Vitamin B Complex Health Benefits: વિટામિન બી ગ્રુપમાં આપણા શરીર માટે અત્યંત જરૂરી પોષક તત્વો સામેલ હોય છે, જેમનું કામ શરીરને એનર્જી આપવી, મગજને સાચી રીતે કામ કરવા લાયક રાખવું અને નવી સેલ્સના ઉત્પાદનમાં અહમ ભૂમિકા ભજવવાનું હોય છે. આ ગ્રુપના તમામ વિટામિન પાણીમાં દ્રાવ્ય હોય છે, તેથી શરીરમાં વધારે સમય સુધી સ્ટોર રહેતા નથી. આ કારણે તેમને રોજના ખાનપાનથી લેવા જરૂરી બની જાય છે. વિટામિન બી ના ગ્રુપમાં 8 વિટામિન મુખ્ય હોય છે, જેમાંથી દરેકનું કામ અલગ-અલગ મહત્વ ધરાવે છે.
વિટામિન બી1 (થાયમિન)
બોડીની અંદર આ વિટામિન ખાવાને એનર્જીમાં બદલવાની પ્રોસેસમાં અહમ ભૂમિકા ભજવે છે. આ એનર્જીની મદદથી શરીર દિવસભર કામ કરે છે. વિટામિન બી1 ની ઉણપ થવા પર નબળાઈ, ભૂખ ઓછી લાગવી, થાક જલ્દી અનુભવવો, ચિડિયાપણું અને નર્વ્સ સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. આ વિટામિનની ગંભીર ઉણપ થવા પર ‘બેરી-બેરી’ જેવી બીમારી થઈ શકે છે, જે દિલ અને નસો પર પ્રભાવ પાડે છે. વિટામિન બી1 ઘઉં, બ્રાઉન રાઈસ જેવા આખા અનાજ, કઠોળ, મગફળી, નટ્સ અને સીડ્સની અંદર મળી જાય છે.
વિટામિન બી2 (રાઈબોફ્લેવિન)
વિટામિન બી2 નું કામ બોડીમાં એનર્જી પ્રોડક્શનની પ્રોસેસને યોગ્ય બનાવી રાખવામાં ભૂમિકા ભજવવી અને ભોજનને એનર્જીમાં બદલવામાં મદદ કરવાનું છે. આ પોષક તત્વ સ્કીન, આંખ અને વાળની હેલ્થ માટે પણ જરૂરી હોય છે. જે વ્યક્તિમાં આની ઉણપ થઈ જાય છે, તેના હોઠના કિનારા પર તિરાડો પડવા લાગે છે, જીભમાં બળતરા-લાલાશ આવવી, મોઢામાં ચાંદા, આંખોમાં બળતરા કે પાણી આવવું અને સ્કીન સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. જો આની ઉણપ લાંબા સમય સુધી રહે તો નબળાઈ અને થાક થઈ શકે છે. દૂધ, દહીં, ઈંડા, લીલા શાકભાજીમાં વિટામિન બી2 મળે છે.
વિટામિન બી3 (નિયાસિન)
વિટામિન બી3 ને ડાયજેસ્ટિવ સિસ્ટમ, સ્કીન અને નર્વસ સિસ્ટમ માટે ખૂબ ફાયદાકારક માનવામાં આવે છે. આની ઉણપથી પેલાગ્રા નામની બીમારીનો ખતરો વધે છે, જેમાં ડાયરિયા, સ્કીનમાં બદલાવ આવવો અને માનસિક સમસ્યાઓ થાય છે. માંસ, માછલી, મગફળી, અનાજ ખાઈને આને પ્રાપ્ત કરી શકો છો.
વિટામિન બી5 (પેન્ટોથેનિક એસિડ)
વિટામિન બી5 ને હોર્મોન અને એનર્જીના ઉત્પાદનમાં મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે. લોકોમાં આની ઉણપ ખૂબ ઓછી જોવામાં આવે છે, પરંતુ જ્યારે થાય છે ત્યારે થાક, ચિડિયાપણું, ઊંઘની સમસ્યા કરી શકે છે. ઈંડા, બ્રોકલી, આખા અનાજ અને કઠોળ આના ઉત્તમ સોર્સ છે.
વિટામિન બી6 (પાયરિડોક્સિન)
વિટામિન બી6 તમારા મગજના વિકાસ અને ઈમ્યુન સિસ્ટમને મજબૂત બનાવવા માટે મદદરૂપ છે. આની ઉણપ થવા પર એનિમિયા, ચિડિયાપણું અને સ્કીન સાથે જોડાયેલી સમસ્યાઓ થઈ શકે છે. કેળા, બટાકા, ચિકન, માછલીમાં આ ભરપૂર માત્રામાં હોય છે.
વિટામિન બી7 (બાયોટિન)
વિટામિન બી7 તમારી સ્કીન, વાળ અને નખ માટે આવશ્યક હોય છે. આ શરીરમાં ફેટ અને કાર્બોહાઈડ્રેટ્સના મેટાબોલિઝમમાં મદદ કરે છે. આની ઉણપ થવા પર વાળ ખરવા, સ્કીન પર દાણા નીકળવા અને નબળાઈ આવી શકે છે. રાંધેલા ઈંડા, નટ્સ, બીજ અને કેળા ખાઈને આને પ્રાપ્ત કરી શકો છો.
વિટામિન બી9 (ફોલિક એસિડ)
વિટામિન બી9 ને નવી સેલ્સના ઉત્પાદન અને ખાસ કરીને પ્રેગ્નન્સીમાં બાળકના વિકાસ માટે જરૂરી માનવામાં આવે છે. આની ઉણપ થવા પર એનિમિયા, ગર્ભમાં બાળકના વિકાસ પ્રભાવિત થવા જેવી મુશ્કેલીઓ જોવામાં આવે છે. લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી, કઠોળ અને સંતરા ખાઈને આને પ્રાપ્ત કરી શકો છો.
વિટામિન બી12 (કોબાલામીન)
વિટામિન બી12 નર્વસ સિસ્ટમ અને રેડ બ્લડ સેલ્સના નિર્માણ માટે જરૂરી છે. આજકાલ લોકોમાં આની ઉણપ ઘણી જોવામાં આવી રહી છે અને એનિમિયા, નબળાઈ, હાથ-પગમાં ઝણઝણાટી અને નબળી યાદશક્તિનું કારણ બને છે. દૂધ, ઈંડા, માંસ, ફોર્ટિફાઈડ ફૂડથી આને પ્રાપ્ત કરવું જરૂરી છે.
વિટામિન બી નું આખું ગ્રુપ શરીર માટે ખૂબ જરૂરી છે, જે એનર્જી આપવા, મગજને હેલ્ધી બનાવવા અને શરીરના અનેક મહત્વપૂર્ણ કામોના કેન્દ્રમાં ભૂમિકા ભજવે છે. ધ્યાન રાખો કે આ વિટામિન શરીરમાં સ્ટોર થઈ શકતા નથી, તેથી દરરોજ ડાયટમાં આનાથી ભરપૂર સંતુલિત અને પૌષ્ટિક ભોજન સામેલ કરવું જરૂરી બની જાય છે. જો શરીરમાં થાક, નબળાઈ કે આ વિટામિન્સની ઉણપના અન્ય લક્ષણો દેખાય છે તો ડોક્ટરની સલાહ લઈને તપાસ કરાવો.
