World brain tumor day 2025 : મગજ સંબંધિત સમસ્યાઓ વૈશ્વિક સ્તરે આરોગ્ય સેવાઓ પર વધારાનો બોજ બની રહે છે. બ્રેઈન ટ્યુમર એક એવી ગંભીર સમસ્યા છે જેના કારણે દર વર્ષે લાખો લોકો મૃત્યુ પામે છે.
જો આપણે 2022 ના આંકડા પર નજર કરીએ તો, જાણવા મળે છે કે આ વર્ષે વિશ્વભરમાં મગજ અને સેન્ટ્રલ નર્વસ સિસ્ટમમાં ટ્યુમરના અંદાજિત 3.22 નવા કેસ નોંધાયા છે. તે જ સમયે, દર વર્ષે બ્રેઈન ટ્યુમર અથવા તેના કારણે થતા કેન્સરથી 2.5 લાખથી વધુ લોકો મૃત્યુ પામે છે. બધા લોકોએ આ ભય વિશે સાવચેત રહેવા માટે પગલાં લેતા રહેવું જોઈએ.
દર વર્ષે 8 જૂને વિશ્વ ટ્યુમર દિવસ ઉજવવામાં આવે છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય મગજની ટ્યુમર અને તેના પડકારો વિશે જાગૃતિ લાવવાનો, દર્દીઓ-પરિવારો, તબીબી વ્યાવસાયિકો અને સંશોધકોને એકસાથે લાવવાનો છે.
જો આપણે આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, ફક્ત અમેરિકામાં જ 1 મિલિયન (10 લાખ) થી વધુ લોકો બ્રેઈન ટ્યુમર સાથે જીવી રહ્યા છે. 100 થી વધુ વિવિધ પ્રકારના પ્રાથમિક બ્રેઈન ટ્યુમર છે, જેમાંથી દરેકના પોતાના પડકારો છે.
મગજની ગાંઠની સમસ્યાઓ
જ્યારે આપણે મગજની ગાંઠનું નામ સાંભળીએ છીએ, ત્યારે દરેકના મનમાં પહેલો વિચાર આવે છે કે તે કેન્સર છે. જોકે, દર વખતે ગાંઠ કેન્સરગ્રસ્ત હોય તે જરૂરી નથી.
કલ્પના કરો કે કોઈ દુશ્મન તમારા પોતાના ચેતા નેટવર્કમાં શાંતિથી તેની સેના વધારી રહ્યો છે. મગજની ગાંઠ બરાબર આવી જ છે, જે ચેતાકોષો વચ્ચે કોષોના વિકાસને કારણે થાય છે. સામાન્ય રીતે આ ગાંઠો કેન્સરગ્રસ્ત નથી હોતી, પરંતુ કેટલાક કિસ્સાઓમાં તે કેન્સરનું જોખમ પણ પેદા કરી શકે છે.
મગજમાં શરૂ થતી મગજની ગાંઠોને પ્રાથમિક મગજની ગાંઠ કહેવામાં આવે છે. કેટલીકવાર, કેન્સર શરીરના અન્ય ભાગોમાંથી પણ મગજમાં ફેલાય છે, આ ગાંઠો ગૌણ મગજની ગાંઠો છે. મગજમાં ગાંઠોનું કદ ખૂબ નાનાથી મોટા સુધી હોય છે. જો તે સમયસર ઓળખાય, તો સર્જરી અને અન્ય સારવાર દ્વારા ગાંઠને દૂર કરી શકાય છે અને દર્દીનો જીવ બચાવી શકાય છે.
મગજમાં ગાંઠ કેવી રીતે ઓળખવી?
ઘણીવાર લોકોને શરૂઆતના તબક્કામાં મગજની ગાંઠના કોઈ લક્ષણો દેખાતા નથી, ખાસ કરીને જો તે ખૂબ નાની હોય. જો કે, જ્યારે તે વધવા લાગે છે, ત્યારે તે ઘણી સમસ્યાઓનું કારણ બની શકે છે.
