Thyroid symptoms: થાયરોઈડ આજના સમયમાં એક સામાન્ય પરંતુ ખૂબ જ ગંભીર સ્વાસ્થ્ય સમસ્યા બની ચૂકી છે. આ ગળાના નીચેના ભાગમાં આવેલી એક નાની, પતંગિયાના આકારની ગ્રંથિ છે, જે શરીરના મેટાબોલિઝમ, એનર્જી લેવલ અને હૃદયના ધબકારાને નિયંત્રિત કરનારા મહત્વપૂર્ણ હોર્મોન્સ બનાવે છે. ઘણીવાર લોકો ગળામાં થતા હળવા સોજા કે ભારેપણને સામાન્ય સમજીને નજરઅંદાજ કરી દે છે, પરંતુ આ થાયરોઈડનો શરૂઆતી સંકેત હોઈ શકે છે.
જ્યારે આ ગ્રંથિ ખૂબ વધારે કે ખૂબ ઓછા હોર્મોનનું ઉત્પાદન કરવા લાગે છે, ત્યારે શરીરના અનેક અંગો પર તેની ખરાબ અસર પડે છે. જ્યારે થાયરોઈડ ગ્રંથિ વધુ હોર્મોનનું ઉત્પાદન કરે છે ત્યારે તેને હાઈપરથાયરોઈડિઝમ કહેવામાં આવે છે અને જ્યારે આ ગ્રંથિ જરૂરિયાત કરતા ઓછા હોર્મોનનું ઉત્પાદન કરે છે ત્યારે તેને હાઈપોથાયરોઈડિઝમ કહેવામાં આવે છે. સમયસર ઓળખ અને સાચા ઉપચારના અભાવમાં થાયરોઈડની સમસ્યા શરીરના આંતરિક સાયકલને સંપૂર્ણપણે બગાડી શકે છે, જેનાથી હૃદયની બીમારી અને પ્રજનન ક્ષમતા પર પણ અસર પડી શકે છે. ચાલો આ લેખમાં તેના વિશે વિગતવાર જાણીએ.
વજનમાં અચાનક ફેરફાર અને થાક
થાયરોઈડનું સૌથી મુખ્ય લક્ષણ વજનમાં અણધાર્યો ફેરફાર થવો તે છે. જો ડાયટ કંટ્રોલ હોવા છતાં પણ ઝડપથી તમારું વજન વધી રહ્યું છે, તો આ હાઈપોથાયરોઈડિઝમ (હોર્મોનની ઉણપ) હોઈ શકે છે. તેનાથી વિપરીત અચાનક વજન ઘટવું એ હાઈપરથાયરોઈડિઝમનો સંકેત છે. આની સાથે જ રાતભર ઊંઘ્યા પછી પણ આખો દિવસ અતિશય થાક અને નબળાઈ અનુભવવી એ આ બીમારીનું એક મોટું લક્ષણ માનવામાં આવે છે.
તાપમાન પ્રત્યે સંવેદનશીલતા
થાયરોઈડ ગ્રંથિ શરીરના ‘થર્મોસ્ટેટ’ ની જેમ કામ કરે છે. જો તમને બીજાની સરખામણીમાં ખૂબ વધારે ઠંડી લાગતી હોય અથવા તમે ગરમી અને પરસેવો બિલકુલ સહન ન કરી શકતા હોવ, તો આ થાયરોઈડ અસંતુલનની નિશાની છે. આ ઉપરાંત ત્વચાનું ખૂબ જ સૂકું થવું (Dry skin), વાળનું ઝડપથી ખરવું અને નખનું નબળા પડીને તૂટી જવું પણ આ બીમારી તરફ ઈશારો કરે છે.
હૃદયના ધબકારા અને માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર અસર
શું તમારા ધબકારા અચાનક વધી જાય છે અથવા ખૂબ ધીમા અનુભવાય છે? થાયરોઈડ હોર્મોન્સ સીધી રીતે હૃદયની કાર્યપ્રણાલીને પ્રભાવિત કરે છે. માનસિક સ્તર પર આ બીમારી એકાગ્રતાનો અભાવ, યાદશક્તિ નબળી પડવી અને વગર કારણે ચિંતા કે ડિપ્રેશનનું કારણ બની શકે છે. મહિલાઓમાં પીરિયડ્સની અનિયમિતતા પણ થાયરોઈડનું એક સામાન્ય પરંતુ મહત્વનું લક્ષણ છે.
બચાવના ઉપાયો અને ક્યારે કરાવવી તપાસ?
જો તમને ગળામાં સોજો અનુભવાય અથવા ઉપર આપેલા લક્ષણોમાંથી બે-ત્રણ લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ બ્લડ ટેસ્ટ કરાવો. ખાનપાનમાં આયોડિનની સાચી માત્રા લો અને તણાવથી દૂર રહેવા માટે યોગ અને પ્રાણાયામનો સહારો લો. ધ્યાન રાખો કે થાયરોઈડ કોઈ લા-ઈલાજ બીમારી નથી, સાચી દવા અને શિસ્તબદ્ધ જીવનશૈલીથી તેને સંપૂર્ણપણે નિયંત્રિત કરી શકાય છે.
