Digital Fraud Compensation: આજના સમયમાં ડિજિટલ બેન્કિંગ ઝડપથી સામાન્ય બની રહ્યું છે. લોકો મોબાઈલ એપ, UPI અને ઈન્ટરનેટ બેન્કિંગ દ્વારા મિનિટોમાં પૈસા ટ્રાન્સફર કરી રહ્યા છે. તેનાથી વ્યવહારો સરળ બન્યા છે, પરંતુ તેની સાથે ડિજિટલ ફ્રોડના કિસ્સાઓ પણ વધ્યા છે. ઘણીવાર લોકોના ખાતામાંથી જાણ બહાર પૈસા ઉપડી જાય છે અથવા નકલી કોલ અને લિંક દ્વારા છેતરપિંડી થાય છે.
આવા કિસ્સાઓમાં સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ હોય છે કે પીડિત વ્યક્તિએ શું કરવું અને શું તેને પૈસા પાછા મળી શકે? આ દરમિયાન રિઝર્વ બેંકે ડિજિટલ ફ્રોડના કિસ્સામાં લોકોને રાહત આપવા માટે એક પ્રસ્તાવ રજૂ કર્યો છે. આ અંતર્ગત નાની રકમના ડિજિટલ ફ્રોડમાં પીડિત લોકોને વળતર આપવાની વ્યવસ્થા કરવાની તૈયારી કરવામાં આવી રહી છે. જાણો કેવી રીતે મળશે વળતર.
સૌથી પહેલા આ કામ જરૂરી છે
જો કોઈ વ્યક્તિ સાથે ડિજિટલ ફ્રોડ થાય છે, તો સૌથી મહત્વનું પગલું તરત જ ફરિયાદ નોંધાવવાનું છે.
સમયમર્યાદા: પ્રસ્તાવિત નિયમો અનુસાર, પીડિત વ્યક્તિએ ઘટનાના 5 દિવસની અંદર પોતાની બેંક અને નેશનલ સાયબર ક્રાઈમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ અથવા સાયબર હેલ્પલાઈન પર જાણ કરવાની રહેશે.
ચુકવણી: સમયસર ફરિયાદ કરવા પર જ વળતરની પ્રક્રિયા શરૂ થઈ શકશે. અરજી મળ્યા બાદ બેંકે 5 કેલેન્ડર દિવસની અંદર વળતર ચૂકવવાનું રહેશે. ત્યારબાદ બેંક આ રકમ માટે RBI પાસેથી રિઇમ્બર્સમેન્ટનો દાવો કરી શકે છે.
કેટલી વાર અને કેટલું મળી શકે છે વળતર?
નવા પ્રસ્તાવ મુજબ જો કોઈ વ્યક્તિને ઈલેક્ટ્રોનિક બેન્કિંગ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં ફ્રોડના કારણે નુકસાન થાય છે:
વળતરની રકમ: તેને નુકસાનની રકમનું 85% સુધી વળતર મળી શકે છે.
મહત્તમ મર્યાદા: આ માટે મહત્તમ મર્યાદા 25,000 રૂપિયા નક્કી કરવામાં આવી છે. એટલે કે જો નુકસાન આનાથી વધુ હોય તો પણ વળતર 25,000 રૂપિયાથી વધુ નહીં હોય.
શરત: આ સુવિધા એક વ્યક્તિને જીવનમાં માત્ર એક જ વાર આપવામાં આવશે. જો કોઈ વ્યક્તિ ભવિષ્યમાં ફરીથી ડિજિટલ ફ્રોડનો શિકાર બને છે, તો તેને આ સ્કીમ હેઠળ ફરીથી વળતર મળશે નહીં.
RBI એ જારી કર્યો ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ
RBI એ 6 માર્ચ (2026) ના રોજ આ વળતર પ્રણાલી અંગેનો ડ્રાફ્ટ પ્રસ્તાવ જારી કર્યો છે.
અમલીકરણ: પ્રસ્તાવ મુજબ, આ નવું ફ્રેમવર્ક 1 જુલાઈ 2026 અથવા ત્યાર પછી થનારા ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન પર લાગુ કરવામાં આવી શકે છે.
સૂચનો: હાલમાં આ ડ્રાફ્ટ પર લોકો પાસેથી સૂચનો માંગવામાં આવ્યા છે. ઈચ્છુક લોકો 6 એપ્રિલ 2026 સુધી પોતાના અભિપ્રાય આપી શકે છે, ત્યારબાદ અંતિમ નિયમો નક્કી કરવામાં આવશે.
