World Health Day: દુનિયાભરમાં ૭ એપ્રિલના રોજ ‘વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય દિવસ’ ઉજવવામાં આવે છે, જેથી સ્વાસ્થ્ય પ્રત્યે જાગૃતિ વધારી શકાય. આ વર્ષે ‘વર્લ્ડ હેલ્થ ડે’ ની થીમ છે ‘સ્વાસ્થ્ય માટે એકજૂટ: વિજ્ઞાન સાથે ઉભા રહો’. ભારતની વાત કરીએ તો આપણા દેશમાં છેલ્લા ૨-૩ વર્ષોથી ૬ હેલ્થ પ્રોબ્લેમ ઝડપથી વધી રહ્યા છે. ચિંતાની વાત એ છે કે આ રોગો ઉંમર પહેલા દસ્તક આપવા લાગ્યા છે. આ ખાસ અવસરે અમે આ તમામ ૬ હેલ્થ પ્રોબ્લેમના કારણ અને તેનાથી બચવાના ઉપાયો વિશે જણાવી રહ્યા છીએ.
૧. ભારતની સાયલન્ટ મહામારી ડાયાબિટીસ
મોજૂદ સ્થિતિમાં ભારત વિશ્વના સૌથી વધુ ડાયાબિટીસના દર્દીઓ ધરાવતા દેશોમાંનો એક છે, જ્યાં લગભગ ૭ કરોડ ૭૦ લાખ લોકો ડાયાબિટીસથી પીડિત છે. આવનારા વર્ષોમાં આ સંખ્યામાં ઝડપથી વધારો થવાની આશંકા છે.
શું છે કારણ : ખાન-પાનની ખોટી આદતો, ફિઝિકલ એક્ટિવિટીની અછત અને વધતા તણાવના કારણે યુવાનોમાં પણ ડાયાબિટીસના કેસ વધી રહ્યા છે. દેશના કેટલાક વિસ્તારોમાં માત્ર બે વર્ષમાં જ ડાયાબિટીસના કેસોમાં ભારે માત્રામાં વૃદ્ધિ જોવા મળી છે.
૨. ઉંમર પહેલા વધી રહ્યા છે હૃદયના રોગો
ભારતમાં હૃદય રોગ નાની ઉંમરના લોકોને પણ પ્રભાવિત કરી રહ્યો છે અને મોતનું મુખ્ય કારણ બનેલો છે. દેશમાં થતા કુલ મૃત્યુમાં ૨૭% દિલના દર્દીઓ હોય છે. હવે ૩૦ થી ૪૦ વર્ષની ઉંમરના લોકોમાં પણ હૃદયની બીમારીઓ દેખાઈ રહી છે.
શું છે કારણ : નાની ઉંમરે દિલના રોગ થવાનું મુખ્ય કારણ તણાવ, એક્સરસાઇઝનો અભાવ અને રોગના લક્ષણો ઓળખવામાં વિલંબ છે. આનાથી બચવા માટે લાઈફસ્ટાઈલ અને ખાન-પાનમાં ફેરફાર તથા રેગ્યુલર હેલ્થ ચેકઅપ અત્યંત જરૂરી છે.
૩. મેદસ્વીતા (મૌટાપો) અને મેટાબોલિક ડિસઓર્ડર
મેદસ્વીતા સૌથી સામાન્ય હેલ્થ પ્રોબ્લેમ તરીકે ઉભરી રહી છે. આની લપેટમાં દેશની લગભગ ૧૬% વસ્તી છે. મેદસ્વીતા વધવાથી ડાયાબિટીસ, હાઈ બ્લડ પ્રેશર અને હૃદયની બીમારીઓનું જોખમ વધી જાય છે.
શું છે કારણ : બગડતી લાઈફસ્ટાઈલ, પ્રોસેસ્ડ ફૂડનું સેવન અને શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ જેવી વજહ મેદસ્વીતાને વધારી રહી છે. ઓફિસમાં કલાકો સુધી બેસીને કામ કરતા યુવાનોમાં આ સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે.
૪. મહિલાઓમાં PCOS અને હોર્મોન્સનું અસંતુલન
મહિલાઓના શરીરમાં હોર્મોનલ ફેરફારને કારણે ઘણી હેલ્થ પ્રોબ્લેમ થાય છે. જેમાંથી એક છે પોલિસિસ્ટિક ઓવરી સિન્ડ્રોમ (PCOS). ભારતીય મહિલાઓમાં આ સમસ્યા ઝડપથી વધી રહી છે. અભ્યાસો મુજબ, ભારતમાં લગભગ ૨૦% મહિલાઓ PCOS થી જોડાયેલી સમસ્યાઓ વેઠી રહી છે.
શું છે કારણ : મહિલાઓમાં PCOS વધવાનું મુખ્ય કારણ ઇન્સ્યુલિન રેઝિસ્ટન્સ, તણાવ અને ખરાબ લાઈફસ્ટાઈલ છે. સમયસર ઈલાજ ન કરવા પર મહિલાઓને ઇનફર્ટિલિટી જેવી ગંભીર સમસ્યાઓનો સામનો કરવો પડે છે.
૫. છુપાયેલું જોખમ ફેટી લિવર
ભારતમાં લગભગ ૩ માંથી ૧ વ્યક્તિમાં ફેટી લિવરની સમસ્યા જોવા મળી રહી છે. આ એક છુપાયેલું જોખમ છે, તેમ છતાં આ રોગને સૌથી વધુ નજરઅંદાજ કરવામાં આવે છે.
શું છે કારણ : ફેટી લિવર મેદસ્વીતા અને ડાયાબિટીસ સાથે જોડાયેલો રોગ છે. આ રોગ સામાન્ય રીતે ધીમે ધીમે વધે છે જ્યાં સુધી તે ગંભીર અવસ્થામાં નથી પહોંચતો, તેથી શરૂઆતમાં જ તેની તપાસ ખૂબ જરૂરી છે.
૬. મેન્ટલ હેલ્થ ડિસઓર્ડર
આજની ભાગદોડ ભરેલી જિંદગીમાં એન્ગ્ઝાયટી અને ડિપ્રેશન જેવી માનસિક હેલ્થ પ્રોબ્લેમ ઝડપથી વધી રહી છે. લોકો આ બીમારીઓના સંકેતો જલ્દી સમજી શકતા નથી.
શું છે કારણ : કામનો તણાવ, વધુ પડતો સ્ક્રીન ટાઈમ અને ખોટી લાઈફસ્ટાઈલના કારણે માનસિક સમસ્યાઓ શરૂ થાય છે. લાઈફસ્ટાઈલમાં ફેરફાર, હેલ્ધી ડાયટ અને રોજિંદા યોગ-ધ્યાનથી આનાથી બચી શકાય છે.
૩ આદતો જે રોગોથી બચાવે છે
ઉપર જણાવેલી તમામ હેલ્થ પ્રોબ્લેમ લાઈફસ્ટાઈલ સાથે જોડાયેલી છે. આ પરિસ્થિતિઓમાં સૌથી સામાન્ય વાત એ છે કે તેને સરળતાથી રોકી શકાય છે.
૧. હેલ્ધી ડાયટ: પોષક તત્વોથી ભરપૂર અને ઘરનો ખોરાક લેવો.
૨. રેગ્યુલર એક્સરસાઇઝ: દરરોજ ઓછામાં ઓછી ૩૦ મિનિટ શારીરિક પ્રવૃત્તિ કરવી.
૩. તણાવ મુક્ત જીવન: પૂરતી ઊંઘ લેવી અને માનસિક શાંતિ માટે યોગ અથવા મેડિટેશન કરવું.
