Battery as a Service Model: ઈલેક્ટ્રિક ગાડીઓ (EVs) પેટ્રોલ-ડીઝલની કારની તુલનામાં મોંઘી હોય છે. તેનું સૌથી મોટું કારણ છે તેની બેટરીની ઊંચી કિંમત. આ સમસ્યાને ઉકેલવા માટે કાર કંપનીઓએ એક અનોખો રસ્તો શોધ્યો છે, જેને BaaS એટલે કે ‘બેટરી-એઝ-એ-સર્વિસ’ સબ્સ્ક્રિપ્શન કહેવામાં આવે છે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, આમાં કાર તમારી હોય છે પરંતુ બેટરી ભાડાની હોય છે, જેનું તમારે દર મહિને ભાડું ચૂકવવું પડે છે. આનાથી ઈલેક્ટ્રિક કારની શરૂઆતની કિંમત ઘણી ઘટી જાય છે અને ઓછા બજેટવાળા લોકો પણ ઈવી ખરીદી શકે છે. પરંતુ કોઈ પણ સબ્સ્ક્રિપ્શન પ્લાનની જેમ તેના પણ કેટલાક ફાયદા, નુકસાન અને ખર્ચ હોય છે.
BaaS સબ્સ્ક્રિપ્શન મોડલ કેવી રીતે કામ કરે છે?
BaaS નો અર્થ એ છે કે ઈલેક્ટ્રિક કાર તમારા નામે રજીસ્ટર થશે અને માલિકી હક્ક પણ તમારો જ રહેશે, પરંતુ બેટરી ઉત્પાદક કંપની અથવા તેમના ફાઈનાન્સ પાર્ટનરની રહેશે. આ માટે તમારે બે અલગ-અલગ કરાર કરવા પડે છે:
૧. ગાડી ખરીદવાનો કરાર (Vehicle Ownership)
૨. બેટરીનું સબ્સ્ક્રિપ્શન (Battery Subscription)
ભારતમાં આના બે મોડલ ઉપલબ્ધ છે:
ફિક્સ્ડ-બેટરી મોડલ: ભારતમાં પેસેન્જર કારમાં આ મોડલનો ઉપયોગ થાય છે. આમાં બેટરી કારની અંદર જ ફિક્સ રહે છે જેને તમે ઘરે કે પબ્લિક ચાર્જરથી ચાર્જ કરી શકો છો. તફાવત માત્ર એટલો છે કે તમે બેટરીના માલિક નથી, પરંતુ દર મહિને કે પ્રતિ કિલોમીટરના હિસાબે તેનું ભાડું ચૂકવો છો.
બેટરી સ્વેપિંગ મોડલ: આ મોટાભાગે કોમર્શિયલ ઈલેક્ટ્રિક ટુ-વ્હીલર્સ અને ફ્લીટ વાહનોમાં વપરાય છે, જ્યાં ડિસ્ચાર્જ બેટરીને કાઢીને તરત જ ચાર્જ થયેલી બેટરીથી રિપ્લેસ કરી દેવામાં આવે છે.
BaaS મોડલની ઈવીની કિંમત પર અસર
BaaS મોડલ પસંદ કરવાનો સૌથી મોટો ફાયદો એ છે કે તેનાથી ઈલેક્ટ્રિક કારની શરૂઆતની કિંમત ઘણી ઘટી જાય છે, જેનાથી તેને ખરીદવી સરળ બની જાય છે. તેને તમે એક ઉદાહરણથી સમજી શકો છો. ટાટા ટિયાગો ઈવીની શરૂઆતની એક્સ-શોરૂમ કિંમત ૬.૯૯ લાખ રૂપિયા છે. બીજી તરફ, જો તમે તેને BaaS સબ્સ્ક્રિપ્શન મોડલ હેઠળ ખરીદો છો, તો તેની શરૂઆતની કિંમત ઘટીને ૪.૬૯ લાખ રૂપિયા થઈ જાય છે. શોરૂમમાંથી સસ્તી કાર ખરીદ્યા પછી તમારે બેટરીનું ભાડું ચૂકવવું પડશે. કંપનીઓ આ માટે ત્રણ પ્રકારના પ્લાન આપે છે:
પ્રતિ કિલોમીટર ચાર્જ: તમે જેટલા કિલોમીટર ગાડી ચલાવશો, તેટલા પૈસા આપવા પડશે.
ફિક્સ મંથલી સબ્સ્ક્રિપ્શન: તમારે દર મહિને એક નક્કી ભાડું ચૂકવવું પડશે.
મિનિમમ યુસેજ પ્લાન: આમાં ઓછામાં ઓછા કેટલાક કિલોમીટરના પૈસા ચૂકવવા પડશે.
વીજળી બિલ: બેટરીના ભાડા સિવાય ગાડી ચાર્જ કરવામાં જે વીજળીનું બિલ આવશે, તે ખર્ચ તમારો અલગ રહેશે.
BaaS મોડલ કોના માટે સૌથી શ્રેષ્ઠ છે?
ઓછા બજેટવાળા ખરીદદારો: આનાથી ઈવીની કિંમત ઘણી ઘટી જાય છે. તેથી જે લોકોનું બજેટ ઓછું છે તેમના માટે આ મોડલ ખૂબ સારું છે.
વધારે ચલાવતા લોકો: જે લોકો દર મહિને ૧,૨૦૦ થી ૧,૫૦૦ કિલોમીટર ગાડી ચલાવે છે, તેમના માટે આ મોડલ ખૂબ ફાયદાકારક સોદો સાબિત થઈ શકે છે.
બેટરી ખરાબ થવાનો ડર: આમાં બેટરી કંપનીની હોય છે, તેથી લાઈફમાં ક્યારેય પણ બેટરીની પરફોર્મન્સ ઓછી થવા કે ખરાબ થવા પર તેને બદલવાનો ભારે ખર્ચ કંપની ઉઠાવશે, તમારી ખિસ્સા પર કોઈ અસર પડશે નહીં.
BaaS મોડલ કોણે ન પસંદ કરવું જોઈએ?
ઓછું ચલાવતા લોકો: જો તમે મહિનામાં માત્ર થોડા સો કિલોમીટર જ ગાડી ચલાવો છો, તો પણ તમારે કંપનીનો મિનિમમ ચાર્જ આપવો જ પડશે. આવી સ્થિતિમાં તમે ગાડી ચલાવ્યા વગર પણ વધારાના પૈસા ચૂકવશો, જે આનું સૌથી મોટું નુકસાન છે.
લાંબા સમય સુધી કાર રાખનારા: સામાન્ય કાર લોન ૫-૭ વર્ષમાં પૂરી થઈ જાય છે, પરંતુ બેટરીનું આ ભાડું ત્યાં સુધી ચાલશે જ્યાં સુધી કાર તમારી પાસે છે. જો તમે ૧૦ વર્ષ માટે કાર રાખી રહ્યા છો, તો ભાડું ઉમેરીને કાર તમને ઘણી મોંઘી પડી શકે છે.
કાર વેચવામાં કાગળની કાર્યવાહી: જ્યારે તમે તમારી ઈલેક્ટ્રિક કારને વેચશો, તો તમારે માત્ર કાર ટ્રાન્સફર કરવાની રહેશે નહીં, પરંતુ બેટરીનો સબ્સ્ક્રિપ્શન કરાર પણ નવા ખરીદનારના નામે ટ્રાન્સફર કરાવવો પડશે, જેમાં કાગળની કાર્યવાહી વધી જાય છે.
