Israel Gaza Flotilla Controversy: ઇઝરાયેલની નૌસેનાએ ગાઝા તરફ રાહત સામગ્રી લઈ જઈ રહેલી હોડીઓના કાફલા (ફ્લોટિલા) માં સવાર પેલેસ્ટાઇન સમર્થક કાર્યકર્તાઓ સાથે જે વર્તન કર્યું તેની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તર પર આલોચના થઈ રહી છે. અમેરિકા, યુનાઇટેડ કિંગડમ, ફ્રાન્સ, ઇટાલી અને કેનેડા એ દેશોમાં સામેલ છે જેમણે દક્ષિણપંથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મંત્રી ઇતામાર બેન-ગ્વીરના પોસ્ટ કરેલા વીડિયો પર નારાજગી વ્યક્ત કરી. વીડિયોમાં તેઓ હાથકડી પહેરેલા અને ઘૂંટણના બળે બેઠેલા કાર્યકર્તાઓની મજાક ઉડાવતા દેખાઈ રહ્યા છે.
તેમની આ હરકતની આલોચના ઇઝરાયેલના વડાપ્રધાન બિન્યામીન નેતન્યાહુએ પણ કરી. તેમણે કહ્યું કે આ “ઇઝરાયેલના મૂલ્યોના અનુરૂપ નથી.” ફ્લોટિલામાં સવાર ૪૦ થી વધુ દેશોના ૪૩૦ લોકોનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા વાળા એક માનવાધિકાર સમૂહે તેમની મુક્તિની માંગ કરી છે. આ ફ્લોટિલા, બહુ સીમિત માત્રામાં સહાયતા સામગ્રી લઈને ગયું હતું. આનો ઉદ્દેશ્ય યુદ્ધગ્રસ્ત ગાઝામાં પેલેસ્ટાઇનીઓની મુશ્કેલ પરિસ્થિતિ તરફ દુનિયાનું ધ્યાન આકર્ષિત કરવાનો હતો. ઇઝરાયેલે આને ‘હમાસની સેવામાં કરવામાં આવેલ એક પીઆર સ્ટન્ટ’ કહીને ફગાવી દીધું.
શું થયું હતું?
ફ્લોટિલા ૫૦ થી વધુ હોડીઓનો એક કાફલો છે જે પાછલા ગુરુવારે તુર્કીથી રવાના થયો હતો. સોમવાર સવારે, હથિયારબંધ ઇઝરાયેલી નૌસૈનિક કમાન્ડોએ સાયપ્રસના પશ્ચિમમાં આંતરરાષ્ટ્રીય જળક્ષેત્રમાં આ બેડાને રોકવાનું શરૂ કર્યું. આ ક્ષેત્ર ગાઝા તટથી લગભગ ૨૫૦ દરિયાઈ માઇલ (૪૬૦ કિલોમીટર) દૂર છે, જેના પર ઇઝરાયેલની દરિયાઈ નાકાબંધી લાગુ છે. આના આયોજકોએ કહ્યું કે મંગળવાર સાંજ સુધી તમામ હોડીઓને રોકી લેવામાં આવી, જો કે એક હોડી ગાઝા ક્ષેત્રથી લગભગ ૮૦ દરિયાઈ માઇલ સુધી પહોંચવામાં સફળ રહી.
આયોજકોએ આને ઇઝરાયેલની “ગેરકાનૂની, ખુલ્લા સમુદ્રમાં કરવામાં આવેલી આક્રમક કાર્યવાહી” બતાવી અને કહ્યું કે ઇઝરાયેલી કમાન્ડોએ છ હોડીઓ પર ગોળીબાર કર્યો, વોટર કેનનનો ઇસ્તેમાલ કર્યો અને જાણીજોઈને એક જહાજને ટક્કર મારી. ઇઝરાયેલી વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું કે કોઈ પણ પ્રકારના લાઇવ એમ્યુનિશનનો ઇસ્તેમાલ કરવામાં નથી આવ્યો. તેણે જોર દઈને કહ્યું કે તે ગાઝા પર લાગુ ‘વૈધ નૌસૈનિક નાકાબંધીના કોઈ પણ ઉલ્લંઘનની પરવાનગી નહીં આપે.’
