Javelin Anti tank Missiles: અમેરિકાએ ભારતને દુનિયાની સૌથી ઘાતક એન્ટિ-ટૅન્ક મિસાઇલ સિસ્ટમ્સ પૈકીની એક FGM-148 જેવલિન (Javelin) વેચવાની મંજૂરી આપી દીધી છે. આ સોદો કુલ ૯૨.૮ મિલિયન ડૉલર (લગભગ ₹૭૭૫ કરોડ) નો છે. આ ડીલમાં જેવલિન મિસાઇલ સિવાય એડવાન્સ એક્સકેલિબર પ્રિસિઝન-ગાઇડેડ આર્ટિલરી પ્રોજેક્ટાઇલ પણ સામેલ છે.
અમેરિકન ડિફેન્સ સિક્યુરિટી કોઓપરેશન એજન્સી (DSCA) મુજબ, આ વેચાણ ભારતની સંરક્ષણ ક્ષમતા વધારશે અને હિંદ-પ્રશાંત (Indo-Pacific) ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક સંતુલન મજબૂત કરવાની દિશામાં મોટું પગલું હશે.
૧. જેવલિન મિસાઇલને ‘ટૅન્ક કિલર’ કેમ કહેવાય છે?
જેવલિન મિસાઇલની સૌથી મોટી તાકાત તેની ટોપ-અટૅક મિકેનિઝમ છે, જેના કારણે તે ટૅન્ક કે બખ્તરબંધ વાહનોને ઉપરથી નિશાન બનાવે છે.
ટોપ-અટૅક: કોઈપણ ટૅન્કનો ઉપરનો ભાગ સૌથી નબળો હોય છે. આ મિસાઇલ લૉન્ચ થયા પછી ઝડપથી ઉપર ચઢીને પૅરાબોલા જેવો આર્ક બનાવે છે અને લક્ષ્યની છત પર અત્યંત તેજ રફ્તારથી શક્તિશાળી હુમલો કરે છે.
ફાયર-એન્ડ-ફૉરગેટ: આ મિસાઇલ ‘ફાયર-એન્ડ-ફૉરગેટ’ ટેક્નોલોજી પર કામ કરે છે. એટલે કે, ઑપરેટરને મિસાઇલ ચલાવ્યા પછી તેને માર્ગદર્શન આપવાની જરૂર પડતી નથી.
ઇન્ફ્રારેડ-સીકર: મિસાઇલનું ઇન્ફ્રારેડ-સીકર લક્ષ્યને લૉક કરી લે છે અને લક્ષ્ય છુપાવવાની કે પોઝિશન બદલવાની કોશિશ કરે તો પણ મિસાઇલ તેનો પીછો કરીને હુમલો કરે છે.
ક્ષમતા: તેની મારક ક્ષમતા લગભગ ૨.૫ કિલોમીટર છે અને ૮૦૦ મિમી સુધીની આર્મર પેઠ ક્ષમતા તેને અત્યંત ઘાતક બનાવે છે.
૨. યુક્રેન યુદ્ધમાં જેવલિનની અસર
રશિયન ટૅન્કનું કબ્રસ્તાન: યુક્રેને રશિયા સામેના યુદ્ધમાં જેવલિન મિસાઇલનો ભરપૂર ઉપયોગ કર્યો છે.
૨૦૨૨ માં યુદ્ધ શરૂ થયા પછી અમેરિકા અને નાટો દેશોએ યુક્રેનને હજારો જેવલિન મિસાઇલો આપી હતી. રશિયન T-૭૨ અને T-૯૦ જેવા ટૅન્કો જેવલિનના ટોપ-અટૅક સામે ટકી શક્યા નહોતા.
આ મિસાઇલે યુદ્ધના શરૂઆતના મહિનાઓમાં રશિયન આર્મર્ડ વાહનોના વિનાશમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી હતી.
૩. ભારત માટે વ્યૂહાત્મક મહત્ત્વ
અમેરિકાએ ભારત માટે જે પૅકેજને મંજૂરી આપી છે, તેમાં મિસાઇલો સાથે લાઇટવેઇટ કમાન્ડ લૉન્ચ યુનિટ (LwCLU), સિમ્યુલેટર, ઑપરેટર મૅન્યુઅલ અને તાલીમ કાર્યક્રમોનો સમાવેશ થાય છે.
LAC પર ઉપયોગ: ચીને LAC (લાઇન ઑફ ઍક્ચ્યુઅલ કંટ્રોલ) પર પોતાના આર્મર્ડ પ્લેટફોર્મ અને પહાડી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને મજબૂત કર્યા છે. જેવલિન મિસાઇલનો ઉપયોગ મુશ્કેલ ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓમાં પણ સચોટ રીતે થઈ શકે છે, જે ભારતીય સેનાને મોટો ફાયદો આપશે.
પાકિસ્તાન સામે અસરકારક: પાકિસ્તાન પાસે ચીની બનાવટના ટૅન્ક છે, જેમની ક્ષમતા પર પહેલેથી જ સવાલ છે. જમીની લડાઈ દરમિયાન આ મિસાઇલ ભારતીય સેનાને પાકિસ્તાની ચીની ટૅન્કોનો વિનાશ કરવામાં મદદરૂપ થશે.
