Cervical Spondylosis Symptoms: મોબાઇલ-લેપટોપનો કલાકો સુધી ઉપયોગ કરવા અને ખરાબ પોશ્ચર (બેસવાની રીત) ને કારણે ગરદનમાં થતો દુખાવો સામાન્ય થઈ ગયો છે. મોટાભાગના લોકો આ દુખાવાને સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસ સમજી લે છે, પરંતુ ગરદનનો દરેક દુખાવો સર્વાઈકલને કારણે હોતો નથી. સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસના લક્ષણો, કારણો, કસરત અને મેનેજમેન્ટ વિશે દિલ્હી સ્થિત એપોલો સ્પેક્ટ્રા હોસ્પિટલના ઓર્થોપેડિક એન્ડ સ્પાઈનના સીનિયર કન્સલ્ટન્ટ ડો. અનિલ રહેજાએ જણાવ્યું છે. આ લક્ષણો જાણ્યા પછી તમે ગરદનના સામાન્ય દુખાવા અને સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસ વચ્ચે સરળતાથી તફાવત કરી શકશો.
- સૌથી પહેલા સમજો સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસ શું છે?
- સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસના ખાસ લક્ષણો
- સૌથી પહેલું કામ છે પોશ્ચર સાચું રાખવું
- સર્વાઈકલના દુખાવા માટે કસરત અને થેરાપી
- સર્વાઈકલ પેઈન ઘટાડતી દવાઓ
- ગરમ અને ઠંડો શેક કરવાથી મળે છે તરત આરામ
- જીવનશૈલી અને આદતોમાં શું ફેરફાર કરવા?
- ક્યારેક એડવાન્સ ટ્રીટમેન્ટ આપવી પડે છે
- ડોક્ટરની જરૂર ક્યારે પડે છે?
સૌથી પહેલા સમજો સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસ શું છે?
કરોડરજ્જુના ઉપરના ભાગને સર્વાઈકલ કહેવામાં આવે છે, જે ગરદનમાં હોય છે અને માથાને સંભાળવાની તથા હલાવવાની જવાબદારી નિભાવે છે. સર્વાઈકલની અંદર 7 વર્ટિબ્રા (મણકા) અને ઘણી બધી ડિસ્ક તથા સાંધા હોય છે. જ્યારે ઉંમર વધવાની સાથે આ મણકા, ડિસ્ક અને સાંધામાં નબળાઈ આવવા લાગે કે નુકસાન થવા લાગે તો આ સ્થિતિને સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસ કહેવામાં આવે છે એટલે કે ઉંમરને કારણે સર્વાઈકલ ભાગમાં થતો ઘસારો.
સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસના ખાસ લક્ષણો
ડોક્ટર અનિલ રહેજાના જણાવ્યા મુજબ, સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસનું સૌથી સામાન્ય લક્ષણ ગરદનનો દુખાવો છે. પરંતુ તેની સાથે દર્દીને ગરદનમાં જકડાઈ જવું (અકડામણ), માથાનો દુખાવો અને ક્યારેક ગરદનનો દુખાવો ખભા તથા હાથ સુધી ફેલાતો હોય તેવું અનુભવાય છે. દુખાવાની સાથે ઝણઝણાટી કે સુન્ન થઈ જવું (બહેરાશ આવવી) પણ પરેશાન કરી શકે છે. આ 6 સંકેતોની મદદથી તમે સર્વાઈકલના દુખાવા અને સામાન્ય દુખાવા વચ્ચે તફાવત કરી શકો છો. આ સ્થિતિ પીડાદાયક હોય છે, પરંતુ સારી વાત એ છે કે તેને મેનેજ કરવી સરળ છે.
સૌથી પહેલું કામ છે પોશ્ચર સાચું રાખવું
સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસનું સૌથી સામાન્ય કારણ પોશ્ચરનું બગડવું છે. લેપટોપ-મોબાઇલનો લાંબા સમય સુધી ઉપયોગ કરવાથી કે ગરદન નમાવીને કામ કરવાથી સર્વાઈકલ સ્પાઈન પર દબાણ પડતું રહે છે. તેથી આ સમસ્યામાંથી રાહત મેળવવા માટે તમારે સૌથી પહેલા શરીરનું પોશ્ચર જ સાચું કરવું પડશે. મોબાઈલ કે લેપટોપની સ્ક્રીનને આંખોના લેવલ પર રાખો, કમર અને માથાને એક સીધી રેખામાં રાખો અને ગરદનને લાંબા સમય સુધી નમાવવાનું ટાળીને પોશ્ચર સુધારી શકાય છે. દિવસમાં વારંવાર તમારી ખુરશી, વર્કસ્ટેશનનું સેટઅપ અને બોડીનું પોશ્ચર ચેક કરતા રહો, આનાથી થોડા દિવસોમાં તમારા લક્ષણોમાં ઘટાડો જોવા મળશે.