મંત્રાલયે એ પણ કહ્યું કે તમામ કાર્યકર્તાઓને ઇઝરાયેલી જહાજો પર સ્થાનાંતરિત કરી દેવામાં આવ્યા છે અને ઇઝરાયેલ પહોંચ્યા પછી તેમને પોતાના કાઉન્સિલર પ્રતિનિધિઓથી મળવાની પરવાનગી આપવામાં આવશે. બુધવાર સવારે, ઇઝરાયેલી માનવાધિકાર સંગઠન અદાલાએ કહ્યું કે કાર્યકર્તાઓને “તેમની ઈચ્છાની પૂરી રીતે વિરુદ્ધ ઇઝરાયેલી ક્ષેત્રમાં લઈ જવામાં આવી રહ્યા છે” અને તેમને અશદોદ બંદર પર અટકાયતમાં રાખવામાં આવ્યા છે. સંગઠને કહ્યું, “અમારી કાનૂની ટીમ આ અટકાયતોની વૈધતાને પડકારશે અને તમામ ફ્લોટિલા કાર્યકર્તાઓની તત્કાલ મુક્તિની માંગ કરશે.”
બપોરે, ઇઝરાયેલના દક્ષિણપંથી રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા મંત્રી ઇતામાર બેન-ગ્વીરે સોશિયલ મીડિયા પર એક વીડિયો પોસ્ટ કર્યો, જેના કેપ્શનમાં લખ્યું હતું “ઇઝરાયેલમાં આપનું સ્વાગત છે.” ગ્વીર ઇઝરાયેલી પોલીસ દળની દેખરેખ કરે છે. વીડિયોમાં તેમને અશદોદ બંદર સ્થિત અટકાયત કેન્દ્રનો દોરો કરતા બતાવવામાં આવ્યા છે, જ્યાં કાર્યકર્તાઓને રાખવામાં આવ્યા છે.
વીડિયોમાં એક મહિલા કાર્યકર્તા, જે “ફ્રી, ફ્રી પેલેસ્ટાઇન” ચિલ્લાઈ રહી છે. તેને સુરક્ષાકર્મી જમીન પર પાડી દે છે, જ્યારે બેન-ગ્વીર તેની પાસે સિક્યોરિટીથી પસાર થાય છે અને સુરક્ષા કર્મીઓને પ્રોત્સાહિત કરતા દેખાય છે. આ પછી બેન-ગ્વીરને ઇઝરાયેલી ઝંડો લહેરાવતા બતાવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે દર્જનો કાર્યકર્તા જમીન પર ઘૂંટણના બળે બેઠા છે અને તેમના હાથ પાછળ બંધાયેલા છે. તેઓ તેમને હિબ્રુમાં કહે છે: “ઇઝરાયેલમાં આપનું સ્વાગત છે. આપણે જ માલિક છીએ.” અન્ય કાર્યકર્તાઓને જહાજના ડેક પર ઘૂંટણના બળે બેઠેલા બતાવવામાં આવ્યા છે, જ્યારે ઇઝરાયેલનું રાષ્ટ્રગીત વાગી રહ્યું છે.
દુનિયા ભરમાં આલોચના
ઇટાલીના વડાપ્રધાન જ્યોર્જિયા મેલોનીએ એક્સ પર લખ્યું, “ઇઝરાયેલી મંત્રી બેન ગ્વીરની તસવીરો અસ્વીકાર્ય છે. આ કોઈ પણ રીતે સ્વીકાર ન કરી શકાય કે આ પ્રદર્શનકારીઓ, જેમાં કેટલાય ઇટાલીના નાગરિકો પણ સામેલ છે, તેમની સાથે એવું વર્તન કરવામાં આવે જે માનવીય ગરિમાનું ઉલ્લંઘન કરતું હોય. ઇટાલીની સરકાર આ મામલામાં સામેલ પોતાના નાગરિકોની તત્કાલ મુક્તિ સુનિશ્ચિત કરવા માટે સર્વોચ્ચ સંસ્થાગત સ્તર પર તરત જ તમામ જરૂરી પગલાં ઉઠાવી રહી છે.”
ઇઝરાયેલમાં અમેરિકી રાજદૂત માઇક હકાબીએ બેન-ગ્વીરની હરકતોને “ધૃણાસ્પદ” ગણાવી. બ્રિટનના વિદેશ મંત્રી યવેટ કૂપરે કહ્યું કે વીડિયોમાં “પૂરી રીતે શરમજનક દ્રશ્યો” દેખાય છે અને તેમણે ઇઝરાયેલી દૂતાવાસને “તત્કાલ સ્પષ્ટીકરણ” માટે તલબ કર્યું છે. તેમણે પહેલા કહ્યું હતું કે સરકાર “કેટલાય બ્રિટિશ નાગરિકોના પરિવારોના સંપર્કમાં છે જેથી તેમને કાઉન્સિલર સહાયતા આપી શકાય.”
