Triphala Benefits Vata Dosha: માનવ શરીરને સુચારૂ રીતે ચલાવવા માટે ત્રણ દોષોનું સંતુલિત રહેવું ખૂબ જરૂરી છે, જેમાં વાત, પિત્ત અને કફનો સમાવેશ થાય છે. શિયાળામાં કુદરતી રીતે શરીરમાં વાત દોષમાં વધારો થાય છે અને સાંધામાં દુખાવો, પેટને લગતી સમસ્યાઓ અને હાડકાંને લગતા રોગો પરેશાન કરવા લાગે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે એક આયુર્વેદિક ઔષધિ વાત દોષને સંતુલિત કરવામાં મદદરૂપ છે? અમે વાત કરી રહ્યા છીએ ત્રિફળાની, જે માત્ર પેટની સમસ્યાઓ જ નહીં પરંતુ વાતને પણ સંતુલિત કરે છે. જોકે, તેના સેવનની રીત પણ તેની અસર પર પ્રભાવ પાડે છે.
કેવી રીતે કરવું ત્રિફળાનું સેવન?
આયુર્વેદમાં માનવામાં આવે છે કે જો વાતના વધારાને રોકવો હોય તો ત્રિફળાનું સેવન ચરબી (Fat) સાથે કરવું ફાયદાકારક રહેશે. ચરબી સાથે મળીને ત્રિફળા વધુ ઝડપથી કામ કરે છે, જેમ કે ઘી સાથે ત્રિફળાનું સેવન. રાત્રિના સમયે એક ગ્લાસ નવશેકા પાણીમાં અડધીથી એક ચમચી ત્રિફળા અને શુદ્ધ દેશી ગાયનું ઘી ભેળવીને લેવું જોઈએ. આનાથી આંતરડામાં ચીકણાશ પેદા થાય છે અને ઝેરી તત્વોને બહાર કાઢવામાં સરળતા રહે છે.
બીજી રીત છે ‘ત્રિફળા ઘૃત’. આયુર્વેદમાં ‘ત્રિફળા ઘૃત’ ને ઔષધિ માનવામાં આવે છે, જેમાં ઘીને અનેક ઔષધિઓ સાથે ભેળવીને પકવવામાં આવે છે. જો તમે વધતા વાત દોષથી પરેશાન હોવ તો રાત્રિના સમયે ‘ત્રિફળા ઘૃત’ નું સેવન કરી શકો છો. આ વાતને સંતુલિત કરવાની સાથે પેટના રોગોમાં પણ રાહત આપશે.
ત્રીજી રીત છે એરંડાના તેલ (Castor Oil) સાથે ત્રિફળાનું સેવન. વાત વધવાની સાથે પેટમાં કબજિયાતની સમસ્યા પરેશાન કરવા લાગે છે. આ માટે એરંડાના તેલના થોડા ટીપાં ત્રિફળા ચૂર્ણ સાથે ભેળવીને પાણી સાથે લઈ શકાય છે. આનાથી આંતરડાની ગતિશીલતા વધે છે. ધ્યાનમાં રાખવાની બાબત એ છે કે શિયાળામાં સાંજ અને રાત્રિના સમયે વાત કુદરતી રીતે વધવા લાગે છે, તેથી રાત્રિનું ભોજન લીધાના ૨ કલાકના અંતર પછી ત્રિફળાનું સેવન કરવું જોઈએ.
વાત વધવાથી થતી પરેશાનીઓ
વાત વધવાથી શરીરમાં જકડાઈ જવું, કબજિયાત, તણાવ, ઊંઘ ન આવવાની સમસ્યા, સાંધાનો દુખાવો, બેચેની અને શરીરમાં ધ્રુજારી પેદા થવા લાગે છે. તે માનસિક થાકથી લઈને શારીરિક દુખાવા સુધીની સમસ્યાઓમાં વધારો કરે છે.
