પકડી શકે છે, તો પછી આ ફાઈટર જેટ ચીન અને રશિયાના અત્યંત આધુનિક રડાર સામે ક્યાં સુધી ટકશે? ગત વર્ષે જ્યારે ભારતે બ્રિટિશ F-35B ને પોતાના રડાર પર ટ્રેક કર્યું હતું ત્યારે પશ્ચિમી વિશ્લેષકોએ હેરાની વ્યક્ત કરી હતી, પરંતુ જો ઈરાન F-35 પર હુમલો કરી શકે છે, તો ભારતની ટેકનોલોજી તો તેનાથી ઘણી વધુ એડવાન્સ છે.
તેહરાને સાબિત કરી દીધું છે કે અમેરિકાની અબજો ડોલરની સૈન્ય સિસ્ટમને પણ સસ્તા અને નવા સૈન્ય ઉપાયોની મદદથી નિશાન બનાવી શકાય છે.
ઈરાને અમેરિકાનું કેટલું નુકસાન કર્યું છે?
12 રીપર સ્ટ્રાઈક ડ્રોન્સ (MQ-9 Reaper): અમેરિકાએ અત્યાર સુધીમાં 12 ઘાતક રીપર ડ્રોન ગુમાવ્યા છે. એક ડ્રોનની કિંમત લગભગ 56.5 મિલિયન ડોલર છે, એટલે કે કુલ 500 મિલિયન ડોલર (આશરે 4,100 કરોડ રૂપિયા) થી વધુનું નુકસાન થયું છે.
F-35 સ્ટીલ્થ ફાઈટર જેટ: ઈતિહાસમાં પ્રથમ વખત ઈરાને અમેરિકાના સૌથી આધુનિક F-35 ને તોડી પાડવાનો દાવો કર્યો છે. જેની કિંમત 100 મિલિયન ડોલરથી વધુ છે.
3 F-15 સ્ટ્રાઈક ઈગલ: કુવૈતમાં ‘ફ્રેન્ડલી ફાયર’ ને કારણે 3 ફાઈટર જેટ્સ તબાહ થઈ ગયા.
KC-135 રિફ્યુઅલિંગ ટેન્કર: ઈરાક ઉપર એક ટેન્કર વિમાન ક્રેશ થયું, જેમાં ચાલક દળના તમામ 6 સભ્યોના મોત થયા.
રડાર અને ડિફેન્સ સિસ્ટમની તબાહી
4 THAAD રડાર (AN/TPY-2): ઈરાને દાવો કર્યો છે કે તેણે ‘થાડ’ ના 4 રડાર તબાહ કર્યા છે. વિશ્વમાં કુલ માત્ર 10 થાડ સિસ્ટમ છે, જેમાંથી હવે 4 નકામી થઈ ગઈ છે. એક રડારની કિંમત 300 થી 500 મિલિયન ડોલરની વચ્ચે છે.
UEWR રડાર (કતાર): કતારમાં સ્થિત 1.1 અબજ ડોલર (આશરે 9,000 કરોડ રૂપિયા) નું ‘અર્લી વોર્નિંગ રડાર’ પણ હુમલામાં ક્ષતિગ્રસ્ત થયું છે. અમેરિકા પાસે આવા માત્ર 6 રડાર હતા.
નૌસેના અને અન્ય નુકસાન
USS Gerald R. Ford: અમેરિકાનું સૌથી મોંઘું એરક્રાફ્ટ કેરિયર હાલમાં ‘આઉટ ઓફ એક્શન’ છે.
ઈઝરાયેલી નુકસાન: ઈઝરાયેલે પણ ઈરાની હવાઈ ક્ષેત્રમાં એક ડઝનથી વધુ ડ્રોન ગુમાવ્યા છે.
ઈરાન યુદ્ધમાં અમેરિકાનો ખર્ચ
દરરોજનો ખર્ચ: અમેરિકા માત્ર ગોળા-બારૂદ પર દરરોજ લગભગ 2 અબજ ડોલર (આશરે 16,500 કરોડ રૂપિયા) ખર્ચ કરી રહ્યું છે.
શરૂઆતી 6 દિવસનો ખર્ચ: CSIS મુજબ પહેલા 6 દિવસમાં જ 12 અબજ ડોલરથી વધુના હથિયાર વપરાઈ ચૂક્યા છે.
ટોમહોક મિસાઈલ: અમેરિકા અત્યાર સુધીમાં 300 થી વધુ મિસાઈલો દાગી ચૂક્યું છે, જેનો કુલ ખર્ચ 1.2 અબજ ડોલરથી વધુ છે.
બજેટની માંગ: પેન્ટાગોને યુદ્ધ ચાલુ રાખવા માટે વાઈટ હાઉસ પાસે 200 અબજ ડોલર થી વધુના ફંડની માંગ કરી છે.
ઈરાન યુદ્ધમાં અમેરિકાનો આ તોતિંગ ખર્ચ તેના ગોળા-બારૂદના ભંડારને ઝડપથી ઘટાડી રહ્યો છે, જે તેને ચીન અને રશિયા સામેના સંભવિત યુદ્ધમાં નબળું પાડી શકે છે. સાથે જ, તેના ફ્રન્ટલાઈન હથિયારોની નબળાઈઓ પણ દુનિયા સામે આવી ગઈ છે.
