LPG Aadhaar Authentication: LPG માટે આધાર અંગે સરકારનો યુ-ટર્ન, હવે સબસિડી માટે બાયોમેટ્રિક વેરિફિકેશન જરૂરી

LPG સબસિડી મેળવવા માટે 1 ઓક્ટોબર સુધી આધાર બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન કરાવવું પડશે, અગાઉ સરકાર કહેતી હતી સેવા કે લાભ બંધ નહીં થાય

LPG Aadhaar Authentication: કેન્દ્ર સરકારે અગાઉ કહ્યું હતું કે બાયોમેટ્રિક આધાર વેરિફિકેશન (ઓથેન્ટિકેશન) નહીં કરાવનારા ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોની કોઈ સેવા અથવા લાભ બંધ કરવામાં આવશે નહીં. પરંતુ હવે સરકારે રિયાયતી કિંમતે LPG સિલિન્ડર મેળવવા માટે બાયોમેટ્રિક આધાર વેરિફિકેશન ફરજિયાત કરી દીધું છે.

આ માહિતી ઇન્ડિયન ઓઇલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (IOCL)એ માહિતીના અધિકાર (RTI) હેઠળ પૂછવામાં આવેલા સવાલના જવાબમાં આપી છે. આ RTI પારદર્શિતા માટે અભિયાન ચલાવતા નિવૃત્ત કોમોડોર લોકેશ કે. બત્રાએ દાખલ કરી હતી.

IOCLએ 4 સપ્ટેમ્બર 2026ના રોજ આપેલા જવાબમાં જણાવ્યું કે ઘરેલુ LPG ગ્રાહકો માટે e-KYC માત્ર એક વખત કરવું જરૂરી છે અને બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન માટે કોઈ ફી લેવામાં આવશે નહીં.

કંપની અનુસાર, ગ્રાહકો કોઈપણ 10 આંગળીઓમાંથી કોઈ એકના ફિંગરપ્રિન્ટ, આઇરિસ અથવા ચહેરાના વેરિફિકેશન દ્વારા આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરી શકે છે. ફિંગરપ્રિન્ટ દ્વારા ઓથેન્ટિકેશનમાં મુશ્કેલી પડે તો ચહેરા અથવા આઇરિસ દ્વારા આ પ્રક્રિયા કરી શકાય છે.

ઉજ્જવલા લાભાર્થીઓ માટે દર વર્ષે વેરિફિકેશન

IOCLએ પોતાના જવાબ સાથે પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રાલય દ્વારા બહાર પાડવામાં આવેલી પ્રેસ રિલીઝ અને આ સંબંધમાં પ્રકાશિત કરવામાં આવેલી એક જાહેરાત પણ જોડેલી છે.

જાહેરાત અનુસાર, પ્રધાનમંત્રી ઉજ્જવલા યોજના (PMUY)ના લાભાર્થીઓને, એવા લોકોને પણ જેમણે અગાઉ બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન કરાવી લીધું છે, ટાર્ગેટેડ DBT સબસિડીનો લાભ મેળવવા માટે દરેક નાણાકીય વર્ષમાં એક વખત આ પ્રક્રિયા પૂર્ણ કરવી પડશે.

આ સબસિડી 14.2 કિલોગ્રામના LPG સિલિન્ડર પર 300 રૂપિયા છે અને આઠમા તથા નવમા રિફિલ પર લાગુ પડે છે. 5 કિલોગ્રામના સિલિન્ડરના કિસ્સામાં આ 21મા રિફિલ અને ત્યારબાદ પ્રમાણસર લાગુ થશે.

જાહેરાતમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે જો લાભાર્થી 31 માર્ચ સુધી ઓથેન્ટિકેશન પૂર્ણ નહીં કરે, તો તે નાણાકીય વર્ષમાં લેવામાં આવેલા રિફિલ પર રોકવામાં આવેલી સબસિડી કાયમી રીતે સમાપ્ત થઈ જશે. જોકે, તેમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું છે કે બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન નહીં કરાવવાથી LPG સિલિન્ડરની સપ્લાય અથવા ડિલિવરી રોકવામાં આવશે નહીં. લાભાર્થી નક્કી કરેલી વાર્ષિક મર્યાદા સુધી LPG રિફિલ બુક કરી શકશે.

