Room heater health risks: ઉત્તર ભારતના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં આ દિવસોમાં કડાકાની ઠંડી પડી રહી છે. ઉત્તર પ્રદેશના અનેક જિલ્લાઓમાં ભીષણ ઠંડીના કારણે શાળાઓમાં રજાના આદેશો આપવામાં આવ્યા છે. ભીષણ ધુમ્મસ અને શીતલહેરના કારણે જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત થઈ ગયું છે. શિયાળાની આ મોસમ સ્વાસ્થ્ય માટે પણ અનેક પ્રકારની મુશ્કેલીઓ વધારનારી હોઈ શકે છે.
અગાઉના અહેવાલમાં અમે જણાવ્યું હતું કે કઈ રીતે ઘટતું તાપમાન હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓને વધારનારું હોઈ શકે છે. આ જોખમોને ધ્યાનમાં રાખીને સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતો તમામ લોકોને ઠંડીથી બચાવ કરતા રહેવાની સલાહ આપે છે.
ઠંડીથી બચવા માટે લોકો રજાઈ, ધાબળાની સાથે સાથે રૂમ હીટરનો ઉપયોગ કરે છે. ખાસ કરીને ઇલેક્ટ્રિક હીટર તરત જ ગરમી આપે છે અને ઠંડીથી બચી રહેવામાં તમારા માટે મદદગાર છે, પરંતુ શું તમે જાણો છો કે લાંબા સમય સુધી અથવા ખોટી રીતે તેનો ઉપયોગ સ્વાસ્થ્ય માટે નુકસાનકારક પણ હોઈ શકે છે?
જો તમે પણ આ દિવસોમાં વારંવાર હીટરને વળગીને બેસી રહો છો તો તેનાથી થતી આડઅસરોને પણ જાણી લો.
રૂમ હીટરના હોઈ શકે છે અનેક નુકસાન
ડોક્ટરો કહે છે, હીટરનો ઘણો વધારે ઉપયોગ ત્વચાથી લઈને આંખો અને શ્વાસની સમસ્યાઓને વધારનારો હોઈ શકે છે. હીટરની ગરમ હવા વાતાવરણમાં શુષ્કતા વધારી દે છે.
હીટર રૂમનો ભેજ ઝડપથી ઓછો કરી દે છે, જેનાથી હવા શુષ્ક થઈ જાય છે. સૂકી હવાના કારણે ત્વચામાં રૂખાપણું (શુષ્કતા) વધવા લાગે છે. આ સિવાય તમને આંખોમાં બળતરા, ગળામાં ખરાશ અને ખાંસી થઈ શકે છે. જે લોકોને પહેલાથી અસ્થમા જેવી શ્વાસની સમસ્યા રહી છે તેમના માટે ગરમ અને સૂકી હવા સમસ્યાઓને ટ્રિગર કરનારી (વધારનારી) પણ હોઈ શકે છે.
હીટરના વધુ ઉપયોગના નુકસાન
જો તમે પણ હીટરનો ઘણો વધારે ઉપયોગ કરો છો તો તેની આડઅસરો પણ જાણી લો.
૧. વધી જાય છે ડ્રાયનેસ અને બળતરાની સમસ્યા
હીટરના સીધા સંપર્કમાં રહેવાથી ત્વચા પર નકારાત્મક અસર પડે છે. હીટર રૂમની હવામાંથી ભેજ ખેંચી લે છે, જેનાથી વાતાવરણ શુષ્ક થઈ જાય છે. હવામાં ભેજ ઓછો થવાના કારણે ત્વચાના ઉપરના પડમાંથી કુદરતી તેલ ઝડપથી ખતમ થવા લાગે છે. તેના કારણે ત્વચામાં શુષ્કતા વધવા લાગે છે. અનેક લોકોને તેના કારણે ખંજવાળ, લાલ ચકામા અને બળતરાની પણ તકલીફ થઈ શકે છે.
૨. અસ્થમા એટેકનું વધી જાય છે જોખમ
હીટરની બરાબર સામે ઘણી વાર સુધી બેસવાથી અથવા સૂવાથી શ્વાસ સંબંધિત સમસ્યાઓ વધી શકે છે. ગરમ અને સૂકી હવા શ્વાસની નળીઓને શુષ્ક કરી દે છે, જેનાથી ગળામાં ખરાશ, ખાંસી અને શ્વાસ લેવામાં બળતરા અનુભવાય છે. શુષ્ક હવા અસ્થમા, એલર્જી કે બ્રોન્કાઈટિસના દર્દીઓની સમસ્યાઓને પણ ટ્રિગર કરનારી હોઈ શકે છે. આ જ કારણ છે કે શ્વાસના દર્દીઓએ હીટરના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી બચવું જોઈએ.
૩. ડ્રાય આઈઝનું જોખમ
હીટરની ગરમ હવા આંખોના ભેજને પણ ઝડપથી ઓછો કરી દે છે. સીધા હીટરની સામે રહેવાથી આંખોની સપાટી પર રહેલી ટીયર ફિલ્મ (આંસુનું પડ) જલ્દી સુકાઈ જાય છે, જેનાથી આંખોમાં બળતરા, ચચરાટ અને દુખાવો અનુભવાય છે. કોન્ટેક્ટ લેન્સ પહેરનારાઓને હીટરના સીધા સંપર્કમાં રહેવાથી વધુ પરેશાની થાય છે. આંખોમાં સતત શુષ્કતાથી ચેપ (ઇન્ફેક્શન) અને કોર્નિયાને નુકસાન પહોંચવાનું જોખમ પણ રહે છે.
આ સાવચેતીઓ જરૂરી
સ્વાસ્થ્ય નિષ્ણાતો કહે છે કે, હીટરના કારણે થતી મુશ્કેલીઓથી બચી રહેવા માટે કેટલીક બાબતોનું ધ્યાન રાખવું જરૂરી છે.
હીટરનો ઉપયોગ મર્યાદિત સમય માટે કરો અને રૂમમાં હળવું વેન્ટિલેશન (હવાની અવરજવર) જરૂર રાખો.
ઇલેક્ટ્રિક હીટરને સુરક્ષિત અંતરે રાખો અને સૂતી વખતે બંધ કરી દેવું વધુ સારું છે.
રૂમમાં ભેજ જાળવી રાખવા માટે પાણીથી ભરેલું વાસણ અથવા હ્યુમિડિફાયરનો ઉપયોગ કરી શકાય છે.
ગરમ કપડાં પહેરવા અને સંતુલિત આહાર લેવો એ પણ ઠંડીથી બચવાનો સુરક્ષિત રસ્તો છે.
જે લોકોને શ્વાસની સમસ્યા છે અથવા આંખોમાં લેન્સ પહેરે છે તેમણે ગરમ હવાના સીધા સંપર્કમાં આવવાથી બચવું જોઈએ.
