King Cobra Nest: ચીનના યુન્નાનમાં કિંગ કોબ્રાના ત્રણ માળા મળ્યા છે. આ ત્રણેય માળા 2020થી 2025 વચ્ચે શોધવામાં આવ્યા છે. તેનાથી સંશોધકોને વિશ્વના સૌથી ઝેરી સાપોમાંના એક કિંગ કોબ્રાના પ્રજનન વર્તન વિશે દુર્લભ માહિતી મળી છે. આ માળાઓમાં 30, 72 અને 25 ઈંડાં હતાં પરંતુ કુનમિંગ નજીક મળેલા સૌથી મોટા માળાએ વૈજ્ઞાનિકોનું ખાસ ધ્યાન ખેંચ્યું. સંશોધકોએ શોધી કાઢ્યું કે બે પુખ્ત કિંગ કોબરા એક જ માળાની રખેવાળી કરી રહ્યા હતા, જેમાં 72 ઈંડાં હતાં.
કિંગ કોબ્રાના માળા બનાવવાના વર્તન વિશે અત્યાર સુધી ખૂબ ઓછી માહિતી ઉપલબ્ધ છે. આવી સ્થિતિમાં આ શોધને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવી રહી છે. ઈન્ટિગ્રેટિવ કન્ઝર્વેશનમાં પ્રકાશિત થયેલા એક સ્ટડીમાં કિંગ કોબ્રાના પ્રજનન અંગે અનેક બાબતો સામે આવી છે. આ ચીનમાં દક્ષિણ-પૂર્વી ઝિજિયાંગની બહાર આ પ્રજાતિના માળા બનાવવાની અને ઈંડાંની સંખ્યાના પ્રથમ નોંધાયેલા રેકોર્ડ છે.
કિંગ કોબ્રાનો પહેલો માળો
કિંગ કોબ્રાનો પહેલો માળો 10 જુલાઈ 2020ના રોજ દક્ષિણી યુન્નાનના જિશુઆંગબાના દાઈ ઓટોનોમસ પ્રીફેક્ચરના મેન્ઘાઈ કાઉન્ટીમાં મળ્યું હતું. સ્થાનિક લોકોને આ માળો 1,730 મીટરની ઊંચાઈ પર ટ્રોપિકલ વાંસના જંગલમાં મળ્યું હતું. તે વાંસના પાંદડાંથી બનાવવામાં આવ્યું હતું અને એક કિંગ કોબ્રા તેની રખેવાળી કરી રહ્યો હતો. સંશોધકોએ માન્યું કે તે માદા હતી.
સાપ ત્યાંથી હટી ગયા બાદ સંશોધકોએ ઘોંસલાની તપાસ કરી અને તેમાં 30 ઈંડાં મળ્યાં. તેજ પ્રકાશથી તપાસ કરતાં કેટલાક ઈંડાંની અંદર ભ્રૂણ દેખાયા. આ રેકોર્ડ એટલા માટે મહત્વપૂર્ણ હતો કારણ કે ચીનમાં કિંગ કોબ્રાના માળા બનાવવાના સંદર્ભમાં અગાઉ જે માહિતી ઉપલબ્ધ હતી, તે મુખ્યત્વે દક્ષિણ-પૂર્વી ઝિજિયાંગ સુધી જ મર્યાદિત હતી.
કિંગ કોબ્રાએ 72 ઈંડાંની રખેવાળી કરી
બીજો માળો 6 જૂન 2024ના રોજ મળ્યો હતો. ત્રણેયમાંથી આ જ માળામાંથી સૌથી અનોખી માહિતી મળી. લોકોને કુનમિંગની પશ્ચિમમાં આવેલા એક મિશ્રિત જંગલમાં એક માળાની નજીક બે કિંગ કોબ્રા મળ્યા હતા. આ માળા પાઈનની સોયો (પાંદડાં)થી બનાવવામાં આવ્યું હતું. જ્યારે સંશોધકો 1 જુલાઈના રોજ પરત ફર્યા ત્યારે બંને સાપ હજુ પણ ઘોંસલાની નજીક જ હતા.
એક સાપની લંબાઈ 1.8 મીટર હતી અને બીજો 2 મીટર લાંબો હતો. માળો ઘણો મોટો થઈ ગયો હતો કારણ કે સાપ તેને વિસ્તારી રહ્યા હતા. તે 1 મીટર ઊંચું અને 1.5 મીટર પહોળું હતું. સંશોધકોને 72 ઈંડાં મળ્યાં, જે માળાની વચ્ચે એકઠાં હતાં. માળાની અંદરનું તાપમાન 35°Cથી 40°C વચ્ચે હતું, જે આસપાસના તાપમાન કરતાં ઘણું વધારે હતું.
