Iron Deficiency Symptoms: આજકાલ લોકોમાં ગંભીર થાક જોવા મળી રહ્યો છે, જે ઊંઘવા કે આરામ કરવા છતાં પણ ઓછો થતો નથી. સામાન્ય રીતે આની પાછળ શરીરમાં આયર્ન (લોહતત્વ) ની ઉણપ જવાબદાર હોય છે. આજની ભાગદોડ ભરી જિંદગી અને અયોગ્ય ખાનપાનને કારણે ઘણા લોકોમાં આયર્નની ઉણપના લક્ષણો જોવા મળે છે. આ મિનરલની ઉણપ એનિમિયા (પાંડુરોગ) નું જોખમ વધારે છે અને શરીરમાં ઓક્સિજનનો સપ્લાય ઘટાડે છે.
હિમોગ્લોબિન માટે આયર્ન કેમ જરૂરી છે?
લોહીમાં રહેલા હિમોગ્લોબિન બનાવવા માટે આયર્ન અત્યંત જરૂરી છે. હિમોગ્લોબિનનું કામ લોહી દ્વારા ઓક્સિજનને શરીરના અલગ-અલગ ભાગો સુધી પહોંચાડવાનું છે. તેની ઉણપથી થાક લાગવો, શરીર પીળું પડવું અને શ્વાસ ફૂલવા જેવા લક્ષણો દેખાય છે.
આયર્નની ઉણપના 10 સંકેતો:
સતત થાક લાગવો: જો વધારે કામ કર્યા વગર પણ થાક લાગે અને આરામ કર્યા પછી પણ તાજગી ન અનુભવાય, તો તે આયર્નની ઉણપ હોઈ શકે છે.
ત્વચાનું પીળું પડવું: હિમોગ્લોબિન ઓછું થવાથી લોહીનું પ્રમાણ ઘટે છે, જેના કારણે ચહેરો અને શરીર પીળું દેખાવા લાગે છે.
શ્વાસ ફૂલવા: થોડું ચાલવા પર કે સીડી ચઢવા પર જો શ્વાસ ચઢવા લાગે, તો તેનો અર્થ છે કે શરીરને પૂરતો ઓક્સિજન નથી મળી રહ્યો.
ધબકારા તેજ થવા: આયર્નની ઉણપને કારણે હૃદયને લોહી પમ્પ કરવા માટે વધુ મહેનત કરવી પડે છે, જેનાથી ધબકારા વધી જાય છે.
ચક્કર આવવા અને માથાનો દુખાવો: ઓક્સિજનની કમી જ્યારે મગજને અસર કરે છે, ત્યારે ચક્કર આવવા કે સતત માથાના દુખાવાની સમસ્યા રહે છે.
વાળ ખરવા (Hair Fall): મૂળને પૂરતું પોષણ ન મળવાને કારણે વાળ અચાનક ખરવા લાગે છે. મહિલાઓમાં આ લક્ષણ વધુ જોવા મળે છે.
નબળા નખ: આયર્નની ઉણપથી નખ પાતળા થઈ જાય છે, જલ્દી તૂટી જાય છે અથવા ચમચી આકારના વળી જાય છે.
શરીર ઠંડું પડવું: બ્લડ સર્ક્યુલેશન પર અસર પડવાથી ખાસ કરીને હાથ અને પગ ઠંડા પડી જાય છે.
જીભમાં સોજો કે દુખાવો: કેટલાક દર્દીઓમાં જીભમાં સોજો, બળતરા કે દુખાવો પણ અનુભવાય છે.
એકાગ્રતામાં ઘટાડો (Focus): વિચારવાની અને કોઈ કામમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની શક્તિ નબળી પડી જાય છે.
આયર્નની ઉણપ દૂર કરવા માટેનો આહાર (Diet):
આયર્નની ઉણપથી બચવા માટે સંતુલિત આહાર લેવો ખૂબ જ જરૂરી છે. ખાસ કરીને મહિલાઓએ પીરિયડ્સ દરમિયાન ડાયટનું વિશેષ ધ્યાન રાખવું જોઈએ:
લીલા પાંદડાવાળા શાકભાજી: જેમ કે પાલક.
ફળો: સફરજન, ખજૂર અને દાડમ.
અન્ય: ગોળ, બીન્સ અને કઠોળ.
ખાસ ટિપ: આયર્નવાળા ખોરાકની સાથે વિટામિન સી (Vitamin C) યુક્ત ફળો (જેમ કે લીંબુ, સંતરા) લો, કારણ કે તે શરીરમાં આયર્નનું શોષણ વધારે છે.
