ભારત જોડો યાત્રાથી વોટ ચોરીના મુદ્દા સુધી, રાહુલ ગાંધીના નેતૃત્વથી BJP પર દબાણ વધ્યું
Rahul Gandhi Modi Government: રાહુલ ગાંધીએ BJP સરકારની ઊંઘ હરામ કરી રાખી છે. ગયા અઠવાડિયે દિલ્હીમાં બારાખંબા રોડથી લઈને સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી વિપક્ષની યાત્રાએ રાહુલને એક નવા નેતા તરીકે સ્થાપિત કર્યા છે. ઘણા લોકોએ કહ્યું કે ઇન્દિરા ગાંધી પછી પહેલી વાર આટલી મોટી ભીડ કોંગ્રેસ માટે એકઠી થઈ હતી. આ ભીડે માત્ર એ સાબિત કર્યું નથી કે વોટ ચોરીના મુદ્દે લોકોનો ગુસ્સો વધી રહ્યો છે, પરંતુ એ પણ સાબિત કર્યું કે સામાન્ય જનતામાં વડાપ્રધાન મોદી પ્રત્યેનો વિશ્વાસ પણ ઘણો ઘટી રહ્યો છે. સૌથી મોટી વાત એ બની છે કે રાહુલને લઈને કોંગ્રેસની અંદર અને બહાર જે અવિશ્વાસ હતો, તે હવે ખતમ થઈ ગયો છે. પહેલાં એવું કહેવામાં આવતું હતું કે રાહુલ નેહરુ-ગાંધી પરિવારના હોવાથી કોંગ્રેસના નેતા છે. હવે એવું પૂછવામાં આવે છે કે કોંગ્રેસ રાહુલને લાયક છે કે નહીં.
રાહુલ માટે આ સફર સરળ નહોતી. મોદી સરકાર અને સમગ્ર સંઘ પરિવારે રાહુલને પપ્પુ સાબિત કરવામાં કોઈ કસર છોડી નહોતી. મુખ્ય પ્રવાહના મીડિયાએ તેમને ખરેખર કોઈ લાયકાત ધરાવતા નથી એવું સાબિત કરી દીધું હતું. મીડિયાએ આ કામ સરકારના ઇશારે કર્યું હતું. તે હજી પણ આ કામ કરી રહ્યું છે, પરંતુ હવે તેના પડઘા સંભળાતા નથી. રાહુલને પણ આ વાતનો અહેસાસ હતો. ભારત જોડો યાત્રા દરમિયાન રાહુલે કહ્યું પણ હતું કે તેમની છબી ખરાબ કરવા માટે કરોડો-અબજો રૂપિયા ખર્ચવામાં આવ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં ભારતીય રાજકારણમાં રાહુલનું પુનરાગમન કોઈ ચમત્કારથી ઓછું નથી. ભારતીય રાજકારણમાં બીજા કોઈ નેતાએ આટલી મોટી અગ્નિપરીક્ષામાંથી પસાર થવું પડ્યું નથી. બીજો કોઈ નેતા હોત તો મેદાન છોડીને ભાગી ગયો હોત, પરંતુ રાહુલ અડગ રહ્યા.
શું રાહુલને પપ્પુ કોંગ્રેસના નેતાઓએ બનાવ્યા હતા?
પ્રોપેગેન્ડા દ્વારા લોકોના મનમાં રાહુલ પ્રત્યે એટલો અવિશ્વાસ પેદા કરી દેવામાં આવ્યો હતો કે કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓ પણ તેમની પીઠ પાછળ મજાક ઉડાવતા હતા. કેટલાક જાણકારોનું એવું પણ કહેવું છે કે રાહુલને પપ્પુ બનાવવાનું કામ ખુદ કોંગ્રેસના લોકોએ શરૂ કર્યું હતું, જેને પાછળથી BJPએ અપનાવી લીધું. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓને રાહુલ પર કેટલો વિશ્વાસ હતો તે વાત પરથી જાણી શકાય છે કે 2019ની લોકસભા ચૂંટણીમાં કારમી હાર બાદ રાહુલે જ્યારે અધ્યક્ષપદેથી રાજીનામું આપ્યું ત્યારે તેમણે કહ્યું હતું કે હું તો એકલો જ લડી રહ્યો હતો. એટલે કે તેમનો સંકેત સ્પષ્ટ હતો કે વરિષ્ઠ નેતાઓ તેમની સાથે નહોતા. આ માત્ર સંયોગ નથી કે આજે જ્યારે રાહુલ પ્રિયંકા સાથે રસ્તા પર સંઘર્ષ કરતા દેખાઈ રહ્યા છે, ત્યારે આ બધા વરિષ્ઠ નેતાઓ ગાયબ છે. રાહુલના નેતૃત્વમાં એક નવી કોંગ્રેસનો ઉદય થઈ રહ્યો છે, જે વાતાનુકૂલિત ઓરડાઓમાં બેસીને રાજકારણ કરતી નથી, પરંતુ રસ્તા પર ઉતરે છે અને પોલીસ-વહીવટીતંત્ર સાથે સીધો મુકાબલો કરે છે.
