Food Poisoning Safety Tips: ફૂડ પૉઇઝનિંગ એ દૂષિત ખોરાક અથવા પાણી પીવાથી થતી શારીરિક સમસ્યા છે. અમેરિકાની નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ હેલ્થ મુજબ, ખોરાકમાં વાયરસ, બેક્ટેરિયા કે પરોપજીવી સૂક્ષ્મ જીવો ભળી જવાથી ઇન્ફેક્શન ફેલાય છે. ઘણી વખત હાનિકારક કેમિકલ પણ ફૂડ પૉઇઝનિંગનું કારણ બને છે. આ સૂક્ષ્મ જીવો ખેતરમાં વાવણી વખતે, લણણી સમયે અથવા ભોજન રાંધતી અને સ્ટોર કરતી વખતે ગમે ત્યારે ખોરાકમાં પ્રવેશી શકે છે. ખાસ કરીને દૂધ અને પનીર જેવી ડેરી પ્રોડક્ટ્સમાં બેક્ટેરિયા ખૂબ જ ઝડપથી વૃદ્ધિ પામે છે, જે ખોરાકને ઝેરી બનાવે છે.
રાંધ્યા પછી કેટલા સમયમાં ખોરાક ખાઈ લેવો જોઈએ?
નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, ગરમી અને ભેજવાળા વાતાવરણમાં બેક્ટેરિયા ઝડપથી ફેલાય છે. અમદાવાદના જાણીતા ગેસ્ટ્રોએન્ટેરોલોજિસ્ટ ડૉ. સુધાંશુ પટવારીના મતે, ઉનાળાની ઋતુમાં રાંધેલો ખોરાક બે કલાકની અંદર જ ખાઈ લેવો હિતાવહ છે. જો ખોરાકને યોગ્ય તાપમાને ડીપ ફ્રીઝ કરવામાં ન આવ્યો હોય, તો સવારનું રાંધેલું ભોજન સાંજે ખાવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. સામાજિક પ્રસંગોમાં ભોજન વહેલું રાંધવામાં આવતું હોવાથી અને તાપમાન વધુ હોવાથી આવી ફૂડ પૉઇઝનિંગની ઘટનાઓ વધુ બને છે.
ફૂડ પૉઇઝનિંગના મુખ્ય લક્ષણો અને જોખમો
જ્યારે કોઈ વ્યક્તિ દૂષિત ભોજન લે છે, ત્યારે તેને સામાન્ય રીતે પેટમાં દુખાવો, સતત ઉલટી, ઝાડા, તાવ અને માથાનો દુખાવો જેવા લક્ષણો જોવા મળે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં શરીરમાં પાણીનું પ્રમાણ ઘટી જાય છે, જેને ‘ડિહાઇડ્રેશન’ કહેવામાં આવે છે. જો સમયસર સારવાર ન મળે તો તેની અસર કિડની પર પણ થઈ શકે છે. ખાસ કરીને ૧૨ વર્ષથી નાના બાળકો અને ૬૦ વર્ષથી વધુ ઉંમરના વૃદ્ધો માટે આ સ્થિતિ વધુ જોખમી હોય છે, કારણ કે તેમની રોગપ્રતિકારક શક્તિ ઓછી હોય છે.
બચાવના ઉપાયો અને ક્યારે લેવી ડોક્ટરની સલાહ?
ફૂડ પૉઇઝનિંગથી બચવા માટે હંમેશા તાજું અને બરાબર રંધાયેલું ભોજન લેવું જોઈએ. કાચું માંસ, ખુલ્લામાં રાખેલા ફળો કે પાશ્ચરાઇઝ્ડ ન કરેલી ડેરી પ્રોડક્ટ્સ ટાળવી જોઈએ. જો ઉલટી-ઝાડા એકાદ કલાકમાં બંધ ન થાય અને દર્દી મોઢેથી પ્રવાહી પણ ન લઈ શકે, તો તાત્કાલિક ડોક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ. શરીરમાં પાણીની ઉણપ ન થાય તે માટે ઓઆરએસ (ORS) અથવા લીંબુ શરબત જેવા પ્રવાહી સતત લેતા રહેવું જોઈએ. સ્વચ્છતા અને તાજા ખોરાકનો આગ્રહ રાખવો એ જ ફૂડ પૉઇઝનિંગથી બચવાનો શ્રેષ્ઠ રસ્તો છે.