સર્વાઈકલના દુખાવા માટે કસરત અને થેરાપી
ડોક્ટરના જણાવ્યા અનુસાર, સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસને મેનેજ કરવા માટે નિયમિત ફિઝિયોથેરાપી લેવી ઘણી પ્રભાવશાળી હોય છે. ગરદનની મજબૂતી અને સ્ટ્રેચિંગ વાળી કસરતથી લવચીકતા વધારીને જકડાઈ જવાની સમસ્યા દૂર કરી શકાય છે. નેક રોટેશન (આરામથી ગરદન ફેરવવી), ચિન ટક અને શોલ્ડર રોલ (ખભા ફેરવવા) જેવી સરળ કસરતોથી આ ભાગના સ્નાયુઓનો તણાવ ઓછો કરી શકાય છે. આ તમામ કસરતો પૂરા માર્ગદર્શન અને દેખરેખ હેઠળ કરવી જોઈએ. જલ્દી અને વધુ સારા પરિણામ મેળવવા માટે દરરોજ આ કસરતોની પ્રેક્ટિસ કરો.
સર્વાઈકલ પેઈન ઘટાડતી દવાઓ
જે લોકોને વધારે દુખાવો થાય છે, તેમને દવાઓ પણ આપવામાં આવે છે. એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી ડ્રગ્સ અને સ્નાયુઓને આરામ આપતી (મસલ્સ રિલેક્સન્ટ) દવાઓથી તકલીફ ઓછી કરવામાં આવે છે. કેટલાક કિસ્સાઓમાં ટોપિકલ જેલ કે હીટ પેચ લગાવવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. પરંતુ સમસ્યાના મૂળને ઠીક કરવા માટે જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરવો અને ફિઝિકલ થેરાપી મહત્વની હોય છે.
ગરમ અને ઠંડો શેક કરવાથી મળે છે તરત આરામ
ગરમ અને ઠંડો શેક કરવાથી દુખાવો અને અકડામણ જેવા લક્ષણોમાં તરત જ અને અસ્થાયી આરામ મળે છે. ગરમ શેક કરવાથી ટાઈટ સ્નાયુઓને રિલેક્સ કરવામાં, બ્લડ સર્ક્યુલેશન સુધારવામાં અને અકડામણ દૂર કરવામાં મદદ મળે છે. ઠંડા શેકથી સોજો અને ઈન્ફ્લેમેશન ઓછું થાય છે. તમે દિવસમાં ક્યારેક ગરમ, તો ક્યારેક ઠંડો શેક કરીને આરામ મેળવી શકો છો.
જીવનશૈલી અને આદતોમાં શું ફેરફાર કરવા?
એક ખભા પર ભારે વજન ઉંચકવાનું ટાળો.
સૂતી વખતે સપોર્ટિવ તકિયાનો ઉપયોગ કરો.
સૂવા માટેની ગાદી સ્પાઈનને સપોર્ટ આપનારી હોવી જોઈએ.
લાંબા સમય સુધી ચાલતા કામની વચ્ચે નાના-નાના રેગ્યુલર બ્રેક લો.
ફિઝિકલી એક્ટિવ રહો અને બોડી વેઈટ (શરીરના વજન) ને કંટ્રોલમાં રાખો.
ગરદનને ઝડપથી અને ઝટકા સાથે ફેરવવાનું ટાળો.
ક્યારેક એડવાન્સ ટ્રીટમેન્ટ આપવી પડે છે
જ્યારે દર્દીને સામાન્ય સારવાર અને ફેરફારોથી આરામ નથી મળતો ત્યારે ઘણીવાર એડવાન્સ ટ્રીટમેન્ટ આપવી પડે છે. આમાં દુખાવો ઘટાડનારા ઈન્જેક્શન, નર્વ્સમાં બ્લોકેજ કે મિનિમલી ઇન્વેસિવ પ્રોસિજરનો ઉપયોગ થાય છે. સર્જરી અવારનવાર ન્યુરોલોજીકલ જોખમના કિસ્સામાં કરવામાં આવે છે. સમયસર ઓળખ અને નિદાનની મદદથી સર્વાઈકલના દુખાવાને મેનેજ કરી શકાય છે.
ડોક્ટરની જરૂર ક્યારે પડે છે?
સર્વાઈકલ સ્પોન્ડિલાઈટિસના હળવા કેસો ઘરે જ મેનેજ થઈ જાય છે. પરંતુ જો દુખાવો ગંભીર હોય અને વધતો જતો હોય તો ડોક્ટરને બતાવવું જરૂરી બની જાય છે. લક્ષણોને અવગણવાથી ગંભીર સમસ્યાઓનું જોખમ વધી શકે છે.
