Anti Cancer Generic Medicine: ભારતમાં કેન્સરની મોંઘી દવાઓને સસ્તી કરવા અને લાખો દર્દીઓ સુધી તેમની પહોંચ વધારવા અંગે કેરળ હાઇકોર્ટમાં એક કેસ ચાલી રહ્યો છે. આ કેસમાં મોટી ફાર્મા કંપનીઓએ સસ્તા જેનરિક વર્ઝનની તરફેણમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીનો વિરોધ કર્યો છે. મામલો સ્તન કેન્સરની બે મુખ્ય દવાઓ રિબોસિક્લિબ (Ribociclib) અને એબેમાસિક્લિબ (Abemaciclib) સાથે જોડાયેલો છે.
ભારતમાં વેચાણનો નાનો હિસ્સો
મામલામાં રજૂ કરવામાં આવેલા આંકડા અનુસાર, નોવાર્ટિસે 2020થી 2025 વચ્ચે રિબોસિક્લિબનું સમગ્ર વિશ્વમાં આશરે 12.7 અબજ ડૉલરનું વેચાણ કર્યું. ભારતમાં આ જ સમયગાળા દરમિયાન તેનું વેચાણ આશરે 5.57 કરોડ ડૉલર રહ્યું, જે વૈશ્વિક વેચાણના આશરે 0.4% જેટલું છે.
આ જ રીતે એલી લિલીની એબેમાસિક્લિબનું 2020થી 2025 વચ્ચે વૈશ્વિક વેચાણ આશરે 19.6 અબજ ડૉલર રહ્યું, જ્યારે ભારતમાં વેચાણ આશરે 3.15 કરોડ ડૉલર રહ્યું. આ વૈશ્વિક વેચાણના આશરે 0.16% જેટલું છે. ભારત સંબંધિત વેચાણના આંકડા માર્કેટ રિસર્ચ ફર્મ IPSOS પાસેથી લેવામાં આવ્યા છે, જ્યારે વૈશ્વિક વેચાણના આંકડા કંપનીઓના રિપોર્ટમાંથી લેવામાં આવ્યા છે.
કંપનીઓએ આ તર્ક આપ્યા અને હકીકત
ટફ્ટ્સ સેન્ટરના રિપોર્ટ પર સવાલ
- દવા કંપનીઓએ પોતાના જવાબી સોગંદનામામાં તર્ક આપ્યો કે તેમણે આ બંને દવાઓ વિકસાવવા માટે મોટી રકમ ખર્ચી છે, જોકે તેમણે વિકાસની ચોક્કસ કિંમત જાહેર કરી નથી.
- ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગના સમર્થનવાળા ટફ્ટ્સ સેન્ટર ફૉર ધ સ્ટડી ઑફ ડ્રગ ડેવલપમેન્ટ (Tufts Center)ના એક અભ્યાસ અનુસાર, એક નવી દવાને બજારમાં લાવવામાં સરેરાશ 2.6 અબજ ડૉલરનો ખર્ચ થાય છે.
- હકીકત: આ અભ્યાસની સતત ટીકા થતી રહી છે કે તે ઊંચી કિંમતોને યોગ્ય ઠેરવવા માટે ખર્ચને વધારીને દર્શાવે છે. જો આ આંકડાને સાચો પણ માનવામાં આવે, તો પણ બંને કંપનીઓ પોતાની કિંમતની અનેક ગણી વસૂલાત પહેલેથી જ કરી ચૂકી છે.
ક્લિનિકલ ટ્રાયલનો વાસ્તવિક ખર્ચ
- નૉલેજ ઇકોલૉજી ઇન્ટરનેશનલ (KEI)ના કાર્યકારી નિર્દેશક જૅમી લવના સોગંદનામા અનુસાર, નોવાર્ટિસે રિબોસિક્લિબના ટ્રાયલ પર 49.45 કરોડ ડૉલર અને લિલીએ એબેમાસિક્લિબ પર 46.9 કરોડ ડૉલરથી વધુ ખર્ચ કર્યા.
- અરજદારો તરફથી રજૂ કરવામાં આવેલી તાજેતરની ગણતરી અનુસાર, રિબોસિક્લિબના ક્લિનિકલ ટ્રાયલનો ખર્ચ આશરે 66.75 કરોડ ડૉલર અને એબેમાસિક્લિબનો ખર્ચ 63.3 કરોડ ડૉલરથી વધુ થાય છે.
કંપની ગોળી વેચીને કેટલી કમાણી કરી રહી છે?
- યેલ યુનિવર્સિટીની દવા ખર્ચ નિષ્ણાત ડૉ. મેલિસા બાર્બરની ગણતરીનો પણ આ કેસમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો.
- તેમના અનુસાર, 200 mg રિબોસિક્લિબ ટેબ્લેટની મેન્યુફેક્ચરિંગ કિંમત આશરે 0.85 ડૉલર એટલે કે લગભગ 81 રૂપિયા હોઈ શકે છે, જો APIનું ઉત્પાદન કંપની પોતે કરે.
- APIની આયાત કરવામાં આવે તો આ કિંમત આશરે 1.29 ડૉલર એટલે કે લગભગ 123 રૂપિયા થઈ શકે છે.
- સારવાર અનુસાર દરરોજ 3 ગોળીઓ, 21 દિવસ માટે લેવામાં આવે તો દર મહિને ખર્ચ 5100 રૂપિયાથી 7750 રૂપિયા વચ્ચે આવે છે.
- તેની સામે રિબોસિક્લિબ બનાવતી કંપની નોવાર્ટિસ ભારતમાં દર્દીઓ પાસેથી દર મહિને 78,400 રૂપિયા વસૂલી રહી છે.
97% સુધી ઘટી શકે કિંમત
કેસમાં એ પણ જણાવવામાં આવ્યું કે ભારતમાં જેનરિક દવાઓના ઉત્પાદનથી અનેક મોંઘી દવાઓની કિંમતમાં ભારે ઘટાડો થયો છે. બાયરની પેટન્ટ ધરાવતી કિડની અને લિવર કેન્સરની દવા Nexavarની કિંમત આશરે 5,500 ડૉલર પ્રતિ મહિનો હતી, જ્યારે Natcoના જેનરિક વર્ઝનની કિંમત આશરે 175 ડૉલર હોવાનું જણાવાયું.
હેપેટાઇટિસ-Cની સારવારમાં ઉપયોગમાં લેવાતી sofosbuvir અને dataclavir દવાનો અમેરિકામાં ખર્ચ આશરે 1.5 લાખ ડૉલર સુધી હોવાનું જણાવાયું, જ્યારે ભારતમાં જેનરિક ઉત્પાદન બાદ તે આશરે 200-350 ડૉલરમાં ઉપલબ્ધ થઈ.
મામલો શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
કેરળ હાઇકોર્ટમાં ચાલી રહેલો આ કેસ કેન્સર જેવી ગંભીર બીમારીઓની મોંઘી પેટન્ટ ધરાવતી દવાઓ અને તેમના સસ્તા જેનરિક વિકલ્પોની ઉપલબ્ધતા સાથે જોડાયેલો છે. અરજીમાં સરકાર પાસે કિંમત ઘટાડવા માટે હસ્તક્ષેપની માંગ કરવામાં આવી છે, જ્યારે સંબંધિત ફાર્મા કંપનીઓ પોતાના રિસર્ચ અને ડેવલપમેન્ટ ખર્ચનો હવાલો આપીને તેનો વિરોધ કરી રહી છે.
