Diabetes impact on women after 40: મહિલાઓ માટે ૪૦ની ઉંમર પરિવર્તનનો તબક્કો હોય છે. આ ઉંમરે તેમના શરીરમાં ધીરે ધીરે ફેરફારો થવા લાગે છે અને અનેક રોગો પણ ઘેરી લે છે. મેનોપોઝ પછી મહિલાઓમાં એસ્ટ્રોજનનું સ્તર ઓછું થઈ જાય છે, તેથી તેઓ એસ્ટ્રોજન સાથે જોડાયેલી કેટલીક કુદરતી હાર્ટ સેફ્ટી સિસ્ટમ ગુમાવી દે છે. જો ડાયાબિટીસની સાથે એસ્ટ્રોજનનું સ્તર ઓછું હોય, તો હાઈ બ્લડ પ્રેશર, ધમનીઓમાં અવરોધ અને હાર્ટ એટેક આવવાની શક્યતા ઘણી વધી જાય છે.
પુરુષોની સરખામણીમાં ડાયાબિટીસથી પીડાતી મહિલાઓમાં હૃદય સંબંધિત જટિલતાઓ વિકસિત થવાની શક્યતા વધુ હોય છે. મહિલાઓમાં કેટલાક લક્ષણો ખૂબ જ સૂક્ષ્મ હોય છે, જેમ કે થાક, શ્વાસ લેવામાં તકલીફ, જડબામાં દુખાવો કે ઉબકા આવવા, જેના કારણે હૃદય સંબંધિત સમસ્યાઓને ઓળખવી મુશ્કેલ બની જાય છે અને નિદાનમાં વિલંબ થાય છે.
ડાયાબિટીસની હાર્ટ હેલ્થ પર અસર
ચાલીસ વર્ષની ઉંમર પછી મહિલાઓમાં ડાયાબિટીસને કારણે હૃદયરોગનું જોખમ નોંધપાત્ર રીતે વધી જાય છે. સતત હાઈ બ્લડ શુગરનું સ્તર રક્તવાહિનીઓને નુકસાન પહોંચાડે છે અને ધમનીઓની દીવાલોમાં ફેટ (ચરબી) ના જમાવને વધારે છે. સમય જતાં આ પ્રક્રિયા કોરોનરી ધમનીઓને સાંકડી કરી દે છે અને હાઈ બ્લડ પ્રેશર, હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકની શક્યતાને વધારી દે છે.
ભારતીય મહિલાઓમાં મેટાબોલિઝમ સંબંધિત વિકારો પ્રત્યે આનુવંશિક સંવેદનશીલતા વધુ હોય છે, જે આ જોખમને વધુ વધારે છે. હાર્ટ હેલ્થની રક્ષા માટે નિયમિતપણે હૃદયની તપાસ, લિપિડ પ્રોફાઇલ અને શુગર લેવલને કંટ્રોલમાં રાખવું મહત્વપૂર્ણ છે.
ડાયાબિટીસથી UTI નું જોખમ
ડાયાબિટીસથી ગ્રસ્ત મહિલાઓને યુરિન ઇન્ફેક્શન એટલે કે UTI થવું એક સામાન્ય સમસ્યા છે. યુરિનમાં ગ્લુકોઝની અતિશયતાને કારણે બેક્ટેરિયાને વધવા માટે અનુકૂળ વાતાવરણ મળી જાય છે. ડાયાબિટીસ શરીરની રોગપ્રતિકારક શક્તિને પણ નબળી પાડી શકે છે, જેનાથી UTI વારંવાર થઈ શકે છે.
મેનોપોઝની આસપાસના વર્ષોમાં હોર્મોનલ ફેરફારને કારણે મહિલાઓની કુદરતી રક્ષા પ્રણાલી નબળી પડવા લાગે છે. મહિલાઓને પેશાબ કરતી વખતે બળતરા કે વારંવાર પેશાબ કરવાની ઈચ્છા થઈ શકે છે. પૂરતા પ્રમાણમાં પાણી પીવું અને બ્લડ શુગરને સાવચેતીપૂર્વક નિયંત્રિત કરવાથી આ સમસ્યાઓને ઓછી કરી શકાય છે.
વજન વધવું અને મેટાબોલિઝમ પર અસર
ડાયાબિટીસ ઇન્સ્યુલિન પ્રતિરોધ અને ધીમા ચયાપચય (મેટાબોલિઝમ) ને કારણે વજન વધારવામાં ફાળો આપે છે. ડાયાબિટીસથી પીડાતી ઘણી મહિલાઓમાં પેટની ચરબી ધીરે ધીરે વધવા લાગે છે, જેનાથી બ્લડ શુગરને કંટ્રોલ કરવું મુશ્કેલ બની જાય છે. રેગ્યુલર એક્સરસાઇઝ, ફાઇબર અને લો ફેટ પ્રોટીનથી ભરપૂર સંતુલિત ભોજન અને નિયમિત ઊંઘ મેટાબોલિઝમનું સંતુલન જાળવવામાં મદદરૂપ થાય છે.
ઝડપથી વધતી ઉંમર અને હોર્મોનલ ફેરફાર
લાંબા સમય સુધી વધેલા હાઈ શુગર લેવલને કારણે ઓક્સિડેટીવ સ્ટ્રેસ પણ વધવા લાગે છે, જે ત્વચા, રક્તવાહિનીઓ અને આંતરિક અંગોને અસર કરે છે. આનાથી મહિલાઓને થાક, ઘા રુઝાવવામાં વિલંબ અને ત્વચામાં જલ્દી વૃદ્ધાવસ્થા આવવા જેવા લક્ષણો દેખાઈ શકે છે.
ડાયાબિટીસ હોર્મોન્સના સંતુલનને બગાડીને મેનોપોઝના સમયને પણ પ્રભાવિત કરી શકે છે. આના કારણે મહિલાઓને હોટ ફ્લેશ, અનિયમિત પીરિયડ્સ, લાગણીઓમાં ઉતાર-ચઢાવ અને ઊંઘમાં ગરબડ જેવા લક્ષણો સમય કરતા પહેલા દેખાઈ શકે છે.
સ્વસ્થ રહેવા માટે જાગૃતિ જરૂરી
૪૦ની ઉંમર પછી દરેક મહિલાને ડાયાબિટીસ થાય તે જરૂરી નથી. હેલ્ધી ડાયટ, એક્ટિવ લાઈફસ્ટાઈલ અને નિયમિત હેલ્થ ચેકઅપથી મહિલાઓ પોતાને ડાયાબિટીસના રોગથી દૂર રાખી શકે છે. જાગૃતિ અને સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે સચેત રહીને મહિલાઓ ૪૦ની ઉંમર પછી પણ સ્વસ્થ રહી શકે છે.
