Aircrew Cancer Risk: આકાશમાં હજારો કલાક વિતાવતા પાઇલટ અને ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટ્સને લાંબા સમય સુધી એક એવા જોખમનો સામનો કરવો પડી શકે છે, જેના પર હવે નવી રિસર્ચે ચિંતા વધારી છે. એક સ્ટડીમાં જાણવા મળ્યું છે કે 500થી વધુ અલગ-અલગ વ્યવસાયોની સરખામણીમાં ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટ્સ અને પાઇલટ્સમાં રેડિયેશન સાથે જોડાયેલા કેન્સરના કારણે થતા મૃત્યુનું પ્રમાણ સૌથી વધુ હતું. રિસર્ચરે તેની પાછળ ઉડાન દરમિયાન લાંબા સમય સુધી કોસ્મિક રેડિયેશનના સંપર્કને સંભવિત કારણ તરીકે જોયું છે. આ સ્ટડી Harvard Medical Schoolના રિસર્ચરે કરી છે અને તેના તારણો JAMA Internal Medicineમાં પ્રકાશિત થયા છે.
1.27 કરોડથી વધુ લોકોના આંકડાનું એનાલિસિસ કરવામાં આવ્યું
રિસર્ચરે અમેરિકામાં 2020થી 2024 વચ્ચે થયેલા લગભગ 1.27 કરોડ મૃત્યુના ડેથ સર્ટિફિકેટ સાથે જોડાયેલા આંકડાનું એનાલિસિસ કર્યું. આ દરમિયાન 503 અલગ-અલગ વ્યવસાયોને સામેલ કરવામાં આવ્યા અને એવા કેન્સરથી થતા મૃત્યુની સરખામણી કરવામાં આવી, જેને રેડિયેશનના સંપર્ક સાથે જોડી શકાય છે. રિસર્ચમાં ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટ્સ પ્રથમ સ્થાને રહ્યા, જ્યારે પાઇલટ્સ બીજા સ્થાને હતા. બંને વ્યવસાયોમાં રેડિયેશન સાથે જોડાયેલા કેન્સરના કારણે થતા મૃત્યુનું પ્રમાણ સ્ટડીમાં સામેલ અન્ય ઘણા વ્યવસાયોની સરખામણીએ વધુ જોવા મળ્યું. તેમાં ન્યુક્લિયર મેડિસિન સાથે જોડાયેલા કેટલાક વ્યવસાયો પણ સામેલ હતા.
રિસર્ચર અનુસાર, અન્ય વ્યવસાયોની સરખામણીએ ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટ્સમાં રેડિયેશન સાથે જોડાયેલા કેન્સરથી મૃત્યુનું જોખમ લગભગ 50 ટકા વધારે હતું. જ્યારે પાઇલટ્સમાં આ આંકડો લગભગ 36 ટકા વધારે જોવા મળ્યો. જોકે, સ્ટડીમાં એક મહત્વની વાત એ પણ સામે આવી કે એરક્રૂમાં કુલ મળીને દરેક પ્રકારના કેન્સરનું સ્તર અસામાન્ય રીતે વધારે નહોતું. જે કેન્સરને રેડિયેશન સાથે સંબંધિત માનવામાં આવતા નથી, તેમાં પાઇલટ અને ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટ્સના પરિણામો સ્ટડીમાં સામેલ અન્ય વ્યવસાયોની વચ્ચેના સ્તરની નજીક હતા.
ઉડાન દરમિયાન કોસ્મિક રેડિયેશન શા માટે ચિંતાનો વિષય છે?
આ સ્ટડીમાં સૌથી મોટી ચિંતા કોસ્મિક રેડિયેશનને લઈને વ્યક્ત કરવામાં આવી છે. અંતરિક્ષમાંથી આવતા ઉચ્ચ ઊર્જાવાળા કણોથી પૃથ્વીનું વાતાવરણ આપણને મોટા પ્રમાણમાં સુરક્ષા આપે છે. પરંતુ જેમ જેમ ઊંચાઈ વધે છે, તેમ આ સુરક્ષા ઘટતી જાય છે. કમર્શિયલ ફ્લાઇટ જે ઊંચાઈએ ઉડે છે, ત્યાં કોસ્મિક રેડિયેશનનો સંપર્ક જમીનની સરખામણીએ વધારે હોઈ શકે છે. પાઇલટ અને ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટ્સ પોતાની કારકિર્દીમાં હજારો કલાક આ જ ઊંચાઈએ વિતાવે છે, તેથી તેમના કુલ એક્સપોઝર પર વૈજ્ઞાનિકોની નજર છે.
