Lok Sabha Seat Increase: ભારત સરકાર ૨૦૨૯ની લોકસભા ચૂંટણી પહેલાં દેશના રાજકીય માળખામાં ઐતિહાસિક ફેરફાર કરવાની યોજના બનાવી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, લોકસભાની કુલ બેઠકોની સંખ્યા હાલની ૫૪૩ થી વધારીને ૮૧૬ કરવામાં આવી શકે છે. આ ફેરફાર પાછળનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વધતી જતી વસ્તીને યોગ્ય પ્રતિનિધિત્વ આપવાનો અને નવા સીમાંકન દ્વારા સંસદીય ક્ષેત્રોનું પુનર્ગઠન કરવાનો છે. જો આ પ્રસ્તાવ મંજૂર થાય છે, તો ભારતીય લોકશાહીના ઇતિહાસમાં આ અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો વહીવટી સુધારો ગણાશે.
મહિલાઓ માટે ૩૩ ટકા અનામત અને ૨૭૩ બેઠકોની જોગવાઈ
નવા સીમાંકન અને બેઠકોના વધારા સાથે ‘નારી શક્તિ વંદન કાયદા’ને અમલમાં લાવવાની તૈયારીઓ પણ તેજ કરી દેવામાં આવી છે. જો લોકસભાની કુલ બેઠકો ૮૧૬ થાય, તો તેમાંથી ૩૩ ટકા લેખે ૨૭૩ બેઠકો મહિલા ઉમેદવારો માટે અનામત રાખવામાં આવશે. અગાઉના કાયદા મુજબ નવી વસ્તી ગણતરી બાદ જ અનામત લાગુ થવાની હતી, પરંતુ સરકાર હવે ૨૦૧૧ના ડેટાને આધાર બનાવીને આ પ્રક્રિયા વહેલી પૂર્ણ કરવા માટે બંધારણીય સુધારા બિલ રજૂ કરી શકે છે, જેથી ૨૦૨૯ની ચૂંટણીમાં જ મહિલાઓને તેમનો અધિકાર મળી રહે.
સીમાંકન પંચની રચના અને કાયદાકીય સુધારાની પ્રક્રિયા
આ મહત્વાકાંક્ષી યોજનાને સાકાર કરવા માટે સરકાર ચાલુ સંસદ સત્રમાં જ નવું બિલ રજૂ કરે તેવી પ્રબળ શક્યતા છે. જો આ કાયદો મંજૂર થઈ જાય, તો આગામી જૂન મહિનામાં જ ‘સીમાંકન પંચ’ની રચના કરવામાં આવશે. સામાન્ય રીતે સીમાંકનની પ્રક્રિયામાં લાંબો સમય લાગે છે, પરંતુ ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીના આંકડાનો ઉપયોગ કરીને આ કાર્ય ૨૦૨૯ પહેલાં પૂર્ણ કરવાનો લક્ષ્યાંક રાખવામાં આવ્યો છે. આ માટે વહીવટી તંત્ર અને કાયદા મંત્રાલય દ્વારા જરૂરી તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.
રાજકીય પક્ષો વચ્ચે સર્વસંમતિ સાધવાના સરકારના પ્રયાસો
આટલા મોટા બંધારણીય ફેરફાર માટે કેન્દ્ર સરકાર તમામ રાજકીય પક્ષોને વિશ્વાસમાં લેવાના પ્રયાસો કરી રહી છે. ગૃહમંત્રી અમિત શાહે એનસીપી (શરદ પવાર), શિવસેના (ઉદ્ધવ જૂથ) અને વાયએસઆર કોંગ્રેસ જેવા પ્રાદેશિક પક્ષોના નેતાઓ સાથે ચર્ચા શરૂ કરી છે. બીજી તરફ, વિપક્ષી ગઠબંધન ‘ઇન્ડિયા’ (I.N.D.I.A.) પણ આ મુદ્દે પોતાની રણનીતિ ઘડવા માટે બેઠકો યોજી રહ્યું છે. દેશના ભવિષ્ય અને લોકશાહીના સ્વરૂપને નક્કી કરનારા આ સીમાંકન મુદ્દે આગામી દિવસોમાં સંસદમાં ગરમાગરમ ચર્ચા જોવા મળી શકે છે.