હવે રાહુલની કોંગ્રેસ
હકીકતમાં, દરેક નેતાએ પોતાની રીતે પોતાના પક્ષનું ઘડતર કરવું પડે છે. જેમ મોદીએ BJPની કમાન સંભાળ્યા પછી એક નવી BJPનો જન્મ થયો, જે મોદીના રંગમાં રંગાયેલી છે. જે ચૂંટણી જીતવા માટે કોઈપણ હદ સુધી જઈ શકે છે. જેને ચૂંટણી જીતવા માટે કોઈપણ પક્ષને તોડવામાં અને કોઈને પણ જેલમાં મોકલવામાં સંકોચ થતો નથી. પક્ષના પ્રભાવશાળી નેતાઓને બાજુ પર કરી દેવામાં આવ્યા અને મોદીના નેતૃત્વને આંખ બંધ કરીને સ્વીકારનારા BJPના નેતાઓને પૂરા જોશથી આગળ વધારવામાં આવ્યા. એ જ રીતે રાહુલે પણ કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓને બાજુ પર કરવાનું શરૂ કર્યું અને હવે જે કોંગ્રેસ સામે છે તે રાહુલની કોંગ્રેસ છે.
આ એવી કોંગ્રેસ છે જે રાહુલની જેમ આક્રમક છે અને જેને મીઠી-મીઠી વાતો કરતાં આવડતું નથી. જે મોદીને તેમની જ ભાષામાં જવાબ આપે છે.
આથી, જ્યારે રાહુલના નેતૃત્વમાં સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી યાત્રા કાઢવામાં આવી, ત્યારે અખબારોમાં એક સમાચાર પ્રકાશિત થયા કે બંધારણીય સંસ્થાઓ પર આ રીતે હુમલો કરવો કોંગ્રેસની કાર્યશૈલી નથી. આ હાંસિયામાં ધકેલાઈ ગયેલા કોંગ્રેસીઓનો વિલાપ હતો. આ એવા નેતાઓનો વિલાપ હતો, જેઓ રસ્તા પર ઉતરીને લાઠી-દંડા ખાવા માગતા નથી. જેઓ સત્તા સાથે જોડાઈને રહેવા લાગ્યા છે અને જેમને તેનાથી કોઈ ફરક પડતો નથી કે તેઓ BJPમાં છે કે કોંગ્રેસમાં. તેમને માત્ર સરકાર તરફથી મળતા લાભો સાથે જ નિસબત છે.
ભારત જોડો યાત્રાથી શરૂઆત
પરંતુ હવે એવું નથી. તેની શરૂઆત રાહુલની ભારત જોડો યાત્રાથી થઈ હતી. કોંગ્રેસના વરિષ્ઠ નેતાઓ ભૂલી ગયા હતા કે કોંગ્રેસ જે પરિસ્થિતિમાં પહોંચી ગઈ હતી, ત્યાંથી તેને પહેલાંની જેમ રાજકારણ કરીને જીવંત કરી શકાય તેમ નહોતું. કોંગ્રેસના અસ્તિત્વ પર જ સવાલો ઊઠવા લાગ્યા હતા. કોંગ્રેસ માટે સારી વાત એ રહી કે આમ આદમી પાર્ટી પોતાનાં કર્મોને કારણે અખિલ ભારતીય સ્વરૂપ ધારણ કરી શકી નહીં, નહીં તો 2014-2015માં ‘AAP’ને કોંગ્રેસના રાષ્ટ્રીય વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવતી હતી. આ એ સમય હતો જ્યારે અરવિંદ કેજરીવાલને મોદીના પડકારકર્તા માનવામાં આવતા હતા અને રાહુલ પાસેથી કોઈને કોઈ આશા નહોતી. રાહુલ માટે આ સૌથી ખરાબ સમય હતો. પક્ષ માત્ર સતત હારી જ રહ્યો નહોતો, પરંતુ એક પછી એક નાના-મોટા તમામ નેતાઓ પક્ષ છોડીને BJPમાં જોડાઈ રહ્યા હતા. આવી સ્થિતિમાં રાહુલને સમજાયું કે જૂના નબળા નેતાઓ સાથે ન તો લડાઈ લડી શકાય અને ન તો જીતી શકાય. તેઓ બે નિષ્કર્ષ પર પહોંચ્યા.
હિન્દુત્વની વિચારધારા સાથે રાહુલનો મુકાબલો
એક, તેમનો મુકાબલો એવા પક્ષ સાથે છે જે વિચારધારા આધારિત છે અને બીજા પક્ષો જેવો નથી. જો મોદીને પડકારવા હોય, તો તેમની હિન્દુત્વની વિચારધારા પર હુમલો કરવો પડશે અને તેની વિશ્વસનીયતા ખતમ કરવી પડશે. BJPની માતૃસંસ્થા RSS અને મોહન ભાગવતની છબીને ધ્વસ્ત કરવી પડશે. બે, કોંગ્રેસને બદલવી પડશે. જૂની કાર્યપદ્ધતિથી કામ નહીં ચાલે. તેના માટે નવો સામાજિક આધાર શોધવો પડશે. નવા નેતાઓની શોધ કરવી પડશે. રાહુલે ઘણી વાર કહ્યું છે કે કોંગ્રેસની લડાઈ કોંગ્રેસની બહારના લોકો પણ સારી રીતે લડી રહ્યા છે. તેમણે આવા લોકોને પોતાની સાથે જોડવાનું શરૂ કર્યું. પરંતુ વાસ્તવિક પરિવર્તન તેમની પોતાની ભારત જોડો યાત્રાથી આવ્યું.
