EPFO Update: નોકરી કરનારા લાખો લોકો માટે રાહતભર્યા સમાચાર આવ્યા છે. જો તમારો પગાર ૧૫ હજાર રૂપિયાથી થોડો પણ વધારે છે અને તમે EPF એટલે કે પીએફના ફાયદાથી વંચિત રહી ગયા છો, તો તમારા માટે આ સારા સમાચાર છે. સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને EPFO ને સખત નિર્દેશ આપ્યો છે કે આગામી ૪ મહિનાની અંદર ઈપીએફની વેતન મર્યાદા (Wage Ceiling) વધારવા પર અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવે. આ એ જ મર્યાદા છે જે છેલ્લા ૧૧ વર્ષથી બદલવામાં આવી નથી. કોર્ટનો આ આદેશ એ લાખો કર્મચારીઓ માટે આશાનું કિરણ છે જેઓ છેલ્લા ૧૧ વર્ષથી આ નિયમ બદલાવાની રાહ જોઈ રહ્યા છે. હવે સવાલ એ છે કે શું સરકાર આ વધારશે અને શું હવે વધુ કર્મચારીઓને પીએફનો ફાયદો મળશે.
સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકાર અને EPFO ને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ EPF સ્કીમ હેઠળ વેતન મર્યાદા વધારવા કે નહીં તે અંગે ચાર મહિનામાં નિર્ણય કરે. આ આદેશ એક જનહિત અરજીની સુનાવણી દરમિયાન આપવામાં આવ્યો હતો. કોર્ટે સ્વીકાર્યું કે લાંબા સમયથી વેતન મર્યાદામાં ફેરફાર ન થવાને કારણે ઘણા કર્મચારીઓ EPF ના દાયરામાંથી બહાર થઈ ગયા છે.
૧૧ વર્ષથી કેમ ન બદલાઈ લિમિટ?
હાલમાં EPF માટે વેતન મર્યાદા ૧૫ હજાર રૂપિયા પ્રતિ માસ છે. જે કર્મચારીઓનો બેઝિક પગાર + ડીએ (DA) ૧૫,૦૦૦ રૂપિયા સુધી છે, તેમના માટે પીએફનો હિસ્સો કપાવવો ફરજિયાત છે. આ મર્યાદા સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૪ થી અત્યાર સુધી બદલવામાં આવી નથી. આ સમયગાળા દરમિયાન મોંઘવારી અને લઘુત્તમ વેતન (Minimum Wage) અનેકગણું વધ્યું છે અને લોકોની આવકમાં પણ ફેરફાર આવ્યો છે. તેમ છતાં EPF ની મર્યાદા એની એ જ છે. તેનું પરિણામ એ આવ્યું કે જે લોકોનો પગાર ૧૫ હજારથી થોડો પણ વધારે છે, અથવા મામૂલી પગાર વધારો થતા જ કર્મચારીઓ EPF ના દાયરાની બહાર રહી જાય છે.
આ નિયમને કારણે લાખો નોકરીયાત લોકો પીએફ જેવી સોશિયલ સિક્યુરિટી સ્કીમથી વંચિત રહી ગયા છે. EPF નો હેતુ નિવૃત્તિ પછી સુરક્ષા આપવાનો છે, પરંતુ વર્તમાન મર્યાદાને કારણે ઘણા કર્મચારીઓ આ ફાયદાથી બહાર છે. અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે આ રીત ન તો યોગ્ય છે અને ન તો આજના સમય મુજબ સાચી ઠરે છે.
એક્સપર્ટ્સની શું છે માંગ?
આ જનહિત અરજી ડોક્ટર નવીન પ્રકાશ નૌટિયાલે દાખલ કરી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટમાં દાખલ કરવામાં આવેલી અરજીમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ૧૫,૦૦૦ ની લિમિટ આજના સમયમાં બિલકુલ તર્કસંગત નથી. તેને ન તો મોંઘવારી સાથે કોઈ લેવાદેવા છે કે ન તો વધતા લઘુત્તમ વેતન સાથે. જ્યારે અનેક એક્સપર્ટ અને સંસદની સમિતિઓ પહેલા જ કહી ચૂકી છે કે EPF ની વેતન મર્યાદા સમયાંતરે વધવી જોઈએ.
એક્સપર્ટ્સ અને સંસદની સમિતિઓ સૂચન આપી ચૂકી છે કે આ મર્યાદા વધારીને ૨૧,૦૦૦ રૂપિયા અથવા ૨૫,૦૦૦ રૂપિયા કરવી જોઈએ. જો એવું થશે, તો પીએફના દાયરામાં આવતા કર્મચારીઓની સંખ્યા કરોડોમાં વધી જશે.