કેનેડાના વડાપ્રધાન માર્ક કાર્નીએ કાર્યકર્તાઓ સાથે ઇઝરાયેલના વર્તનને “નિંદનીય” ગણાવ્યું અને કહ્યું કે તેમણે અધિકારીઓને ઇઝરાયેલી રાજદૂતને તલબ કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. તેમણે એક્સ પર પોસ્ટમાં કહ્યું, “નાગરિકોની સુરક્ષા અને માનવ ગરિમાનું સન્માન દરેક જગ્યાએ, દરેક સમયે જાળવી રાખવું જોઈએ.” ઓસ્ટ્રેલિયાના વિદેશ મંત્રી પેની વોંગે બેન-ગ્વીરની નિંદા કરતા કહ્યું કે ઇઝરાયેલી અધિકારીઓનું વર્તન “અપમાનજનક” છે.
ઓસ્ટ્રેલિયા, ઇટાલી, ફ્રાન્સ, નેધરલેન્ડ્સ, બેલ્જિયમ અને સ્પેને કહ્યું કે બેન-ગ્વીરની હરકતો “અસ્વીકાર્ય” છે અને તેમણે પોતપોતાના ઇઝરાયેલી રાજદૂતને તલબ કર્યા છે. આયર્લેન્ડના વિદેશ મંત્રી હેલન મેકએન્ટીએ કહ્યું કે વીડિયોથી ખબર પડે છે કે “ગેરકાનૂની રૂપે અટકાયતમાં લેવામાં આવેલા લોકો સાથે કોઈ પણ પ્રકારનું યોગ્ય સન્માન કે ગરિમા નથી રાખવામાં આવી રહી.” આ કાર્યકર્તાઓમાં કેટલાક આઇરિશ નાગરિકો પણ સામેલ છે. અદાલાએ કહ્યું કે આ ફૂટેજ દેખાડે છે કે ઇઝરાયેલ “કાર્યકર્તાઓ વિરુદ્ધ દુરવ્યવહાર અને અપમાનની એક ગુનાહિત નીતિ અપનાવી રહ્યું છે.”
એક અસામાન્ય ઘટનાક્રમમાં ઇઝરાયેલના વિદેશ મંત્રી ગિડિયન સારે પણ પોતાના જ કેબિનેટ સહયોગીની આલોચના કરી. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ એક્સ પર લખ્યું, “તમે આ શરમજનક હરકતના જરિયાતે જાણીજોઈને આપણા દેશને નુકસાન પહોંચાડ્યું છે અને આ પહેલી વાર નથી.” આના પર બેન-ગ્વીરે તરત જ જવાબ આપતા કહ્યું, “વિદેશ મંત્રીએ આ સમજવું જોઈએ કે ઇઝરાયેલ હવે કોઈના દબાણમાં આવવા વાળો દેશ નથી રહ્યો.”
આ પછી વડાપ્રધાન બિન્યામીન નેતન્યાહુએ પણ બેન-ગ્વીરની આલોચના કરી. સરકારી બયાનમાં કહેવામાં આવ્યું, “ઇઝરાયેલને પૂરો અધિકાર છે કે તે હમાસ સમર્થક ઉશ્કેરણીજનક નૌકાઓને પોતાના દરિયાઈ ક્ષેત્રમાં પ્રવેશ કરતા અને ગાઝા પહોંચતા રોકે. જો કે, મંત્રી બેન-ગ્વીરે ફ્લોટિલા કાર્યકર્તાઓ સાથે જે પ્રકારનું વર્તન કર્યું, તે ઇઝરાયેલના મૂલ્યો અને માપદંડોના અનુરૂપ નથી.” વડાપ્રધાને એ પણ કહ્યું કે તેમણે ઇઝરાયેલી અધિકારીઓને નિર્દેશ આપ્યો છે કે “ઉશ્કેરણીની કાર્યવાહી કરવા વાળાઓને વહેલામાં વહેલી તકે દેશમાંથી બહાર મોકલવામાં આવે.”