આમાં સૌથી વધુ મુખ્ય છે તીવ્ર માથાનો દુખાવો, જે સવારે વધુ તીવ્ર હોઈ શકે છે.
હુમલા, વિચારવામાં, બોલવામાં અથવા ભાષા સમજવામાં મુશ્કેલી.
વ્યક્તિત્વમાં ફેરફારની સમસ્યા.
તમારા શરીરના એક ભાગમાં અથવા એક બાજુ નબળાઈ અથવા લકવો જેવી સમસ્યા.
સંતુલન જાળવવામાં મુશ્કેલી અથવા ચક્કર આવવામાં મુશ્કેલી.
દ્રષ્ટિ સમસ્યાઓ અને સાંભળવાની સમસ્યાઓ.
ચહેરા પર નિષ્ક્રિયતા આવે છે અથવા ઝણઝણાટ થાય છે.
ઘણીવાર ઉબકા આવે છે કે ઉલટી થાય છે, મૂંઝવણની સમસ્યા.
આરોગ્ય નિષ્ણાતો શું કહે છે?
રાંચી રિમ્સના ન્યુરોસર્જન ડૉ. વિકાસ કુમાર કહે છે, જોકે માથાનો દુખાવો એક સામાન્ય સમસ્યા છે, પરંતુ કેટલાક પ્રકારના માથાનો દુખાવો મગજની ગાંઠની નિશાની પણ હોઈ શકે છે. તેથી, આ સમસ્યા જે વારંવાર ચાલુ રહે છે તેને બિલકુલ અવગણવી જોઈએ નહીં. દર વખતે પેઇનકિલર્સ લેવા એ યોગ્ય ઉકેલ નથી, તેની તપાસ કરાવવી અને સમસ્યાના કારણોને સમજવું મહત્વપૂર્ણ છે.
ક્લેવલેન્ડ ક્લિનિકના રિપોર્ટ મુજબ, ફક્ત એક તૃતીયાંશ મગજની ગાંઠો કેન્સરનું કારણ બને છે, પરંતુ તે કેન્સરગ્રસ્ત હોય કે ન હોય, મગજની ગાંઠો મગજની કામગીરી અને તમારા સ્વાસ્થ્યને ઘણી રીતે અસર કરી શકે છે. જ્યારે ગાંઠો મોટી થાય છે, ત્યારે તે નજીકની ચેતા, રક્તવાહિનીઓ અને પેશીઓને અસર કરવાનું શરૂ કરે છે, તેથી જ તેનું સમયસર નિદાન અને સારવાર જરૂરી બની જાય છે.
તેનાથી કેવી રીતે બચવું?
ડોકટરો કહે છે કે મગજની ગાંઠને રોકવાનો કોઈ રસ્તો નથી. જો તમને મગજની ગાંઠ થાય છે, તો સમયસર તેની સારવાર કરવી જરૂરી બની જાય છે. મગજની ગાંઠની સારવાર ગાંઠ કેન્સરગ્રસ્ત છે કે નહીં તેના પર આધાર રાખે છે. આમાં, દવાઓ સાથે શસ્ત્રક્રિયા જેવા પગલાં લઈ શકાય છે.
જો તમારા પરિવારમાં મગજની ગાંઠનો ઇતિહાસ હોય, તો તમને પણ તેનું જોખમ હોઈ શકે છે. આ સંદર્ભમાં ડૉક્ટર પાસેથી નિવારણ અને સાવચેતીઓ વિશે માહિતી મેળવો. સ્વસ્થ જીવનશૈલી અને આહાર જાળવી રાખીને કેન્સરનું જોખમ ઘટાડી શકાય છે. પૌષ્ટિક અને કેન્સર વિરોધી ખોરાકને ચોક્કસપણે આહારનો ભાગ બનાવવો જોઈએ.
