Athens Polytechnic Uprising 1973: ફ્રાન્સ, ઇટાલી સહિત યુરોપના અનેક દેશોમાં શરૂ થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનોની આગ ગ્રીસ સુધી પહોંચી ગઈ છે. બુધવારે અહીં અનેક શહેરોમાં વિદ્યાર્થીઓએ વિરોધ પ્રદર્શન કર્યું. 1973માં પણ વિદ્યાર્થીઓએ દેશમાં આવું જ પ્રદર્શન કર્યું હતું. જોકે, તે સમયે ગ્રીસની સત્તા સૈન્ય સરમુખત્યારોના હાથમાં હતી. વિદ્યાર્થીઓએ એક યુનિવર્સિટીમાં ભંગારમાંથી રેડિયો સ્ટેશન બનાવીને લોકોનું મોટું જનઆંદોલન ઊભું કર્યું હતું, જેને કચડી નાખવા માટે સરમુખત્યારોએ ટૅન્ક ચલાવી હતી.
એથેન્સ પૉલિટેકનિક બળવાની વર્ષગાંઠ પર હજારો લોકો યુનિવર્સિટીના એ દરવાજા પર પહોંચે છે, જેને 17 નવેમ્બર, 1973ની રાત્રે ટૅન્કથી કચડી નાખવામાં આવ્યો હતો.
ગ્રીસની રાજધાની એથેન્સમાં વિદ્યાર્થીઓનું આંદોલન વધુ ઉગ્ર બન્યું છે. એથેન્સમાં આ પ્રકારનાં વિરોધ પ્રદર્શનો પહેલી વાર નથી થઈ રહ્યાં. ગ્રીસના ઇતિહાસનું સૌથી મોટું પ્રદર્શન 1973માં થયું હતું, જેને એથેન્સ પૉલિટેકનિક બળવા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. આ કોઈ રાજકીય આંદોલન નહોતું, પરંતુ હક અને આઝાદી માટે લડનારા યુવાનોની એવી ગાથા હતી, જેણે ગ્રીસને બદલી નાખ્યું.
આ એ સમયની વાત છે જ્યારે ગ્રીસમાં કર્નલ્સના જૂન્ટાનું શાસન હતું. સૈન્ય સરમુખત્યારશાહીને કારણે ચારે તરફ ડરનો માહોલ હતો. લોકો પાસેથી બોલવાની આઝાદી પણ છીનવી લેવામાં આવી હતી. ત્યારે યુવાનોએ ભંગારમાંથી રેડિયો સ્ટેશન બનાવીને બળવો કર્યો હતો. પરિસ્થિતિ એટલી બગડી ગઈ હતી કે વિદ્યાર્થીઓને રોકવા માટે યુનિવર્સિટીની બહાર ટૅન્ક પણ તહેનાત કરવી પડી હતી.
યુરોપના અનેક દેશોમાં વિરોધ પ્રદર્શનો થઈ રહ્યાં છે. તેની આગ હવે ગ્રીસ સુધી પહોંચી ગઈ છે. બુધવારે અહીં હજારો વિદ્યાર્થીઓ અને શિક્ષકોએ રસ્તા પર માર્ચ કાઢી હતી. વિદ્યાર્થીઓ સસ્તાં આવાસ અને શિક્ષણમાં સરકારી રોકાણ વધારવાની માગ કરી રહ્યા છે. અહીં વિદ્યાર્થીઓએ જે બૅનર પકડ્યાં હતાં, તેના પર લખ્યું હતું – ગ્રીસથી ફ્રાન્સ સુધી, શિક્ષણ પર નાણાં ખર્ચો. કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ માથા પર કાર્ડબોર્ડ રાખ્યાં હતાં, જેના પર લખ્યું હતું – અભ્યાસ કરીએ કે ગુજરાન ચલાવીએ. આ દરમિયાન પોલીસે કડક દેખરેખ રાખી હતી. તેનું કારણ એ છે કે ગ્રીસમાં વિરોધ પ્રદર્શનો ઘણી વાર હિંસક બની જાય છે. ગ્રીસના એથેન્સ પૉલિટેકનિક બળવામાં પણ આવું જ કંઈક થયું હતું.
