Taliban Russia Defence Deal: રશિયા અને તાલિબાને એક સૈન્ય-તકનીકી સહયોગ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે. આમાં હથિયારોની આપ-લે, Licensing, સૈન્ય ટેકનિકો અને સંયુક્ત વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ સામેલ છે. આ પગલાથી પાકિસ્તાનને નારાજગી થઈ શકે છે. અફઘાનિસ્તાનની સ્થિરતા ભારત-રશિયા વાતચીતના એજન્ડામાં રહી છે. આ સંરક્ષણ કરાર નવી દિલ્હી માટે પણ રસનો વિષય હશે, જેણે પાકિસ્તાનના સૈન્ય હુમલાઓ સામે કાબુલના સાર્વભૌમત્વનું સમર્થન કર્યું છે.
આ પહેલો સંરક્ષણ કરાર છે, જે વર્તમાન તાલિબાન શાસને કોઈ દેશ સાથે કર્યો છે. આ Deal પર આ અઠવાડિયે મોસ્કોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા ફોરમ દરમિયાન હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. આ કરાર દર્શાવે છે કે કાબુલનો પ્રયાસ પાકિસ્તાનની સેનાની આક્રમકતા સામે સૈન્ય સમર્થન મેળવવાનો છે.
મોસ્કોમાં થયો કરાર
આ કરાર પર તાલિબાનના રક્ષામંત્રી મૌલવી મોહમ્મદ યાકૂબ અને રશિયાની સુરક્ષા પરિષદના સચિવ સેર્ગેઈ શોઈગુ વચ્ચેની બેઠક બાદ હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા હતા. માહિતી અનુસાર, આ કરારમાં હથિયારોની આપ-લે, Licensing, સૈન્ય ટેકનિકો અને સંયુક્ત વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ સામેલ છે.
તાલિબાને ગયા વર્ષે પાકિસ્તાનના સરહદ પારના હુમલાઓને નિષ્ફળ બનાવી દીધા હતા. તેમ છતાં તાલિબાન પોતાના સંરક્ષણ માળખાને મજબૂત કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. યાકૂબે રશિયા સાથેના સંબંધોને અત્યંત મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યા. તેમણે કહ્યું કે રશિયા સાથેની વાતચીત અમારા માટે ઘણું મૂલ્ય ધરાવે છે.
સંબંધોને સુધારવા પર ભાર
યાકૂબે કહ્યું કે અફઘાનિસ્તાન અને રશિયા વચ્ચે લાંબા અને ઐતિહાસિક સંબંધો છે. આપણે આ દિશામાં આગળ વધવા માંગીએ છીએ. બેઠક દરમિયાન શોઈગુએ કહ્યું કે પશ્ચિમી દેશોએ અફઘાનિસ્તાનની જપ્ત કરાયેલી મિલકતોને મુક્ત કરવી જોઈએ. તેમણે પોતાની ૨૦ વર્ષની હાજરીનો સ્વીકાર કરીને અફઘાનિસ્તાનના પુનઃનિર્માણમાં યોગદાન આપવું જોઈએ.
કરાર બાદ તાલિબાનના સંરક્ષણ મંત્રાલયે કહ્યું કે બંને પક્ષોએ દ્વિપક્ષીય સહયોગ અને અન્ય કેટલાક મહત્વપૂર્ણ મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી પરંતુ તેમણે આની કોઈ વિગતો આપી નથી. મોસ્કોએ ધીમે-ધીમે તાલિબાન 2.0 સાથે પોતાની ભાગીદારીને મજબૂત કરી છે. તે તાલિબાન સરકારની નજીક આવી રહ્યું છે.
તાલિબાન સાથે રશિયાના સંબંધો
એપ્રિલ ૨૦૨૫ માં રશિયાની સર્વોચ્ચ અદાલતે તાલિબાનને પોતાના આતંકવાદી સંગઠનોની યાદીમાંથી હટાવી દીધું. આ પછી ક્રેમલિને તાલિબાનના નિયુક્ત રાજદૂતનો સ્વીકાર કર્યો અને જુલાઈ ૨૦૨૫ માં રશિયા તાલિબાન સરકારને સત્તાવાર રીતે માન્યતા આપનારો પહેલો દેશ બની ગયો.
મોસ્કો અફઘાનિસ્તાનમાં ISIS અને બીજા કટ્ટરપંથીઓની વધતી હાજરીને લઈને ચિંતિત રહ્યું છે, જેની અસર આ વિસ્તારના અન્ય ઉગ્રવાદી જૂથોના સમર્થનથી યુરેશિયા સુધી ફેલાઈ શકે છે. પાકિસ્તાન પર અફઘાનિસ્તાનમાં ISIS ને Fund આપવાનો અને તેની મદદ કરવાનો આરોપ લગાવવામાં આવ્યો છે.
આ મહિનાની શરૂઆતમાં શોઈગુએ દાવો કર્યો હતો કે ૨૦ થી વધુ હથિયારબંધ જૂથો સાથે જોડાયેલા ૧૮,૦૦૦ થી ૨૩,૦૦૦ લડવૈયાઓ અફઘાનિસ્તાનમાં સક્રિય છે. તેમણે આતંકવાદ અને નશીલા પદાર્થોની તસ્કરીને મધ્ય એશિયાની સ્થિરતા માટે મોટા ખતરા તરીકે ગણાવ્યા.
