Human-Lion Conflict Gir: છેલ્લા ૪૫ દિવસમાં ગુજરાતમાં સિંહના હુમલાની નવ જેટલી દુઃખદ ઘટનાઓ સામે આવી છે, જેમાં અનેક લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે. ભાવનગરના પાલીતાણાથી લઈને અમરેલીના ખાંભા અને ગિરનાર સુધી સિંહના હુમલાની ઘટનાઓ ચિંતાજનક રીતે વધી રહી છે. ૧૨ વર્ષના બાળકથી લઈને ૨૧ વર્ષના યુવાન સુધીના લોકો આ હુમલાનો ભોગ બન્યા છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ માત્ર કુદરતી પ્રકોપ નથી, પરંતુ માનવીય દખલગીરીનું પરિણામ છે. સિંહને કુદરતી પર્યાવરણમાં એક શિકારી પ્રાણી તરીકે રહેવાનો અધિકાર છે, પરંતુ ‘સિંહ દર્શન’ના નામે થતી પજવણી અને પ્રવાસનના લોભે માણસો જંગલના નિયમોને નેવે મૂકી રહ્યા છે.
‘સહજીવન’ના નામે બેદરકારી અને ઇન્સ્ટાગ્રામનો ક્રેઝ
સિંહને હેરાન કરીને તેની સાથે સેલ્ફી લેવી, ટોર્ચના પ્રકાશથી તેને ઈરિટેટ કરવું, અને પાછળ વાહનો દોડાવવા જેવી ઘટનાઓ સામાન્ય બની ગઈ છે. ઇન્સ્ટાગ્રામ પર લોકપ્રિયતા મેળવવા માટે કેટલાક લોકો સિંહને એક પાલતું પ્રાણી સમજવાની ભૂલ કરી રહ્યા છે, જે જીવલેણ સાબિત થઈ રહી છે. ગિરનારની ઘટનાના પ્રત્યક્ષદર્શીઓના મતે, સિંહ દ્વારા બાળક પર હુમલો થયો તેની પાછળ પણ ટોર્ચની લાઈટો અને લોકોના અવાજથી સિંહમાં આવેલો ગુસ્સો મુખ્ય કારણ હતું. અમરેલીના લીલિયામાં બનેલી ઘટનામાં પણ સિંહણને સતત છંછેડવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો હતો, જે બાદ તે આક્રમક બની હતી.
વન વિભાગ અને પ્રશાસન સામે ઉઠતા સવાલો
માલધારીઓ દ્વારા કરવામાં આવતા પંચરોજ કામ અને મારણના નિકાલ જેવી વન વિભાગની પ્રક્રિયામાં ખલેલ પહોંચાડવાથી સિંહ વધુ રઘવાયો બને છે. જ્યારે મારણ પર લોકોની ભીડ જમા થાય છે, ત્યારે સિંહ તેના ખોરાકથી વંચિત રહી જાય છે અને ક્રોધમાં આવી હુમલા કરે છે. ભલે કાયદાકીય રીતે જંગલની હદ આપણે નક્કી કરી હોય, પણ સિંહ માટે જંગલ એ તેનું કુદરતી ઘર છે. નિષ્ણાતો સૂચવે છે કે જો પર્યાવરણની સમજ અને વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિકોણ સાથે જંગલને જોવામાં નહીં આવે, તો આ સંઘર્ષ ભવિષ્યમાં વધુ વિકરાળ બનશે.
ઉકેલની દિશામાં કડક પગલાંની જરૂરિયાત
માત્ર ટૂરિઝમને પ્રોત્સાહન આપવાથી ગુજરાતની શાખ નહીં બચે, પરંતુ સિંહ અને માનવ બંનેના જીવ બચાવવા માટે જંગલના નિયમોનું કડક અમલીકરણ જરૂરી છે. વન વિભાગના અધિકારીઓએ આર્થિક અને રાજકીય હિતોને બાજુ પર મૂકીને સિંહના કુદરતી વર્તનને સમજીને વ્યૂહરચના ઘડવી પડશે. જંગલની મુલાકાત લેતા લોકોમાં પ્રકૃતિ શિક્ષણ અને સિંહની પજવણી ન કરવા અંગેની જાગૃતિ લાવવી એ સમયની માંગ છે. જો માનવી પોતાની મર્યાદા નહીં સમજે, તો આ સંતુલન ખોરવાઈ જશે અને તેનો ભોગ નિર્દોષ માણસો અને સિંહ બંનેએ આપવો પડશે.