એથેન્સ પૉલિટેકનિક બળવો શું હતો
ગ્રીસના ઇતિહાસનું સૌથી મોટું વિરોધ પ્રદર્શન 1973માં થયું હતું, જેને એથેન્સ પૉલિટેકનિક બળવા તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. તેની શરૂઆત 14 નવેમ્બરે હડતાળથી થઈ હતી, જે માત્ર ત્રણ દિવસમાં મોટા જનવિદ્રોહમાં ફેરવાઈ ગઈ હતી. હકીકતમાં, અહીં હડતાળ કરી રહેલા વિદ્યાર્થીઓએ પોતાને એક યુનિવર્સિટીની અંદર બંધ કરી દીધા હતા.
સરકાર રેડિયો પર પ્રતિબંધ લગાવી રહી હતી. આવી સ્થિતિમાં વિદ્યાર્થીઓએ અહીં ભંગારમાંથી રેડિયો સ્ટેશન બનાવ્યું અને એથેન્સના સામાન્ય લોકો માટે રેડિયો પર સંદેશા પ્રસારિત કર્યા. વિદ્યાર્થીઓ કહી રહ્યા હતા – અહીં પૉલિટેકનિક છે. ગ્રીસના લોકો, આપણી સેના આપણા ભાઈઓની છે, તેઓ આપણા પર ગોળી નહીં ચલાવે. બહાર આવો અને અમને સાથ આપો. વિદ્યાર્થીઓનું સાહસ જોઈને લોકોનો ડર દૂર થયો અને લોકો પોતાનાં ઘરોમાંથી બહાર આવવા લાગ્યા. મજૂરો અને ખેડૂતો સહિત તમામ લોકો યુનિવર્સિટીની બહાર વિદ્યાર્થીઓના સમર્થનમાં એકઠા થયા.
વિદ્યાર્થીઓને રોકવા માટે ટૅન્ક તહેનાત કરવામાં આવી
સરકાર કોઈ પણ રીતે આ આંદોલનને કચડી નાખવા માગતી હતી. ત્રણ દિવસમાં વિદ્યાર્થીઓનું આ આંદોલન મોટું જનઆંદોલન બની ગયું હતું. 17 નવેમ્બરે સવારે ત્રણ વાગ્યે પરિસ્થિતિ એટલી બગડી ગઈ કે યુનિવર્સિટીની બહાર ટૅન્ક તહેનાત કરવામાં આવી. યુનિવર્સિટીનો દરવાજો બંધ હતો. વિદ્યાર્થીઓ તેના પર ધ્વજ લઈને ચઢ્યા હતા.
તેઓ સૈનિકોને જોઈને બૂમો પાડી રહ્યા હતા – અમે તમારા ભાઈઓ છીએ, અમે નિઃશસ્ત્ર છીએ. રેડિયો સ્ટેશન પરથી સતત શાંતિની અપીલ કરવામાં આવી રહી હતી અને રાષ્ટ્રગીત ગાવામાં આવી રહ્યું હતું. આ દરમિયાન આદેશ આવ્યો અને એક વિશાળ AMX ટૅન્કે યુનિવર્સિટીના દરવાજાને કચડી નાખ્યો. આ ઘટનામાં અનેક વિદ્યાર્થીઓ ઘાયલ થયા હતા. આ કાર્યવાહીમાં 24 સામાન્ય નાગરિકો અને વિદ્યાર્થીઓનાં મૃત્યુ થયાં હતાં.
સૈન્ય સરમુખત્યારશાહીનો અંત આવ્યો
17 નવેમ્બર, 1973ના રોજ સરકારે વિદ્યાર્થીઓના આંદોલનને કચડી નાખ્યું હતું, પરંતુ વિદ્યાર્થીઓનું બલિદાન વ્યર્થ ગયું નહોતું. આંદોલનને કચડી નાખવાથી સરમુખત્યાર સરકારની ક્રૂરતાનું સત્ય આખી દુનિયા સામે આવ્યું. સરકાર હચમચી ગઈ અને તેના બરાબર એક વર્ષ પછી, 1974માં સૈન્ય સરમુખત્યારશાહીનો અંત આવ્યો. આજે પણ ગ્રીસમાં 17 નવેમ્બરે રાષ્ટ્રીય રજા રાખવામાં આવે છે. હજારો લોકો તે દિવસે એથેન્સ પૉલિટેકનિકના તૂટેલા લોખંડના દરવાજા પર ફૂલો ચઢાવવા પહોંચે છે.
