Supreme Court Bail Guidelines: સુપ્રીમ કોર્ટે દેશભરની હાઈકોર્ટમાં પેન્ડિંગ જામીન મામલાઓને લઈને મહત્વના નિર્દેશો જાહેર કર્યા છે. સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કહ્યું છે કે હાઈકોર્ટમાં વર્ષોથી પેન્ડિંગ હજારો જામીન અરજીઓ સ્વતંત્રતાના અમૂલ્ય અધિકારનું ઉલ્લંઘન કરે છે. જામીન સાથે જોડાયેલા મામલાઓની સુનાવણીમાં બિનજરૂરી વિલંબ ન થવો જોઈએ અને આ માટે નક્કી સિસ્ટમ બનાવવી જરૂરી છે.
સીજેઆઈ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની પીઠે મદ્રાસ હાઈકોર્ટને જામીન અરજીઓ પર સૌથી ઓછા સમયમાં નિર્ણય લેવા બદલ પ્રશંસા કરી હતી. જોકે અલ્હાબાદ હાઈકોર્ટમાં પણ જામીન અરજીઓની મોટી સંખ્યા પેન્ડિંગ છે, પીઠે એ હકીકતની પ્રશંસા કરી કે ત્યાં પેન્ડિંગ કેસોની સંખ્યા એટલી વધારે છે કે ન્યાયાધીશોએ દરરોજ લગભગ 200 જામીન અરજીઓની સુનાવણી કરવી પડે છે.
‘ઝડપથી અને નિયમિત રીતે થાય જામીન અરજી પર સુનાવણી’
ચીફ જસ્ટિસ સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્ય બાગચીની બેન્ચે સોમવારે તમામ હાઈકોર્ટને નિર્દેશ આપ્યા છે કે જામીન અરજીઓની સુનાવણી ઝડપથી અને નિયમિત રીતે થાય. જામીનના મામલાઓને દર અઠવાડિયે અથવા ઓછામાં ઓછા બે અઠવાડિયામાં એકવાર ચોક્કસપણે લિસ્ટ કરવામાં આવે. આ માટે ઓટોમેટિક લિસ્ટિંગ સિસ્ટમ તૈયાર કરવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે જેથી કોઈ કેસની સુનાવણી માત્ર તારીખ પર તારીખ સુધી મર્યાદિત ન રહી જાય.
વર્તમાનમાં, અદાલતોની સામાન્ય પ્રક્રિયા એ છે કે તેઓ આરોપીની જામીન અરજી પર નોટિસ જાહેર કરે છે અને સંબંધિત રાજ્ય સરકાર, તપાસ એજન્સી અથવા ફરિયાદી પક્ષ પાસે જવાબ માંગે છે. જવાબ ઘણા અઠવાડિયા પછી દાખલ થાય છે, જેનાથી ફોજદારી કેસોમાં ન્યાયિક અથવા પોલીસ કસ્ટડીમાંથી મુક્તિની અરજીઓના નિકાલમાં વિલંબ થાય છે.
કોર્ટે એવું પણ કહ્યું કે જામીન અરજીની પહેલી સુનાવણી પહેલા જ રાજ્ય સરકાર અથવા તપાસ એજન્સીએ પોતાનો સ્ટેટસ રિપોર્ટ દાખલ કરવો પડશે. આનાથી કોર્ટને મામલાની સ્થિતિ સમજવામાં સરળતા રહેશે અને સુનાવણી ઝડપથી આગળ વધી શકશે. સાથે જ, જામીન અરજી દાખલ કરનાર વકીલે તેની કોપી એડવોકેટ જનરલ અથવા સંબંધિત એજન્સીને પહેલાથી આપવી પડશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે તમામ હાઈકોર્ટને કહ્યું કે નવી જામીન અરજીઓને દર બીજા દિવસે અથવા વધુમાં વધુ એક અઠવાડિયાની અંદર સુનાવણી માટે લિસ્ટ કરવામાં આવે. આ ઉપરાંત એડમિશન સ્ટેજ પર નોટિસ જાહેર કરવાની જૂની પ્રક્રિયા ખતમ કરવાની વાત પણ કહેવામાં આવી છે કારણ કે તેનાથી મામલાઓમાં વિલંબ થાય છે.
લાંબા સમય સુધી કેસને સુનાવણી માટે પેન્ડિંગ ન રાખો
કોર્ટે એવો પણ નિર્દેશ આપ્યો કે જે જામીન અરજીઓ પર સુનાવણી નથી થઈ શકતી, તેને આપમેળે ફરીથી લિસ્ટ કરવામાં આવે. કોઈ કેસને લાંબા સમય સુધી સુનાવણી વગર પેન્ડિંગ રાખવો જોઈએ નહીં. તમામ હાઈકોર્ટે મામલાઓના નિકાલ માટે એક નક્કી ટાઈમલાઈન પણ બનાવવી પડશે. કોર્ટે ફોરેન્સિક સાયન્સ લેબ રિપોર્ટમાં થતા વિલંબ પર પણ ચિંતા વ્યક્ત કરી.
સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે પીડિતો સાથે જોડાયેલા મામલાઓમાં તપાસ અધિકારીઓએ વધુ જવાબદારીથી કામ કરવું પડશે. જો તપાસમાં ઢીલાશ રાખવામાં આવશે તો તેનો ફાયદો આરોપીને જામીન મળવા તરીકે મળી શકે છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કહ્યું કે હાઈકોર્ટ, તપાસ એજન્સીઓ અને સરકારો મળીને એવી સિસ્ટમ બનાવે જેનાથી પીડિતોના અધિકારો પણ સુરક્ષિત રહે અને જામીન મામલાઓનો સમયસર નિકાલ પણ થઈ શકે.
આ પણ વાંચો: PM Modi Gujarat Visit: વડાપ્રધાનની હાઈફાઈ લાઈફસ્ટાઇલ અને પ્રજા પર વધતો બોજ – Newz Cafe
