Power Project Police Protection: જ્યારે પણ રાજ્યમાં મોટા વીજ પ્રોજેક્ટ્સ, ટ્રાન્સમિશન લાઈનો કે ટાવર ઊભા કરવાનું કામ ચાલે છે, ત્યારે સ્થાનિક સ્તરે વિરોધનો સામનો કરવા માટે પોલીસ બંદોબસ્ત તૈનાત કરવામાં આવે છે. પરંતુ ઘણા લોકો એ નથી જાણતા કે આ પોલીસ સુરક્ષા મફતમાં નથી મળતી. કાયદાકીય જોગવાઈઓ મુજબ, ખાનગી કે અર્ધ-સરકારી પાવર કંપનીઓએ આ સુરક્ષા મેળવવા માટે સરકારને મોટી રકમ (Police Protection Charges) ચૂકવવી પડે છે, જેનાથી સરકારને કરોડો રૂપિયાની સીધી આવક થાય છે.
આ પ્રક્રિયા પાછળનું આખું આર્થિક ગણિત અને વહીવટી પાસું નીચે મુજબ છે:
પોલીસ પ્રોટેક્શન ફી: સરકારની કમાણીનો સ્ત્રોત:
નિયમ અનુસાર, જ્યારે કોઈ કંપની (પછી તે સરકારી સાહસ હોય કે ખાનગી ગ્રીડ કંપની) પોતાના પ્રોજેક્ટના કામ માટે પોલીસ પ્રોટેક્શન માંગે છે, ત્યારે તેમણે તેના બદલામાં સરકાર દ્વારા નક્કી કરેલા દરો (Deputation Charges) ચૂકવવા પડે છે.
જવાનોના હિસાબે ચાર્જ: પ્રોજેક્ટ સાઇટ પર જેટલા દિવસ માટે જેટલા ડીવાયએસપી, પીઆઈ, પીએસઆઈ, કોન્સ્ટેબલ કે એસઆરપી (SRP) ના જવાનો તૈનાત કરવામાં આવે, તે તમામનો પગાર, ભથ્થું અને વાહનોનો ખર્ચ કંપનીએ ભોગવવો પડે છે.
કરોડોનું ભંડોળ: મોટા પ્રોજેક્ટ્સ મહિનાઓ સુધી ચાલતા હોવાથી, કંપનીઓ દ્વારા હોમ ડિપાર્ટમેન્ટ (ગૃહ વિભાગ) ના ખાતામાં કરોડો રૂપિયા જમા કરાવવામાં આવે છે, જે સીધી સરકારની રેવન્યુ (આવક) બને છે..
કંપનીઓ કેમ ચૂકવે છે કરોડો રૂપિયા?
પાવર કંપનીઓ માટે સમય એ જ પૈસો છે. જો ખેડૂતો કે સ્થાનિકોના વિરોધના કારણે અબજો રૂપિયાનો પ્રોજેક્ટ એક અઠવાડિયું પણ અટકી પડે, તો કંપનીને કરોડોનું વ્યાજ અને નુકસાન વેઠવું પડે છે. આથી, પોતાના વ્યાપારી હિત અને કરોડોની કમાણી અટકતી બચાવવા માટે કંપનીઓ સરકારને પોલીસ પ્રોટેક્શનના કરોડો રૂપિયા ચૂકવવા પણ હોંશે-હોંશે તૈયાર થઈ જાય છે.. જનતાનો સવાલ: કમાણી સરકાર-કંપનીની, ભોગવવાનું જનતાએ?
આ સમગ્ર આર્થિક વ્યવસ્થા સામે સ્થાનિક સ્તરે મોટો આક્રોશ પણ જોવા મળે છે:
વિકાસના નામે વ્યાપાર: આક્ષેપો થઈ રહ્યા છે કે સરકાર પોલીસનો ઉપયોગ જનતાની સુરક્ષા માટે કરવાને બદલે, પાવર કંપનીઓ પાસેથી કરોડો રૂપિયા કમાવવા માટે અને પ્રોજેક્ટ્સને જબરદસ્તીથી પૂરા કરાવવા માટે કરી રહી છે.
ખેડૂતોની અવગણના:જે પોલીસ સુરક્ષા પાછળ કંપનીઓ કરોડો ખર્ચે છે અને સરકાર કમાણી કરે છે, તેની સામે જમીન ગુમાવનારા ખેડૂતોને તેમના હકનું વળતર મેળવવા માટે મહિનાઓ સુધી સરકારી કચેરીઓના ધક્કા ખાવા પડે છે.
પોલીસ પ્રોટેક્શન ચાર્જિસ (Police Protection Charges)
સરકારી આવક (Government Revenue)
પાવર પ્રોજેક્ટ ફંડિંગ (Power Project Funding)
પોલીસ બંદોબસ્ત ફી (Police Security Fees)
કોર્પોરેટ વીજ કંપનીઓ (Corporate Power Companies)
ગૃહ વિભાગની કમાણી (Home Department Income)