વૈજ્ઞાનિકો બે સાપોને જોઈને આશ્ચર્યચકિત કેમ થયા
એક જ માળાની રખેવાળી કરતા બે કિંગ કોબ્રા દેખાવા ખાસ કરીને રસપ્રદ છે કારણ કે આ પ્રજાતિમાં ઘોંસલાની સંયુક્ત રખેવાળી વિશે હજુ પણ ચોક્કસ માહિતી નથી. પ્રારંભિક તપાસ અને 11 જુલાઈએ કરવામાં આવેલા સર્વે, બંને સમયે તે સ્થળે આ બંને સાપ જોવા મળ્યા હતા. જોકે 20 જુલાઈ સુધી ત્યાં માત્ર મોટો સાપ જ બચ્યો હતો.
સંશોધકો એ જાણી શક્યા નહીં કે બંને સાપ નર હતા કે માદા. તેથી તેઓ કહી શકતા નથી કે ઘોંસલું કોઈ મેટિંગ પેર (જોડી)નું હતું કે બે માદાઓએ એક જ ઘોંસલામાં ઈંડાં આપ્યાં હતાં. અગાઉના સ્ટડીથી જાણવા મળ્યું છે કે નર અને માદા બંને ઘોંસલાની રખેવાળીમાં ભાગ લઈ શકે છે પરંતુ તાજેતરના ફીલ્ડ સ્ટડીઝમાં આ વર્તનના ઓછા પુરાવા મળ્યા છે.
72 ઈંડાંનો ક્લચ
કુનમિંગના ઘોંસલામાં મળેલા ઈંડાંની સંખ્યાએ વધુ એક રહસ્ય ઊભું કર્યું. અગાઉ પ્રકાશિત થયેલા સ્ટડીઝમાં સામાન્ય રીતે કિંગ કોબ્રાના ક્લચમાં 14થી 37 ઈંડાં નોંધવામાં આવ્યા છે. તેથી યુન્નાનમાં મળેલા 72 ઈંડાં અગાઉ જણાવાયેલી રેન્જ કરતાં ઘણાં વધારે છે. એક શક્યતા એ છે કે એક જ માદાએ ખૂબ મોટો ક્લચ આપ્યો હોય. સંશોધકે બીજી શક્યતા વ્યક્ત કરી છે કે બે માદાઓએ એકસાથે ઘોંસલું બનાવ્યું અને પોતાના ઈંડાં તેમાં ભેળવી દીધાં.
ત્રીજા ઘોંસલામાં 25 ઈંડાં મળ્યાં અને બાદમાં તેમાંથી નાના સાપ બહાર આવ્યા. ત્રીજું ઘોંસલું 17 જૂન 2025ના રોજ દક્ષિણ-મધ્ય યુન્નાનના પુએર શહેરના લાનકાંગ કાઉન્ટીમાં મળ્યું હતું. સ્થાનિક લોકોએ જણાવ્યું કે તેમણે બે પુખ્ત કિંગ કોબ્રાને ઘોંસલાની રખેવાળી કરતા જોયા હતા. જોકે જ્યારે સંશોધકો ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે માત્ર એક જ સાપ હાજર હતો.
કિંગ કોબ્રા માળા કેમ બનાવે છે
કિંગ કોબ્રા સાપોમાં અનોખા છે કારણ કે તેઓ પોતાના ઈંડાં માટે માળા બનાવે છે અને તેમની રખેવાળી કરે છે. પ્રખ્યાત હોવા અને મોટા વિસ્તારમાં જોવા મળતા હોવા છતાં, તેમની પ્રજનન બાયોલોજી વિશે ઘણું હજુ સ્પષ્ટ નથી. સંશોધકોએ પરંપરાગત રીતે પૂર્વી હિમાલયના કેટલાક વિસ્તારોમાં ઘોંસલા બનાવવાના વર્તનને સૌથી વધુ નોંધ્યું છે, જ્યાં ક્લચનું કદ સામાન્ય રીતે 14થી 37 ઈંડાં વચ્ચે રહ્યું છે.
સંશોધકો માત્ર ત્રણ ઘોંસલાના આધારે કોઈ મોટું તારણ કાઢવા સામે ચેતવણી આપે છે. ખાસ કરીને 72 ઈંડાંવાળા ક્લચ (એક વખતમાં આપવામાં આવેલા ઈંડાંના સમૂહ)ની વધુ તપાસ કરવાની જરૂર છે. જેથી જાણી શકાય કે શું આટલો મોટો ક્લચ એક માદા આપી શકે છે અથવા અનેક માદાઓ એક જ ઘોંસલાનો ઉપયોગ કરે છે. તેમ છતાં આ પરિણામો મહત્વપૂર્ણ છે કારણ કે તે ભવિષ્યના રિસર્ચ માટે એક આધાર તૈયાર કરે છે.
