Gold Silver Smuggling: સોના અને ચાંદીની તસ્કરીમાં તાજેતરમાં નોંધપાત્ર વધારો જોવા મળ્યો છે. સરકારે 12 મેના રોજ સોના અને ચાંદી પરની ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં વધારો કર્યો હતો. તેને 6% માંથી વધારીને 15% કરવામાં આવી હતી. ઇરાન યુદ્ધ દરમિયાન વિદેશી મુદ્રાની બચત માટે સરકારે આ પગલું ભર્યું હતું. ચીન પછી ભારત દુનિયામાં સોનાનો બીજો સૌથી મોટો ઉપભોક્તા દેશ છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું મોટાભાગનું સોનું આયાત કરે છે. તેનું આયાત મુખ્યત્વે આભૂષણ ઉદ્યોગની માંગ પૂરી કરવા માટે કરવામાં આવે છે. ગયા ફાઇનાન્સિયલ યર દરમિયાન ભારતે 72 અબજ ડોલરનું સોનું અને 12 અબજ ડોલરની ચાંદી આયાત કરી હતી.
પરંતુ સોના અને ચાંદી પર આયાત શુલ્ક વધતા તસ્કરીના કેસોમાં વધારો જોવા મળી રહ્યો છે. સરકારે પણ આ વાત સ્વીકારી છે. વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ રાજ્યમંત્રી જીતિન પ્રસાદે લોકસભામાં એક પ્રશ્નના જવાબમાં જણાવ્યું કે આ વર્ષે 13 મેથી 30 જૂન દરમિયાન સોનાની તસ્કરીના 287 કેસ સામે આવ્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન 160.91 ટન સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું અને 116 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી.
તસ્કરીના કેસો
સરકારના જણાવ્યા મુજબ 1 એપ્રિલથી 12 મે દરમિયાન દેશમાં સોનાની તસ્કરીના 165 કેસ ઝડપાયા હતા. આ દરમિયાન 86.16 ટન સોનું જપ્ત કરવામાં આવ્યું હતું અને 67 લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. આ રીતે 1 એપ્રિલથી 12 મેની સરખામણીએ 13 મેથી 30 જૂન વચ્ચે ઝડપાયેલા સોનાના જથ્થામાં 186 ટકાનો વધારો નોંધાયો છે.
ચાંદીના મામલામાં 13 મેથી 30 જૂન વચ્ચે તસ્કરીના 16 કેસ ઝડપાયા હતા. આ દરમિયાન 535.92 ટન ચાંદી જપ્ત કરવામાં આવી હતી, જે 1 એપ્રિલથી 12 મે દરમિયાન જપ્ત થયેલી 49.53 ટનની સરખામણીએ 10 ગણાથી પણ વધુ છે. જોકે આ સમયગાળા દરમિયાન માત્ર બે લોકોની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી. 2024-25ની સરખામણીએ 2025-26માં સોના અને ચાંદીની તસ્કરીમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો.
ક્યાંથી થાય છે તસ્કરી?
સરકારે વર્ષ 2024માં સોનાની તસ્કરી રોકવા માટે ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટીમાં ઘટાડો કર્યો હતો. વિત્તમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે બજેટ રજૂ કરતી વખતે સોના-ચાંદી પરની ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી 15% માંથી ઘટાડીને 6% કરી હતી. પરંતુ મે મહિનામાં ઇમ્પોર્ટ ડ્યુટી વધાર્યા બાદ તસ્કરી વધવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી હતી. ભારતમાં આવતું મોટાભાગનું સોનું દુબઈ, થાઈલેન્ડ, સિંગાપુર, બેંગકોક, ખાડી દેશો અને આફ્રિકી દેશોમાંથી તસ્કરી કરીને લાવવામાં આવે છે. આ દેશોમાં સોનું પ્રમાણમાં સસ્તું મળે છે.
