Pellet Gun Report: નવી દિલ્હીમાં વિદ્યાર્થી પ્રદર્શન દરમિયાન પેલેટ ગનના ઉપયોગને લઈને ફરી એક વખત ચર્ચા શરૂ થઈ છે. આ ચર્ચા વચ્ચે વર્ષો પહેલાં ગૃહ મંત્રાલય હેઠળ રચાયેલી એક નિષ્ણાત સમિતિનો અહેવાલ ફરી ધ્યાનમાં આવ્યો છે. અહેવાલમાં સ્પષ્ટ ચેતવણી આપવામાં આવી હતી કે દંગા નિયંત્રણ માટે ઉપયોગમાં લેવાતા કેટલાક કથિત ઓછા ઘાતક હથિયારો પણ ગંભીર ઇજા અથવા મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે.
સમિતિએ આધુનિક વિકલ્પો અપનાવવાની કરી હતી ભલામણ
સમિતિએ જણાવ્યું હતું કે બર્ડશોટ પેલેટ જો આંખ, માથા અથવા શરીરના અન્ય સંવેદનશીલ ભાગમાં વાગે તો ગંભીર નુકસાન થઈ શકે છે. તેથી પરંપરાગત હથિયારોને બદલે વધુ સુરક્ષિત અને આધુનિક કાઈનેટિક એનર્જી આધારિત સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી. જોકે, આ ભલામણોનો અમલ મર્યાદિત રહ્યો હોવાનું જણાવવામાં આવે છે.
2010ની કાશ્મીર ઘટનાઓ બાદ શરૂ થઈ હતી સમીક્ષા
2010માં કાશ્મીરમાં થયેલા હિંસક બનાવોમાં મોટી સંખ્યામાં લોકોના મોત અને અનેક લોકો ઘાયલ થયા બાદ કેન્દ્ર સરકારે દંગા નિયંત્રણની પદ્ધતિઓની સમીક્ષા શરૂ કરી હતી. ત્યારબાદ પોલીસ સંશોધન અને વિકાસ બ્યુરો (BPR&D) દ્વારા વિશેષ ટાસ્ક ફોર્સની રચના કરવામાં આવી હતી.
આ ટાસ્ક ફોર્સમાં ગૃહ મંત્રાલય, ઇન્ટેલિજન્સ બ્યુરો અને વિવિધ રાજ્યોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓને સામેલ કરવામાં આવ્યા હતા. અહેવાલમાં શક્ય હોય ત્યાં સુધી ઓછા જોખમી સાધનોનો ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી હતી.
વિવિધ અહેવાલોમાં વારંવાર સમાન ભલામણો
પછીના વર્ષોમાં પણ અનેક સમિતિઓએ પેલેટ ગનના વિકલ્પો શોધવાની ભલામણ કરી હતી. 2016માં કાશ્મીરમાં ફરી હિંસા બાદ પણ નવી સમિતિ રચાઈ હતી, જેણે અગાઉની ભલામણોને જ પુનરાવર્તિત કરી હતી. તેમ છતાં ઘણા રાજ્યોમાં નવા સાધનોની ખરીદી અને અમલ મર્યાદિત રહ્યો હોવાનું જણાવાયું છે.
ઓછા ઘાતક હથિયારો અંગે ભ્રમ હોવાનું નિષ્ણાતોનું માનવું
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે “ઓછા ઘાતક” તરીકે ઓળખાતા હથિયારોનો અર્થ સંપૂર્ણપણે સુરક્ષિત એવો નથી. જો તેનો ઉપયોગ યોગ્ય અંતર, દિશા અને તાલીમ વિના કરવામાં આવે તો તે ગંભીર ઇજાઓ અથવા મૃત્યુનું કારણ બની શકે છે. ખાસ કરીને આંખ અને માથા જેવા ભાગોમાં વાગતા પેલેટ ગંભીર અસર પહોંચાડી શકે છે.
પોલીસ તાલીમ અને સાધનોમાં સુધારાની જરૂરિયાત
અહેવાલમાં દંગા નિયંત્રણ દળોને વધુ વ્યવસ્થિત તાલીમ આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો. સાથે જ આધુનિક સુરક્ષા સાધનો, વધુ ચોકસાઈવાળા ઓછા ઘાતક હથિયારો અને ભીડ નિયંત્રણની નવી ટેક્નોલોજી અપનાવવાની ભલામણ કરવામાં આવી હતી.
નવી ટેક્નોલોજીનું પણ પરીક્ષણ કરાયું હતું
અહેવાલ અનુસાર પ્લાસ્ટિક પ્રોજેક્ટાઈલ, રબર બોલ લોન્ચર, આધુનિક શિલ્ડ અને અન્ય અનેક સાધનોનું મેદાની પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમનો હેતુ ગંભીર ઇજાનું જોખમ ઘટાડીને કાયદો અને વ્યવસ્થા જાળવવાનો હતો. જોકે આમાંથી ઘણા વિકલ્પોનો વ્યાપક ઉપયોગ શરૂ થઈ શક્યો નથી.
તાલીમ અને અમલીકરણ પર નિષ્ણાતોનો ભાર
અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે યોગ્ય તાલીમ અને આધુનિક સાધનોના અભાવને કારણે દંગા નિયંત્રણ દરમિયાન પોલીસ અને નાગરિક બંને માટે જોખમ વધી શકે છે. નિષ્ણાતોએ કાયદાનું અસરકારક અમલીકરણ, આધુનિક ભીડ નિયંત્રણ પદ્ધતિઓ અને પૂરતી તાલીમને લાંબા ગાળાના ઉકેલ તરીકે મહત્વપૂર્ણ ગણાવ્યા છે.