આ જાહેરાત ક્યારે બહાર પાડવામાં આવી હતી, તે સ્પષ્ટ નથી.

2024માં સરકારે કહ્યું હતું – કોઈ સેવા અથવા લાભ રોકવામાં આવશે નહીં

મંત્રાલયે 9 જુલાઈ 2024ના રોજ બહાર પાડેલી પ્રેસ રિલીઝમાં જણાવ્યું હતું કે LPG સેફ્ટી ઇન્સ્પેક્શન અને કેમ્પ દરમિયાન બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન કરવામાં આવી રહ્યું છે.

તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે ઓક્ટોબર 2023માં મંત્રાલયે ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓને PMUY અને ડાયરેક્ટ ટ્રાન્સફર્ડ બેનિફિટ (PAHAL)ના લાભાર્થીઓનું બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન પૂર્ણ કરવા માટે સૂચના આપી હતી.

જોકે, આ જ પ્રેસ રિલીઝમાં સ્પષ્ટપણે કહેવામાં આવ્યું હતું કે ‘જે ગ્રાહકોનું બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન પૂર્ણ થયું નથી, તેમની કોઈ સેવા અથવા લાભ બંધ કરવામાં આવ્યો નથી.’

25 જુલાઈ 2024ના રોજ મંત્રાલય તરફથી બહાર પાડવામાં આવેલી અન્ય એક પ્રેસ રિલીઝમાં પણ આ જ વાતનું પુનરાવર્તન કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે વિકસિત ભારત સંકલ્પ યાત્રાના કેમ્પમાં 35 લાખથી વધુ PMUY લાભાર્થીઓનું બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન કરવામાં આવ્યું છે અને LPG સેફ્ટી ઇન્સ્પેક્શન હેઠળ ગ્રાહકોના ઘરે જઈને પણ આ પ્રક્રિયા કરવામાં આવી રહી છે.

મંત્રાલયે ત્યારે તમામ ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોને પોતાની સુવિધા અનુસાર ઉપલબ્ધ કોઈપણ રીતથી બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન કરાવવાની અપીલ કરી હતી.

લોકસભામાં પણ ઓથેન્ટિકેશનને માત્ર ‘પ્રોત્સાહિત’ કરવાની વાત કહેવામાં આવી હતી

25 જુલાઈ 2024ના રોજ લોકસભામાં એક અનસ્ટારર્ડ પ્રશ્નના જવાબમાં પેટ્રોલિયમ અને નેચરલ ગેસ મંત્રાલયમાં રાજ્ય મંત્રીએ પણ જણાવ્યું હતું કે તમામ ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોને પોતાની સુવિધા અનુસાર ઉપલબ્ધ કોઈપણ રીતથી બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન કરાવવા માટે ‘પ્રોત્સાહિત’ કરવામાં આવે છે.

જવાબમાં એવું પણ કહેવામાં આવ્યું હતું કે જે ગ્રાહકોનું બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન પૂર્ણ થયું નથી, તેમની કોઈ સેવા અથવા લાભ બંધ કરવામાં આવ્યો નથી. એટલે કે તે સમયે સરકારના સત્તાવાર જવાબમાં ઓથેન્ટિકેશનને ફરજિયાત નહીં, પરંતુ માત્ર પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવતું હોવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.

હવે મંત્રાલયના તાજેતરના નિવેદન અનુસાર, ઘરેલુ LPG ગ્રાહકોએ રિયાયતી કિંમતે સિલિન્ડર ખરીદવાનું ચાલુ રાખવા માટે 1 ઓક્ટોબર 2026 સુધી બાયોમેટ્રિક આધાર ઓથેન્ટિકેશન પૂર્ણ કરવું પડશે.