Body Mass Index: અવારનવાર લોકો પોતાના વધતા કે ઘટતા વજનને લઈને પરેશાન રહેતા હોય છે. કોઈ પોતાને ખૂબ જ દૂબળું માને છે, તો કોઈને લાગે છે કે વજન જરૂરિયાત કરતા વધારે વધી ગયું છે. પરંતુ, અસલી સવાલ એ છે કે તમારી હાઈટ (ઊંચાઈ) મુજબ તમારું વજન યોગ્ય છે કે નહીં? કારણ કે ફક્ત વજન જોવું પૂરતું નથી, હાઈટ મુજબ વજનનું સંતુલન હોવું વધુ જરૂરી છે.
તાજેતરમાં ડોક્ટર સરીને જણાવ્યું કે આઈડિયલ વેટ (Ideal Weight) જાણવું સ્વાસ્થ્ય માટે કેમ જરૂરી છે અને તેને કેવી રીતે સમજી શકાય છે. તેમના મતે યોગ્ય વજન ફક્ત તમારી ફિટનેસ જ નથી બતાવતું, પરંતુ હૃદય, ડાયાબિટીસ, બ્લડ પ્રેશર અને સાંધાના સ્વાસ્થ્ય સાથે પણ જોડાયેલું હોય છે.
હાઈટ મુજબ વજન કેમ જરૂરી છે?
ડોક્ટર સરીના મતે, જો વજન હાઈટ મુજબ વધારે કે ઓછું થઈ જાય, તો શરીર પર તેની સીધી અસર પડે છે.
વધારે વજનથી મેદસ્વીતા, ફેટી લિવર અને હૃદયના રોગોનું જોખમ વધે છે.
- ઓછા વજનથી નબળાઈ, થાક અને ઇમ્યુનિટી (રોગપ્રતિકારક શક્તિ) નબળી પડી શકે છે.
તેથી હાઈટ અને વજનનું સંતુલન જાળવવું અત્યંત જરૂરી છે.
BMI શું છે અને કેમ મહત્વનું છે?
ડોક્ટર સરીન જણાવે છે કે હાઈટ અને વજનનો સાચો ગુણોત્તર જાણવા માટે BMI (Body Mass Index) સૌથી સરળ રીત છે.
BMI શોધવાનું ફોર્મ્યુલા છે:
BMI = વજન(કિલો)/હાઇટ (મીટર) * હાઇટ (મીટર)
BMI મુજબ વજનની કેટેગરી
૧૮.૫ થી ઓછું – અન્ડરવેટ
૧૮.૫ થી ૨૪.૯ – નોર્મલ વજન
૨૫ થી ૨૯.૯ – ઓવરવેટ
૩૦ કે તેથી વધુ – મેદસ્વીતા (મૌટાપો)
હાઈટ મુજબ આઈડિયલ વજન
ડોક્ટર સરીના મતે આ આંકડા સામાન્ય ગાઈડલાઈન માટે છે:
૫ ફૂટ (૧૫૨ સેમી) – ૪૫ થી ૫૫ કિલો
૫ ફૂટ ૩ ઇંચ (૧૬૦ સેમી) – ૫૦ થી ૬૦ કિલો
૫ ફૂટ ૬ ઇંચ (૧૬૮ સેમી) – ૫૫ થી ૬૭ કિલો
૫ ફૂટ ૯ ઇંચ (૧૭૫ સેમી) – ૬૨ થી ૭૫ કિલો
- ૬ ફૂટ (૧૮૩ સેમી) – ૬૮ થી ૮૫ કિલો
મહિલાઓમાં સામાન્ય રીતે વજન પુરુષો કરતા થોડું ઓછું રહે છે, કારણ કે તેમની બોડી સ્ટ્રક્ચર અલગ હોય છે.
શું ફક્ત વજન જોવું પૂરતું છે?
ડોક્ટર સરીન સ્પષ્ટ કહે છે કે ફક્ત વજન જોવું યોગ્ય નથી. આ બાબતોનું ધ્યાન રાખવું પણ જરૂરી છે:
સ્નાયુઓ (Muscle Mass)
ઉંમર
બોડી ફેટ
- લાઇફસ્ટાઇલ
ઘણીવાર વજન વધારે દેખાય છે, પરંતુ તે સ્નાયુઓને કારણે હોય છે, જે નુકસાનકારક નથી.
યોગ્ય વજન જાળવી રાખવાના સરળ ઉપાયો
ડોક્ટર સરીના મતે,
રોજ ઓછામાં ઓછું ૩૦ મિનિટ ચાલવું અથવા કસરત કરવી.
સંતુલિત આહાર લેવો.
જંક ફૂડ અને મીઠાઈ ઓછી કરવી.
પૂરતી ઊંઘ લેવી.
- તણાવ ઓછો રાખવો.
આ આદતો વજનને કંટ્રોલમાં રાખવામાં મદદ કરે છે.
ક્યારે ડોક્ટરની સલાહ લેવી?
જો તમારું BMI સતત નોર્મલથી બહાર હોય, ઝડપથી વજન વધી કે ઘટી રહ્યું હોય અથવા નબળાઈ અનુભવાતી હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ જરૂર લેવી જોઈએ.
હાઈટ મુજબ સાચું વજન ફક્ત દેખાવ માટે નથી, પરંતુ સ્વાસ્થ્યનું માપદંડ છે. ડોક્ટર સરીના મતે, BMI અને લાઇફસ્ટાઇલને ધ્યાનમાં રાખીને વજનને સંતુલિત રાખવું એ જ અસલી ફિટનેસ છે. યાદ રાખો ફિટ રહેવાનો મતલબ સ્લિમ દેખાવું નહીં, પણ હેલ્ધી રહેવું છે.
