Donald Trump China Visit: અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમની બહુ પ્રતિક્ષિત ચીન મુલાકાતે પહોંચી રહ્યા છે. ઈરાન યુદ્ધ વચ્ચે ટ્રમ્પની ચીન યાત્રા પર દુનિયાની નજર ટકેલી છે. એટલું જ નહીં ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની આ યાત્રા ચીન સાથે ઘણા વર્ષો સુધી અમેરિકાના સંબંધોનો આધાર બની શકે છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ પોતાની સાથે અમેરિકન બિઝનેસમેનનું મોટું પ્રતિનિધિમંડળ લઈને જઈ રહ્યા છે. અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિને આશા છે કે ચીન જ તેમને હોર્મુઝ સ્ટ્રેટના સંકટમાંથી બહાર કાઢી શકે છે. ઈરાનનું સૌથી મોટું તેલ ખરીદનાર ચીન જ છે. આ દરમિયાન ટ્રમ્પની યાત્રા પહેલા ચીને અમેરિકાને મોટી ચેતવણી આપી છે. ચીને કહ્યું છે કે તેની 4 રેડલાઈન છે જેને પડકાર ફેંકવો જોઈએ નહીં. આવો જાણીએ કે ચીનની 4 રેડલાઈન શું-શું છે…
ચીનના અમેરિકા સ્થિત દૂતાવાસે આ 4 રેડલાઈન જણાવી છે. ચીને કહ્યું કે તેની પહેલી રેડલાઈન તાઈવાનનો સવાલ છે. ચીનનું કહેવું છે કે તાઈવાન તેનો હિસ્સો છે અને તે તેના પર બળપૂર્વક કબજો કરશે. બીજી તરફ તાઈવાનની અમેરિકા સાથે સંરક્ષણ સંધિ છે અને જાપાન તથા ફિલિપિન્સ જેવા દેશો ચીની કબજાને ખતરા તરીકે જુએ છે. જાપાન અને ફિલિપિન્સ બંને અમેરિકાના સાથી દેશો છે. ચીને કહ્યું કે બીજી રેડલાઈન લોકશાહી અને માનવાધિકાર છે. અમેરિકા અવારનવાર આરોપ લગાવતું રહે છે કે ચીનમાં માનવાધિકારોનું ઉલ્લંઘન થઈ રહ્યું છે. ખાસ કરીને ઉઈગુર બહુમતી ધરાવતા શિનજિયાંગ પ્રાંતમાં સ્થિતિ જેલ જેવી છે.
શી જિનપિંગને મળવા પર શું બોલ્યા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ
ચીને જે ત્રીજી રેડલાઈન રાખી છે, તે ચીનની રાજકીય સિસ્ટમ છે જેમાં માત્ર એક જ કમ્યુનિસ્ટ પાર્ટીનું શાસન છે. ચીનની ચોથી રેડલાઈન ચીનના વિકાસનો અધિકાર છે. ચીને કહ્યું છે કે આ ચારેયને આવશ્યક રીતે પડકારવામાં આવવી જોઈએ નહીં. બીજી તરફ, ટ્રમ્પે ચીન પ્રવાસે રવાના થતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથેના પોતાના સંબંધોના વખાણ કર્યા અને કહ્યું કે તેમને આ યાત્રા દરમિયાન ઉત્તમ મુલાકાતની આશા છે. ઈરાન સંકટ, વૈશ્વિક વેપાર અને ઉર્જા સુરક્ષાને લઈને વધતા તણાવ વચ્ચે ટ્રમ્પનું આ નિવેદન ઘણું મહત્વનું માનવામાં આવી રહ્યું છે.
વ્હાઇટ હાઉસથી ચીન રવાના થતા પહેલા રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે મીડિયા સાથે વાતચીતમાં કહ્યું કે અમેરિકા અને ચીન દુનિયાની બે સૌથી મોટી શક્તિઓ છે અને બંને દેશો વચ્ચે સંબંધો ‘મજબૂત અને સ્થિર’ છે. તેમણે કહ્યું, ‘રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે મારા સંબંધો શાનદાર છે. અમે હંમેશા સારી રીતે સાથે રહ્યા છીએ અને ચીન સાથે કામ કરવું ઘણું સારું રહ્યું છે.’ ટ્રમ્પે સંકેત આપ્યો કે આ શિખર વાર્તામાં વેપાર સૌથી મોટો મુદ્દો રહેશે. તેમણે કહ્યું, ‘અમારા ચીન સાથે મોટા સંબંધો છે. અમે બંને સુપરપાવર છીએ અને ઘણા મહત્વના મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરવાની છે. સૌથી વધુ ફોકસ વેપાર પર રહેશે.’
રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ આ વર્ષના અંતમાં અમેરિકા આવશે. આ પણ ઘણું રોમાંચક હશે. — ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિએ એવો પણ ખુલાસો કર્યો કે શી જિનપિંગ આ વર્ષના અંત સુધીમાં અમેરિકાની મુલાકાત લઈ શકે છે. ઈરાન સંકટ પર પણ ટ્રમ્પે ચીનની સંભવિત ભૂમિકાનો ઉલ્લેખ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે જો શી જિનપિંગ આ બાબતમાં મદદ કરી શકે છે, તો તેનું સ્વાગત થશે. જોકે, તેમણે એવો પણ દાવો કર્યો કે અમેરિકા સ્થિતિને પૂરી રીતે નિયંત્રિત કરી રહ્યું છે. ટ્રમ્પે કહ્યું, “ઈરાન સૈન્ય રીતે નબળું પડી ચૂક્યું છે. કાં તો તેઓ સાચો રસ્તો અપનાવશે અથવા અમે બાકીનું કામ પૂરું કરીશું.”
ટ્રમ્પે ચીનની તાકાતનો સ્વીકાર કર્યો
અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે અમેરિકા-ચીન આર્થિક સંબંધોને બંને દેશો માટે ફાયદાકારક ગણાવ્યા. તેમણે કહ્યું, ‘અમે ચીન સાથે ઘણો મોટો વેપાર કરીએ છીએ. અમે પણ ફાયદો ઉઠાવી રહ્યા છીએ અને ચીન પણ. અમારા સંબંધો સારા છે.’ પોતાની યાત્રાના હેતુ પર ટ્રમ્પે કહ્યું કે આ પ્રવાસ માત્ર વેપાર નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક વ્યૂહાત્મક સંતુલનના હિસાબથી પણ મહત્વપૂર્ણ છે. તેમણે અમેરિકાને દુનિયાની સૌથી મજબૂત સૈન્ય શક્તિ ગણાવતા કહ્યું કે ચીનને બીજો સૌથી શક્તિશાળી દેશ માનવામાં આવે છે.
નોંધનીય છે કે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં અમેરિકા અને ચીનના સંબંધોમાં વેપાર, ટેકનોલોજી, તાઈવાન, સપ્લાય ચેઈન અને ઈન્ડો-પેસિફિક ક્ષેત્રને લઈને અનેક મતભેદો રહ્યા છે. આમ છતાં બંને દેશો સતત ઉચ્ચસ્તરીય રાજદ્વારી સંપર્ક જાળવી રહ્યા છે, જેથી સંબંધોમાં વધુ તણાવ ન વધે. બીજી તરફ ભારત પણ આ બદલાતા અમેરિકા-ચીન સમીકરણ પર ચાંપતી નજર રાખી રહ્યું છે, કારણ કે તેની અસર પ્રાદેશિક સુરક્ષા, વેપાર માર્ગો અને ઈન્ડો-પેસિફિક વ્યૂહરચના પર પડી શકે છે.