સુપ્રીમ કોર્ટની ડેડલાઈનનો અર્થ
સુપ્રીમ કોર્ટની ડેડલાઈનનો અર્થ એ છે કે કોર્ટે હવે આ મામલાને વધુ લટકાવવાની ગુંજાઈશ છોડી નથી. સરકારે ૪ મહિનામાં એ જણાવવું પડશે કે તે આ મર્યાદા કેમ નથી વધારી રહી અથવા તો તેને ક્યારથી લાગુ કરવામાં આવી રહી છે. ઈપીએફઓ (EPFO) ની એક કમિટી પહેલા જ તેને વધારવાની ભલામણ કરી ચૂકી છે, બસ હવે સરકારની મહોરની રાહ છે.
ન્યાયમૂર્તિ જે. કે. મહેશ્વરી અને ન્યાયમૂર્તિ અતુલ એસ. ચંદુરકરની પીઠે કહ્યું કે વર્તમાનમાં EPFO ની વેતન મર્યાદા ₹૧૫,૦૦૦ પ્રતિ માસ છે, જ્યારે કેન્દ્ર સરકાર અને દેશના વિવિધ રાજ્યો દ્વારા સૂચિત લઘુત્તમ મજૂરી આનાથી વધુ છે. આવી સ્થિતિમાં મોટી સંખ્યામાં કર્મચારીઓ EPFO જેવી સામાજિક સુરક્ષા યોજનાના લાભ અને સંરક્ષણથી વંચિત રહી જાય છે. આ અરજી નવીન પ્રકાશ નૌટિયાલ દ્વારા દાખલ કરવામાં આવી હતી.
EPFO ના પોતાના રિપોર્ટમાં શું કહેવામાં આવ્યું?
રસપ્રદ વાત એ છે કે EPFO ની એક સબ કમિટી પહેલા જ વેતન મર્યાદા વધારવાની ભલામણ કરી ચૂકી છે. વર્ષ ૨૦૨૨ માં આ કમિટીએ કહ્યું હતું કે વધુમાં વધુ કર્મચારીઓને EPF માં સામેલ કરવા જોઈએ. આ રિપોર્ટને EPFO ના સેન્ટ્રલ બોર્ડે જુલાઈ ૨૦૨૨ માં મંજૂરી પણ આપી દીધી હતી, પરંતુ અત્યાર સુધી તેનો કોઈ અમલ થયો નથી. લોકસભાની પબ્લિક એકાઉન્ટ્સ કમિટી પણ આ મુદ્દે સવાલ ઉઠાવી ચૂકી છે અને દર ત્રણ થી પાંચ વર્ષે વેતન મર્યાદા વધારવાની સલાહ આપી હતી.
નોકરીયાત લોકો માટે કેમ ખાસ છે આ નિર્ણય
જો EPF ની વેતન મર્યાદા વધે છે તો લાખો નવા કર્મચારીઓ પીએફના દાયરામાં આવી શકે છે. આનાથી તેમના પગારમાંથી પીએફ કપાશે, પરંતુ બદલામાં નિવૃત્તિ માટે એક મજબૂત ફંડ તૈયાર થશે. સાથે જ નોકરી બદલવા કે નિવૃત્ત થયા પછી આર્થિક સુરક્ષા પણ મળશે.
વેતન મર્યાદા વધવાથી તમને શું થશે ફાયદો?
જો સરકાર આ મર્યાદા ૧૫,૦૦૦ થી વધારીને ૨૧,૦૦૦ કે ૨૫,૦૦૦ કરે છે, તો તેના બે મોટા ફાયદા થશે:
૧. તમારા પગારમાંથી પીએફ કપાશે, જેમાં કંપનીનું પણ યોગદાન હશે. એટલે કે વધુ બચત થશે અને નિવૃત્તિ માટે એક મોટું ફંડ તૈયાર થશે.
૨. ઈપીએફની સાથે સાથે કર્મચારીને ઈપીએસ (EPS) પેન્શન અને ઈડીએલઆઈ (EDLI) વીમાનો લાભ પણ મળવા લાગશે.
આ નિર્ણય એવા લોકો માટે સૌથી મહત્વનો છે જેઓ પ્રાઈવેટ સેક્ટરમાં ઓછા પગારે કામ કરે છે. પીએફ ન માત્ર બચતનું સાધન છે, પરંતુ તે ટેક્સ બચાવવા અને જરૂર પડ્યે જેમ કે ઘર બનાવવા કે બીમારીમાં પૈસા કાઢવાની સુવિધા પણ આપે છે.
