Strait of Hormuz: ઈરાને જાહેરાત કરી છે કે તે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ને બંધ નહીં કરે, પરંતુ આ જળમાર્ગમાંથી પસાર થવા માટે તમામ જહાજોએ ઈરાની નૌસેના સાથે તાલમેલ (કો-ઓર્ડિનેશન) સાધવો પડશે. તેહરાને બે અલગ-અલગ પ્રસંગોએ આ જળડમરુમધ્ય વિશે વાત કરી છે. એટલે કે ઈરાનની નૌસેનાને જાણકારી આપ્યા બાદ જ આ રસ્તેથી જહાજોને પસાર થવાની પરવાનગી આપવામાં આવશે. તેથી સવાલ એ છે કે શું ઈરાનની આ કોઈ નવી ચાલ છે કે પછી અનેક દેશોમાં ગેસ-તેલને લઈને મચેલા હાહાકાર બાદ માનવતાના નાતે આ નિર્ણય લીધો છે?
યુનાઈટેડ નેશન્સ (UN) માં ઈરાનના રાજદૂત અમીર સઈદ ઈરાવાનીએ ગુરુવારે કહ્યું છે કે, ‘ઈરાન આ જળડમરુમધ્યને બંધ કરવા જઈ રહ્યું નથી, પરંતુ આ શિપિંગ માર્ગની સુરક્ષા જાળવી રાખવી એ ઈરાનનો અધિકાર છે.’ ઈરાવાનીએ ઉમેર્યું કે, “અમે હોર્મુઝ જળડમરુમધ્યને બંધ કરવા જઈ રહ્યા નથી. પરંતુ આ જળમાર્ગમાં શાંતિ અને સુરક્ષા જાળવી રાખવી એ અમારો સ્વાભાવિક અધિકાર છે.”
નોંધનીય છે કે હોર્મુઝમાં ફસાયેલા વેપારી જહાજો પર હુમલા થઈ રહ્યા છે. અત્યાર સુધીમાં 18 જહાજો પર હુમલાના અહેવાલ છે.
હોર્મુઝ પર ઈરાને રાખી મોટી શરત
UN માં ઈરાનના રાજદૂત ઈરાવાનીએ કહ્યું કે, ‘ઈરાન સમુદ્રી કાયદા હેઠળ નેવિગેશનની સ્વતંત્રતાના સિદ્ધાંતનો સંપૂર્ણ આદર કરે છે અને તેના પ્રત્યે પ્રતિબદ્ધ છે.’ પરંતુ તેમણે એ પણ ઉમેર્યું કે વર્તમાન પરિસ્થિતિ ઈરાન દ્વારા પોતાના આત્મરક્ષણના અધિકારના કાયદેસરના ઉપયોગનું પરિણામ નથી, પરંતુ આ ઈરાન સામે આક્રમકતા શરૂ કરવા અને પ્રાદેશિક સુરક્ષાને નબળી પાડવાના મામલે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકાની અસ્થિરતા પેદા કરનારી કાર્યવાહીઓનું સીધું પરિણામ છે.
દરમિયાન, ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બગાઈએ કહ્યું છે કે ઈરાન નથી ઈચ્છતું કે આ જળડમરુમધ્ય અસુરક્ષિત બની જાય. ઈસ્માઈલ બગાઈએ કહ્યું કે, “હોર્મુઝ જળડમરુમધ્યની સુરક્ષા ઈરાન માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે દેશની સુરક્ષા આ ક્ષેત્રની સુરક્ષા સાથે જોડાયેલી છે. પર્શિયન ગલ્ફ અને ઓમાન સાગર પર સૌથી લાંબી દરિયાકાંઠો ધરાવતા હોવાને કારણે ઈરાને હંમેશા આ વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગની રક્ષા માટે કિંમત ચૂકવી છે.”
હોર્મુઝની નાકેબંધીથી દુનિયા પર શું અસર?
તમને જણાવી દઈએ કે દુનિયાનું લગભગ 20% તેલ અને 20% એલએનજી (LNG) આ જ રસ્તેથી પસાર થાય છે. તેથી આ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ વેપારી માર્ગ છે. ઈરાન યુદ્ધ શરૂ થયા બાદથી બ્રેન્ટ ક્રૂડ 100 ડોલર પ્રતિ બેરલ ને વટાવી ગયું છે. આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે કે જો આ માર્ગ લાંબા સમય સુધી બંધ રહેશે તો તેલ 200 ડોલર પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચી શકે છે. આ ઉપરાંત કતાર દુનિયાનો સૌથી મોટો LNG નિકાસકાર છે અને તેનો તમામ માલ આ જ રસ્તેથી નીકળે છે. આ માર્ગ બંધ થવાથી યુરોપ અને એશિયામાં સ્થિતિ ઝડપથી બગડવા લાગી છે.