આ એક્સપોઝર દરેક વ્યક્તિમાં એકસરખું હોતું નથી. ફ્લાઇટ કેટલા સમયની છે, વિમાન કયા રૂટ પરથી જઈ રહ્યું છે અને ઉડાન કયા અક્ષાંશ પરથી પસાર થાય છે, જેવા ઘણા પરિબળો રેડિયેશનની માત્રાને અસર કરી શકે છે. અંદાજ મુજબ, એરક્રૂના સભ્યો દર વર્ષે લગભગ 3થી 6 મિલીસિવર્ટ કોસ્મિક રેડિયેશનના સંપર્કમાં આવી શકે છે. તેની સરખામણીએ વર્ષમાં 10 ક્રોસ-કન્ટ્રી રિટર્ન ફ્લાઇટ કરનાર એક સામાન્ય મુસાફરને લગભગ 0.4 મિલીસિવર્ટ રેડિયેશન મળવાનું અનુમાન કરવામાં આવ્યું છે.
શું માત્ર રેડિયેશન જ કેન્સર માટે જવાબદાર છે?
રિસર્ચરે જણાવ્યું છે કે આ સ્ટડીના આધારે કોસ્મિક રેડિયેશનને કેન્સરના મૃત્યુનું સીધું કારણ કહી શકાય નહીં. પાઇલટ અને ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટ્સની લાઇફસ્ટાઇલ અને કામકાજ સાથે જોડાયેલા અન્ય પરિબળો પણ કેન્સરના જોખમને અસર કરી શકે છે. એક્સપર્ટે વિમાનની બારીઓમાંથી આવતા અલ્ટ્રાવાયોલેટ રેડિયેશન, રાત્રિની ફ્લાઇટ, શિફ્ટ ડ્યુટી અને શરીરની કુદરતી બાયોલોજિકલ ક્લોકમાં થતા ફેરફારને પણ સંભવિત પરિબળો તરીકે જોયા છે. સતત અલગ-અલગ ટાઇમ ઝોનમાં મુસાફરી કરવાથી અને અનિયમિત કામના કલાકોથી ઊંઘ અને શરીરની સર્કેડિયન રિધમ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
તેથી એવું કહેવું યોગ્ય નહીં હોય કે દરેક પાઇલટ અથવા ફ્લાઇટ એટેન્ડન્ટને માત્ર કોસ્મિક રેડિયેશનના કારણે કેન્સરનું જોખમ વધી જાય છે. સ્ટડી મુખ્યત્વે એક એવા પેટર્ન તરફ સંકેત કરે છે, જેના પર આગળ વધુ ઊંડાણપૂર્વક તપાસ કરવાની જરૂર છે.
શું એરક્રૂ માટે વધુ સુરક્ષાની જરૂર છે?
રિસર્ચર્સનું કહેવું છે કે આ તારણો એરક્રૂ માટે કાર્યસ્થળ પર રેડિયેશનથી સુરક્ષા સાથે જોડાયેલા નિયમો પર ફરીથી વિચારવાની જરૂરિયાત દર્શાવે છે. અમેરિકામાં Federal Aviation Administration એરક્રૂને આયોનાઇઝિંગ રેડિયેશનના સંપર્કમાં આવતું વ્યવસાયિક જૂથ માને છે. જોકે, સ્ટડીમાં રિસર્ચર્સે એ પણ જણાવ્યું કે અમેરિકામાં એરક્રૂ પર અન્ય રેડિયેશનના સંપર્કમાં કામ કરતા કર્મચારીઓની જેમ ફેડરલ સ્તરે ડોઝ લિમિટ અથવા નિયમિત મોનિટરિંગની ફરજિયાત વ્યવસ્થા નથી. આ જ કારણથી વૈજ્ઞાનિકોએ એરક્રૂના એક્સપોઝરના સ્તર અનુસાર વધુ સારી સુરક્ષા વ્યવસાયો પર વિચાર કરવાની વાત કરી છે.
