Types Of Headaches: માથાનો દુખાવો એ માત્ર એક સામાન્ય તકલીફ નથી, પરંતુ તે શરીરના કોઈ ગંભીર સંકેત પણ હોઈ શકે છે. ટેન્શન, માઈગ્રેન કે સાઈનસ—તમારા માથાના દુખાવાનો પ્રકાર કયો છે તે જાણવું ખૂબ જ જરૂરી છે. આ રહ્યા તેના મુખ્ય પ્રકારો અને લક્ષણો:
ટેન્શન હેડેક (Tension Headache) માં માથાના આગળના ભાગમાં, લમણાં અથવા ગરદનની પાછળ જકડન અનુભવાય છે, જાણે માથા પર પટ્ટી બાંધી હોય. દુખાવો હળવોથી મધ્યમ હોય છે અને માથાની બંને બાજુ રહે છે. તેની સાથે ગરદનમાં જકડન અને માથાની ત્વચામાં સંવેદનશીલતા હોઈ શકે છે, પરંતુ ઉલટી કે પ્રકાશથી પરેશાની થતી નથી. આ મોટે ભાગે તણાવ, ખોટી રીતે બેસવાની આદત, સ્ક્રીન જોવી અને સમયસર ખોરાક ન લેવાથી થાય છે.
માઈગ્રેન (Migraine) માં માથાની એક બાજુ તેજ ધબકારા સાથે દુખાવો થાય છે, જે ૪ કલાકથી લઈને ૭૨ કલાક સુધી રહી શકે છે. તેની સાથે ઉબકા, ઉલટી, પ્રકાશ, અવાજ અને ગંધથી પરેશાની થાય છે. કેટલાક લોકોને દુખાવા પહેલા ચમકતો પ્રકાશ, વાંકી-ચૂકી લીટીઓ અથવા હાથ સુન્ન થઈ જવા જેવા સંકેતો દેખાય છે. હોર્મોનલ ફેરફાર, ચોકલેટ કે ચીઝ જેવા ફૂડ, ઊંઘનો અભાવ, હવામાન અને તણાવ માઈગ્રેનને વધારી શકે છે.
ક્લસ્ટર હેડેક (Cluster Headache) અચાનક શરૂ થાય છે અને આંખ કે લમણાંની પાસે તેજ બળતરા જેવો દુખાવો આપે છે. આ દુખાવો ૧૫ મિનિટથી ૩ કલાક સુધી રહી શકે છે. આ દરમિયાન આંખમાંથી પાણી આવવું, નાક વહેવું અથવા બંધ થવું અને પાંપણનું નમી જવું જોવા મળે છે. આ દિવસમાં અનેકવાર થઈ શકે છે અને અઠવાડિયા સુધી ચાલે છે. આ મોટે ભાગે ૩૦ વર્ષની ઉંમરના પુરુષોમાં જોવા મળે છે.
સાઈનસ હેડેક (Sinus Headache) માં ગાલ, કપાળ અથવા નાકના હાડકા પાસે ઉંડો દુખાવો થાય છે, જે નમવા પર વધી જાય છે. તેની સાથે નાકમાંથી ઘટ્ટ કફ, ચહેરામાં દબાણ અને તાવ પણ હોઈ શકે છે. ઘણીવાર તેને શરદી કે એલર્જી સમજી લેવામાં આવે છે. સવારના સમયે દુખાવો વધુ હોય છે અને દિવસમાં થોડો ઓછો થઈ જાય છે.
થંડરક્લેપ હેડેક (Thunderclap Headache) અચાનક અને અત્યંત તેજ હોય છે. ગણતરીની સેકન્ડોમાં દુખાવો તેની ચરમસીમાએ પહોંચી જાય છે અને એક કલાક કે તેથી વધુ રહી શકે છે. આ મગજમાં બ્લીડિંગ, નસ ફાટવી અથવા ખૂબ જ વધારે બ્લડ પ્રેશરનો સંકેત હોઈ શકે છે. તેની સાથે ગરદનમાં અકડામણ અને ભ્રમની સ્થિતિ પણ હોઈ શકે છે. આને મેડિકલ ઇમરજન્સી માનવામાં આવે છે.
દરેક માથાના દુખાવાને નજરઅંદાજ કરવો ઠીક નથી. જો માથાનો દુખાવો વારંવાર થાય, ખૂબ જ તેજ હોય અથવા નવા લક્ષણો સાથે આવે, તો ડોક્ટરની સલાહ જરૂર લેવી જોઈએ. સાચા સમયે ઓળખ અને સારવારથી મોટી મુસીબતથી બચી શકાય છે.
