Heart Healthy Pulses: ખરાબ જીવનશૈલી (Lifestyle) અને ખાનપાનના કારણે આજે યુવાનો પણ મધુપ્રમેહ (Diabetes), થાયરોઇડ (Thyroid) અને હૃદય (Heart) સંબંધિત રોગોનો શિકાર બની રહ્યા છે. તણાવ અને કામના દબાણને લીધે હૃદય અને મગજ બંને પર નકારાત્મક અસર પડી રહી છે. દર વર્ષે હૃદયના રોગોથી પીડાતા દર્દીઓના મૃત્યુનો આંકડો વધી રહ્યો છે, જેમાં બાળકોથી લઈને વૃદ્ધો સુધીના તમામનો સમાવેશ થાય છે. ભારત સરકાર આ બીમારીઓ સામે લડવા માટે સતત જાગૃતિ અભિયાન ચલાવતી રહે છે, પરંતુ આયુર્વેદ (Ayurveda) માને છે કે તમામ રોગોનો ઈલાજ તમારા રસોડામાં જ છે.
આયુર્વેદ અનુસાર હૃદય રોગનું અસલી કારણ
આયુર્વેદમાં હૃદય સંબંધિત બીમારીઓ માટે તણાવ અને શરીરમાં વધતા ‘આમ’ (ઝેરી તત્વો) ને જવાબદાર માનવામાં આવે છે. ખાનપાનમાં બેદરકારી, પેક્ડ ફૂડ (Packed Food), વધુ પડતું ગળ્યું ખાવું, તણાવ લેવો અને ઊંઘની કમી હૃદયના રોગોને આમંત્રણ આપે છે. પરંતુ ઘરમાં હાજર કેટલીક સરળ વસ્તુઓથી જ તમે હૃદયના રોગોથી બચી શકો છો, જેમાં દાળ (Pulses) અને કઠોળ (Sprouts) ના સેવનને સૌથી વધુ લાભદાયી માનવામાં આવે છે. દાળ અને કઠોળ ભારતીય થાળીનો મહત્વનો હિસ્સો છે, જે દરરોજ ખાવા જોઈએ કારણ કે તે કોરોનરી આર્ટરી ડિસીઝ (Coronary Artery Disease) ના જોખમને ઘટાડે છે.
દાળ અને કઠોળ કેવી રીતે કોલેસ્ટ્રોલ ઘટાડે છે?
દાળ અને કઠોળમાં વધુ માત્રામાં દ્રાવ્ય ફાઈબર (Soluble Fiber) હોય છે જે ખરાબ કોલેસ્ટ્રોલને ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. માનવ શરીરમાં કોલેસ્ટ્રોલ પહેલેથી જ હાજર હોય છે, પરંતુ જ્યારે ખોરાક દ્વારા તે શરીરમાં જાય છે અને નક્કી કરેલી મર્યાદા કરતા વધી જાય છે ત્યારે રક્તવાહિનીઓ પર દબાણ આવે છે. આ જ મુખ્ય કારણ છે કે હૃદય દબાણ આવવા પર લોહી પંપ કરી શકતું નથી અને ગભરામણ, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ તેમજ હાર્ટબીટ પર નકારાત્મક અસર પડે છે.
મધુપ્રમેહ, બીપી અને હૃદયના દર્દીઓ માટે કઈ દાળ ફાયદાકારક?
દાળ અને કઠોળમાં લો ગ્લાયસેમિક ઇન્ડેક્સ (Low Glycemic Index) હોય છે, જે ડાયાબિટીસને નિયંત્રિત કરે છે અને બીપીને પણ કંટ્રોલમાં રાખે છે. હવે સવાલ એ છે કે કઈ દાળ અને કઠોળનું સેવન કરવું લાભદાયી રહેશે. આમ તો દરેક દાળના પોતાના ગુણો હોય છે, પરંતુ હૃદય રોગથી પીડાતા લોકો માટે અને તેનાથી બચવા માટે ચોળી (લોબિયા), મસૂર, રાજમા, મગ, ચણા અને મઠની દાળ અત્યંત ફાયદાકારક રહે છે. જીવનશૈલીમાં ફેરફાર કરીને આહારમાં સલાડ, સૂપ, દાળ, રેશાદાર શાકભાજી અને બ્રાઉન રાઈસને જરૂર સામેલ કરો. બ્રાઉન રાઈસમાં કેન્સર વિરોધી ગુણો અને એન્ટીઓક્સિડન્ટ્સ હોય છે, જે શરીરને અનેક રીતે લાભ આપે છે.