ગ્લોબલ સુમુદ ફ્લોટિલા (જીએસએફ) નું કહેવું છે કે નૌકા પર મોજૂદ કાર્યકર્તાઓ ગાઝામાં પેલેસ્ટાઇનીઓ માટે ખાદ્ય સામગ્રી, શિશુ આહાર અને ચિકિત્સીય સહાયતા લઈને જઈ રહ્યા હતા. જીએસએફ એક આંતરરાષ્ટ્રીય, નાગરિક-નેતૃત્વ વાળું અભિયાન છે, જે ગાઝા સુધી માનવીય સહાયતા પહોંચાડવા અને ઇઝરાયેલની દરિયાઈ નાકાબંધીનો વિરોધ કરવાના ઉદ્દેશ્યથી ચલાવવામાં આવે છે. ગાઝામાં પરિસ્થિતિ બેહદ ખરાબ બતાવવામાં આવી રહી છે અને પાછલા વર્ષે ઓક્ટોબરમાં ઇઝરાયેલ અને હમાસ વચ્ચે થયેલા યુદ્ધવિરામ કરારના છતાં ત્યાંની ૨૧ લાખ આબાદીનો મોટો હિસ્સો વિસ્થાપિત છે.
ત્યાં જ, ઇઝરાયેલના વિદેશ મંત્રાલયે દાવો કર્યો કે ગાઝા “મદદ સામગ્રીથી ભરેલું” છે. મંત્રાલયના મુજ બ પાછલા સાત મહિનામાં દોઢ કરોડ ટનથી વધુ રાહત સામગ્રી અને હજારો ટન ચિકિત્સા આપૂર્તિ ગાઝા પહોંચાડવામાં આવી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રે પાછલા અઠવાડિયે કહ્યું હતું કે ગાઝામાં વિસ્થાપિત કેટલાય પરિવારો હવે પણ ભીડભાડ વાળા ટેન્ટો કે બુરી રીતે ક્ષતિગ્રસ્ત ઇમારતોમાં રહેવા મજબૂર છે કારણ કે તેમની પાસે કોઈ સુરક્ષિત વિકલ્પ નથી.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના મુજ બ ત્યાં બુનિયાદી સેવાઓ સુધી પહોંચ બેહદ સીમિત બનેલી છે. સાફ પાણીની આપૂર્તિ નિયમિત નથી અને કચરા પ્રબંધન વ્યવસ્થા પણ સાર્વજનિક સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓથી નિપટવામાં સક્ષમ નથી. કીડા-મકોડા અને ઉંદરોની સમસ્યા પણ ગંભીર બનેલી છે. સંયુક્ત રાષ્ટ્રે એ પણ કહ્યું કે જરૂરી ઉપકરણોના સ્પેર પાર્ટ્સ, બેક-અપ જનરેટર અને અન્ય મશીનોની આયાત પર લાગેલી પાબંધીઓના કારણે માનવીય રાહત અભિયાન પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે. આ સિવાય ઇંધણ અને એન્જિન ઓઇલ જેવી જરૂરી ચીજોની પણ અછત બનેલી છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્રના અનુસાર એપ્રિલ મહિનામાં ઇઝરાયેલી અધિકારીઓએ ગાઝામાં પ્રવેશ માટે જે રાહત સામગ્રીઓને મંજૂરી આપી હતી, તેમાંથી માત્ર ૮૬ ટકા જ સીમા ચોકીઓ પર ઉતારી શકાઈ. બાકી સામગ્રીને પાછી મોકલી દેવામાં આવી. ગાઝા યુદ્ધની શરૂઆત સાત ઓક્ટોબર ૨૦૨૩ ના રોજ હમાસના નેતૃત્વમાં દક્ષિણી ઇઝરાયેલ પર થયેલા હુમલા પછી થઈ હતી. આ હુમલામાં લગભગ ૧,૨૦૦ લોકો માર્યા ગયા હતા અને ૨૫૧ લોકોને બંધક બનાવી લેવામાં આવ્યા હતા. તેના જવાબમાં ઇઝરાયેલે ગાઝામાં સૈન્ય અભિયાન શરૂ કર્યું. હમાસ સંચાલિત સ્વાસ્થ્ય મંત્રાલયના અનુસાર આ અભિયાનમાં અત્યાર સુધી ૭૨,૭૭૦ થી વધુ લોકો માર્યા જઈ ચૂક્યા છે.
