Arboviral Diseases: ચોમાસાની ઋતુ આવતાની સાથે જ સમગ્ર વિશ્વમાં આર્બોવાયરલ રોગોનું જોખમ ઝડપથી વધી જાય છે. દર વર્ષે હજારો લોકો આ રોગોને કારણે મૃત્યુ પામે છે. આર્બોવાયરલ રોગો એ વાયરલ રોગો છે જે ચેપગ્રસ્ત જંતુઓ, મુખ્યત્વે મચ્છર અને જીવાતના કરડવાથી મનુષ્યોમાં ફેલાય છે. આ રોગો હળવો તાવ અને ફોલ્લીઓથી લઈને એન્સેફાલીટીસ અને હેમોરહેજિક તાવ જેવી ગંભીર ન્યુરોલોજીકલ ગૂંચવણોનું કારણ બને છે.
ડેન્ગ્યુ, પીળો તાવ, ઝિકા અને ચિકનગુનિયા જેવા રોગો દેશમાં આર્બોવાયરલ રોગોના સૌથી સામાન્ય પ્રકાર છે.
વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠન (WHO) એ આ રોગોથી પીડિત લોકોની સારવાર માટે પહેલીવાર ‘ગ્લોબલ ક્લિનિકલ માર્ગદર્શિકા’ જારી કરી છે. WHO એ તેના અહેવાલમાં જણાવ્યું છે કે આર્બોવાયરલ રોગો મુખ્યત્વે એડીસ મચ્છરો દ્વારા ફેલાય છે. તે વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય માટે વધતો ખતરો છે, ખાસ કરીને આબોહવા પરિવર્તન, શહેરીકરણ અને વધતી જતી માનવ ગતિશીલતાના સંદર્ભમાં.
વિશ્વભરમાં 5.6 અબજથી વધુ લોકો આર્બોવાયરલ ચેપના જોખમમાં છે, તેથી આરોગ્ય નિષ્ણાતો પાસે આ રોગોનું અસરકારક રીતે સંચાલન કરવા અને સારવાર પૂરી પાડવા માટે માર્ગદર્શિકા હોવી જોઈએ.
મચ્છરજન્ય રોગોનો ભય
WHO દ્વારા જારી કરાયેલ પ્રોટોકોલ પર નજર નાખતા પહેલા, સૌ પ્રથમ એ જાણવું મહત્વપૂર્ણ છે કે ડેંગ્યુ-ચિકનગુનિયા જેવા રોગો આરોગ્ય સેવાઓ માટે કેવી રીતે પડકારો વધારી રહ્યા છે?
ડેંગ્યુ તાવ એક ગંભીર વૈશ્વિક આરોગ્ય ચિંતા છે, જેમાં દર વર્ષે લાખો કેસ નોંધાયા છે. વર્ષ 2024 માં, વૈશ્વિક સ્તરે 1.41 કરોડ ડેંગ્યુ કેસ નોંધાયા હતા.
તે જ સમયે, ચિકનગુનિયાના 6.20 લાખથી વધુ કેસ નોંધાયા હતા. આ રોગોને કારણે, ચોમાસાના દિવસોમાં દર વર્ષે આરોગ્ય સેવાઓ પર વધારાનું દબાણ પણ વધે છે.
આ સમસ્યાઓને ધ્યાનમાં રાખીને, વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને હવે સારવાર માર્ગદર્શિકા જારી કરી છે.
શંકાસ્પદ દર્દીઓ અને હળવી બીમારી ધરાવતા લોકો માટે પ્રોટોકોલ
WHO દ્વારા જારી કરાયેલ પ્રોટોકોલ મુજબ, શંકાસ્પદ દર્દીઓ અને હળવી બીમારી ધરાવતા લોકોએ કેટલીક બાબતો પર ધ્યાન આપવું જોઈએ.
દર્દીઓને ડિહાઇડ્રેશનથી બચાવવા માટે મૌખિક પ્રવાહી સારવાર (ORS અને અન્ય સારવાર) નો ઉપયોગ કરો.
પીડા અથવા તાવની સારવાર માટે પેરાસીટામોલનો ઉપયોગ કરો.
નોન-સ્ટીરોઈડલ એન્ટી-ઈન્ફ્લેમેટરી દવાઓ (NSAIDs) ટાળો.
હળવા દર્દીઓમાં કોર્ટીકોસ્ટેરોઈડ્સનો ઉપયોગ ટાળો.
વિશ્વ આરોગ્ય સંગઠને જણાવ્યું હતું કે આ ભલામણો નવીનતમ ઉપલબ્ધ પુરાવા પર આધારિત છે અને નવા ડેટા બહાર આવતાં અપડેટ કરવામાં આવશે. આ સૂચનો એવા વિસ્તારોમાં સારવાર અને સારા સ્વાસ્થ્ય પરિણામોમાં મદદ કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ હોઈ શકે છે જ્યાં આર્બોવાયરલ રોગો ખૂબ સામાન્ય છે.
હવે ગંભીર (હોસ્પિટલમાં દાખલ) અથવા પુષ્ટિ થયેલ આર્બોવાયરલ દર્દીઓ માટે જારી કરાયેલ પ્રોટોકોલ જાણો
ગંભીર દર્દીઓની સારવાર માટે ઇન્ટ્રાવેનસ હાઇડ્રેશન (ડ્રિપ્સ) નો ઉપયોગ કરો.
ગંભીર કિસ્સાઓમાં પણ કોર્ટીકોસ્ટેરોઈડ્સ અને ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન થેરાપી ટાળો.
ઓછી પ્લેટલેટ ગણતરીવાળા દર્દીઓમાં પ્લેટલેટ ટ્રાન્સફ્યુઝન ટાળો જ્યાં સુધી રક્તસ્ત્રાવ ન થાય.
પીળા તાવને કારણે લીવર નિષ્ફળતાના કિસ્સાઓમાં ઇન્ટ્રાવેનસ N-એસિટિલસિસ્ટીનનો ઉપયોગ કરો.
પીળા તાવ માટે મોનોક્લોનલ ઇમ્યુનોગ્લોબ્યુલિન TY014 અને સોફોસબુવીર જેવી પ્રાયોગિક ઉપચારનો ઉપયોગ ફક્ત સંશોધન પરિસ્થિતિઓમાં જ કરો.