ભારત જોડો યાત્રાથી પહેલી વાર લોકોને લાગ્યું કે રાહુલ ગંભીર નેતા છે. આ એવો સમય હતો જ્યારે તેમના ઘણા કટ્ટર ટીકાકારોએ પણ તેમની પ્રશંસા કરી હતી. તેઓ રાહુલને નવા દૃષ્ટિકોણથી જોવા લાગ્યા. કન્યાકુમારીથી કાશ્મીર સુધીની યાત્રાએ રાહુલ માટે સંજીવનીનું કામ કર્યું.
ત્યારબાદ તેમણે જાતિગત વસ્તીગણતરી અને બંધારણ બચાવવાનો મુદ્દો ઉઠાવ્યો. 2024ની ચૂંટણીમાં BJPના નેતાઓનાં એ નિવેદનો કે જો 400 બેઠકો મળી જશે તો તેઓ બંધારણ બદલી નાખશે, તેને તેમણે એટલી આક્રમક રીતે ઉઠાવ્યાં કે એક સમયે બાબાસાહેબ આંબેડકરની મજાક ઉડાવનારા સંઘ પરિવારના નેતાઓ અને મોદીએ પણ કહેવું પડ્યું કે બાબાસાહેબ પોતે આવી જાય તો પણ બંધારણ બદલી શકતા નથી. 2024માં 400 બેઠકોનો દાવો કરનાર પક્ષ 240 બેઠકો પર સમેટાઈ ગયો. આ રાહુલની સૌથી મોટી જીત હતી.
રાહુલના આક્રમક વલણથી BJP પરેશાન
વિપક્ષના નેતા બન્યા પછી રાહુલે સંસદની અંદર અને બહાર જે આક્રમક વલણ દર્શાવ્યું, તેનાથી BJP ભારે પરેશાન થઈ ગઈ. પરંતુ આ એ સમય પણ હતો જ્યારે BJP રાજ્યોની ચૂંટણીઓમાં ભારે બહુમતીથી જીતવા લાગી હતી. આ દરમિયાન રાહુલે પુરાવાઓ સાથે BJP અને ચૂંટણી પંચ પર વોટ ચોરીના ગંભીર આરોપો લગાવવાનું શરૂ કર્યું. BJP બચાવની મુદ્રામાં આવી ગઈ. ઇન્ડિયન એક્સપ્રેસના અહેવાલે રાહુલના આરોપો પર એક રીતે મહોર મારી દીધી. બાકીનું કામ કૉકરોચ જનતા પાર્ટીએ પૂરું કરી દીધું. જંતર-મંતર પર પેપર લીક સામેના આંદોલને મોદી સરકારની પ્રતિષ્ઠાને ધૂળમાં મેળવી દીધી. રાહુલે ચાલાકી એ કરી કે તેમણે કૉકરોચના આંદોલન સાથે સ્પર્ધા ન કરી અને તેની સમાંતર કોંગ્રેસને સ્થાપિત કરવાનો પ્રયાસ પણ ન કર્યો, પરંતુ પૂરકની ભૂમિકા ભજવી. પરિણામ સૌની સામે છે. મોદી સરકાર આ બેવડા હુમલાને સહન કરી શકી નહીં અને ધર્મેન્દ્ર પ્રધાને રાજીનામું આપ્યું.
આજે રાહુલને એક નવા વિકલ્પ તરીકે જોવામાં આવી રહ્યા છે. મોદીની છબી સતત નબળી પડી રહી છે. સરકાર અને સંઘ પરિવારને સમજાતું નથી કે રાહુલનો સામનો કેવી રીતે કરવો. જે રાહુલને એક સમયે કોંગ્રેસ માટે બોજ માનવામાં આવતા હતા, તે જ રાહુલ મોદી માટે સૌથી મોટો માથાનો દુખાવો સાબિત થઈ રહ્યા છે. ખુદ કોંગ્રેસને પણ તેમની સાથે તાલ મિલાવવામાં ઘણી મહેનત કરવી પડી રહી છે.
ભારતમાં રાજકારણ એક અત્યંત નિર્ણાયક વળાંક પર આવીને ઊભું છે. અહીંથી મોદી માટે લડાઈ સરળ નહીં રહે. જે રાહુલને તેમણે અબોધ બાળક માન્યા હતા, તે હવે મોટા થઈ ગયા છે અને તેમને દિવસે તારા દેખાડી રહ્યા છે. ઇતિહાસનું એક ચક્ર પૂરું થવા જઈ રહ્યું છે અને બીજું શરૂ થવાનું છે.
